Yargıtay Hukuk Dairesi Numara 31/1973 Dava No -/- Karar Tarihi 09.10.1973
Numara: 31/1973
Dava No: -/-
Taraflar: Fetine Ayhan ve diğeri ile Halil Salih Ergin arasında
Konu: Anlaşma- Ev projesi için anlaşma - Gıyaben verilen hüküm - Duruşmada hazır olmama halinde gıyaben verilen hüküm - Gıyaben verilen hükümlerin iptalinde Mahkemelerin takdir yetkisi.
Mahkeme: Yargıtay/hukuk
Karar Tarihi: 09.10.1973

- Hukuk İstinaf No. 31/73
(Dava No. 1195/72; Lefkoşa)

Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: M.Necati Münir, Başkan, Ülfet Emin ve Ahmet Izzet

İstinaf edenler: 1. Fetine Ayhan Mustafa
2. Ayhan Mustafa
- (Müstedi-Davalılar)
ile

Aleyhine istinaf edilen: Halil Salih Ergin
( Müstedaaleyh-Davacı)
A r a s ı n d a


İstinaf edenler namına: Gürsel E. Kadri
Aleyhine İstinaf edilen namına: Kıvan-ç M. Riza.


Anlaşma - Ev projesi için anlaşma - Ev projesi hazırlayan mimarın ücret talebi.

Hukuk Usulü - Gıyaben Verilen Hüküm - İsbatı vücut kaydı yapmama, talep takriri dosyalamama veya duruşmada hazır bulunmama hallerinde Davalının gıyabında hüküm -verilmesi.

Duruşmada hazır olmama halinde gıyaben verilen hüküm - Duruşma gününde hazır bulunmama sebeplerinin ikna edici olmasının şart olmaması - Bu gibi hallerde verilen hükümlerin iptali için yapılacak istidalarda Müstedinin davada makul bir talebi v-eya müdafaası olduğu hususunda yemin varakası dosyalaması koşul değildir.

Gıyaben verilen hükümlerin iptalinde Mahkemelerin takdir yetkisi - Mahkemelerin herhangi bir tarafa adaletsizlik olmayacaksa gıyaben verilen hükmün iptaline karar vermesi gerekir -- Tarafların herhangi birisinin davasında esasa ilişkin hususlarda şahadet verememesi o taraf için bir adaletsizliktir.

Hukuk Muhakemeleri Usulü Tûzüğü - Tüzüğün 17. Emrinin 10. Nizamı - İsbatı vücut kaydı yapılmayan talep etme yetkisi.

Hukuk Muhakemeler-i Usulü Tûzüğü - Tüzüğün 26. Emrinin 14. Nizamına göre talep veya müdafaa takriri dosyalanmayan hallerde bazı şartlara tabi olarak Mahkeme hükümlerini iptal etme yetkisi.

Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğü - Tüzüğün 33. Emrinin 5. Nizamı - Tarafların hazır -olmaması halinde gıyaben verilen hükmün bazı şartlara tabi olarak Mahkemece iptal edilebilme yetkisi.

OLAY: Bir mimar olan Davacı Davalılar için hazırladığı ev projesinin ücretini talep eden bir dava açtı.
Duruşma günü Davalılar avukatı davanın tehirini t-alep etti. Ilk Mahkeme tehir müracaatını reddederek Davalıların gıyabında davayı sonuçlandırdı ve talep doğrultusunda Davacı lehine hüküm verdi.
Davalılar ihbarlı bir istida dosyalayarak gıyaplarında verilen emrin iptalini talep ettiler ve istidalarını 2. -Davalı ve avukatlarının yemin varakası ile desteklediler. 2. Davalı yemin varakasında başka bir davanın duruşma günü ile bu davanınkini karıştırdığını, bundan dolayı yanlışlığa düşüp Mahkemede hazır bulunamadığını ve geçerli bir müdafaası olduğunu ileri sü-rdü. Avukatı ise yemin varakasında Davalıların geçerli bir müdafaaları bulunduğunu belirterek tehir istemesine rağmen Mahkemenin bunu kabul etmeyerek gıyaben hüküm verdiğini ifade etti.
Ilk Mahkeme, yemin varakasında öne sürülen iddiaların makul ve tatmink-âr olmadığı kanısına vararak hükmün iptalini reddetti.
Davalı-Müstediler yemin varakalarında ileri sürülen iddialar tüm olarak değerlendirildiğinde hükmün iptali için geçerli bir ortamın mevcut olduğunu ve İlk Mahkemenin hükmü feshetmemekle hataya düştüğün-ü ileri sürerek istinaf ettiler.

SONUÇ: Yüksek Mahkeme, isbatı vücut kaydı yapılmayan veya talep takriri veya müdafaa verilmeyen hallerde gıyaben alınan hükümlerin iptali için yapılan istidalarda Müstedinin yemin varakasında davada makul bir talebi veya m-üdafaası olduğunu iddia etmesi ve bu hususların neler olduğunu ayrıntılı bir şekilde belirtmesi gerektiğini, halbuki Davalının duruşmada hazır bulunmadığı hallerde buna gerek olmadığını belirtti. Mahkemelerin gıyaben alınan hükümleri iptal etmede adli takd-ir hakkı bulunduğunu ve adaletsizliğe yol açmamak şartı ile Mahkemelerin gıyaben verilen hükümleri iptal etmesi gerektiğini vurgulan Yüksek Mahkeme, İlk Mahkemenin hükmü iptal etmemekle hata ettiği kanısına vardı ve gıyaben verilen hükmü iptal ederek bunda-n doğan masrafların istinaf edenlerce ödenmesini emretti.

Atıfta Bılunulan Yargısal İçtihatlar:
Evans v. Barlam (1937) 2 All E.R. s.646.
2. M.(J) v. M.(K) (1968) 3 All E.R. s.878.
Hayman v. Rowlands (1957) 1 All E.R. s.321.
Walker v. Walker (1967) 1 All- E.R. s.412. 5. Rose v. Humbles (1970) 2 All E.R. s.523.

Atıfta Bulunulan Bilimsel İçtihatlar:
1. The Annual Practice 1963, s.615, s.829.


Bu İstinafta Mahkemenin hükmünü Hakim Ülfet Emin vermiştir.


HÜKÜM

Ülfet Emin, Hâkim:
Davacı-müstedaaleyh Lefkoş-a Kaza Mahkemesinde Müstedi-davalılar aleyhine ikame ettiği 1195/72 sayılı dava. ile müstedi-davalıların müstedaaleyh-davacıya bir ev projesi hazırlaması için talimat verdiklerini, bu talimata uyarak davalılara bir proje hazırladığını, davalıların buna kar-şı birşey ödemediklerini iddia ederek davalılardan K.L.811.600 mil makul veya geçer ücret olarak talep etti.

Davalılar dosyaladıkları müdafaa takriri ile davacının talebinde hakkı olmadığını ileri sürdüler.

Davanın duruşması 12 Mart 1973'e tayin olundu. -Davalılar o gün mahkemede hazır olmadıklarından davalıların avukatı davanın tehiri için müracaat etti. Mahkeme ise davalıların avukatının müracaatını reddederek davalılar ve davalıların avukatının gıyabında davacının şahadetini dinledikten sonra davalıları-n gıyabında davacı leyhine K.L.655.600 mil için hüküm verdi.

Davalılar 19 Mart 1973'de mahkemeye ihbarlı bir istida dosyalayarak gıyablarında verilen hükmün Hukuk Muhakemeleri Usulü Nizamatının 33. Emrinin 5. nizamına göre iptalini talep ettiler. Davalıla-r istidalarını ikinci davalı ve duruşma günündeki avukatları tarafından yapılan yemin varakaları ile desteklemiştir. Davalı 2 yemin varakasında davalının 15 Mart 1973 tarihinde aleyhine bir ceza davası olduğunu, o davadaki avukatının da günü kendisine ihba-r ettiğini, bu ihbarnameyi hukuk davası ile ilgili aldıği ihbarname ile karıştırdığını, bundan dolayı bir yanlışlığa sevkolunduğunu ve 1195/72 sayılı davanın duruşmasının 15 Mart 1973 tarihinde yapılacağı kanısında olduğundan duruşma tarihi olan 12 Mart 19-73 tarihinde mahkemede isbatı vücut etmediğini, davaya geçerli müdafaası olduğunu, müdafaasını yapmasına müsaade verilmediği takdirde adaletsizlik olacağını belirtti. Davalıların avukatı Menteş Aziz ise dosyaladığı yemin varakasında davalıların geçerli ve -meşru müdafaaları olduğunu belirterek duruşma gününde davalılar hazır olmadığı için duruşmanın tehirine müracaat ettiğini, mahkemenin bu müracaatı kabul etmediğini ve davalıların gıyabında hüküm verdiğini belirtti.

Davalıların hükmün iptali için yaptıklar-ı istidaya davacı itirazname dosyaladı ve istidaya itiraz etti.

Davacı itiraznamesini destekleyen bir de yemin varakası dosyalamıştır. Davacının yemin varakasında davalı 2'nin mahkemede hazır bulunmaması için geçerli, yeterli ve makul herhangi bir sebep o-lmadığını ve/veya davalı 2'nin mahkemede hazır olmayışı hakkında vermiş olduğu izahatın tatminkâr olmadığını, davanın tekrar dinlenmesi halinde müdafaanın ne olacağının gerekli şekilde belirtilmediğini iddia etti.

Bidayet Mahkemesi davalıların gıyabında v-erilen hükmün iptali için davalıların gaybubetleri hakkında tatminkâr bir izahat vermeleri gerektiğini belirtti. Bidayet Mahkemesi davalıların avukatının yemin varakasında yer alan iddiaların ancak İstinaf yolu ile ileri sürülebilecekleri kanaatında olduğu-ndan istidada tezekkür etmemeyi uygun gördü. Bidayet Mahkemesi hükmün iptali için ileri sürülen sebeplerin haklı, makul ve tatminkâr olduğu hususunda ikna edilmediğine kanaat getirerek hükmün iptalini reddetti.

Müstedi-davalılar Bidayet Mahkemesinin hükmü-nün, diğer şeyler meyanında, mahkeme huzurunda mevcut yemin varakalarında ileri sürülen iddialar tüm olarak değerlendirildiğinde hükmün feshedilmesi için geçerli bir ortamın (proper case) mevcut olduğunu ve binnetice mahkeme hükmü feshetmemekle hataya düşt-üğünü ileri sürdü.

Hukuk Muhakemeleri Usulü nizamatına göre tarafların herhangi birisinin gıyabında alınan herhangi bir hüküm uygun hallerde mahkemenin münasip göreceği şartlara tabi olmak şartı ile iptal edilir. Herhangi bir tarafın gıyabında aşağıdaki 3- halden birinin vukuu ile hüküm verilebilir.

l. Davalı mahkemeye isbatı vücut kaydı yapmadığı hallerde,

2. İsbatı vücut kaydı yapıldıktan sonra gerekli talep takririnin veya müdafaanın verilmemesi halinde,

3. Duruşma esnasında herhangi bir tarafın ha-zır olmadığı hallerde.

İsbatı vücut kaydı yapılmayan hallerde alınan herhangi bir hüküm Hukuk Muhakemeleri Usulü Nizamatının 17. Emrinin 10. nizamına göre tamamıyle iptal edilebilir veya tadil edilebilir.

İsbatı vücut kaydı yaptıktan sonra gerekli talep -takriri veya müdafaa verilmediği hallerde verilen herhangi b