-D.28/80 Yargıtay/Hukuk 31/80
(Dava No: 361/79; Lefkoşa)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti:Ülfet Emin, Başkan, Salih S. Dayıoğlu, N. Ergin Salâhi.
İstiıı-af eden: K.T.F.D. Başsavcısı, Lefkoşa.
(Davalı)
İle -
Aleyhine istinaf edilen: Osman Ağlar, K.Kaymaklı, Lefkoşa
(Davacı)
- A r a s ı n d a .
İstinaf eden namına: Erden Algun
Aleyhine istinaf edilen namına: Ergin Ulunay.
Emeklilik - Emekliliğe ilişkin talebin reddi üzerine açılan davanın tazminat davası sayılıp sayılama.yacağı.
Yetki - Yüksek İdare Mahkemesinin v-e Kaza Mahkemelerinin yetkisi - Anayasanın 118. maddesi uyarınca yürütsel veya yönetsel bir yetki kullanan organ, makam veya kişinin kararından yakınma olması halinde bu tür yakınmaların yargı mercü Yüksek İdare Mahkemesidir - Emekli polis olan Davacının i-dareden emeklilik işlemleri için bilgi istemesi - İdarenin Davacıya 30 yıl üzerinden emekli olabileceğini bildirmesi - Davacının emekliIik işlemlerinin 30 yıl üzerinden işlem görmemesi - Emeklilik işlemlerinin 24 yıl üzerinden işlem görmesi üzerine Davacın-ın geri hizmete alınma talebi - Geri alınma talebinin reddi ve Davacının idarenin kusurlu ve ihmalkâr olduğuna dayanan tazminat talebi - Davalının, Davacının kusur ve ihmalkarlıkla ilgili iddialarının özel hukuk kapsamında olan Haksız Fiiller kapsamında mü-talâa edilemeyeceği ve Davacının iddialarının Kamu Hukuku kapsamında olması nedeniyle Kaza Mahkemesinin yetkili olmadığı iddiası - İlk Mahkemenin önündeki davanın ihmalkârlık ve kanuni vecibelerin yerine netirilmemesirıe dayanan tazminat davası olduğu kanı-sına varması - Yargıtay'ın Kaza Mahkemesinin davaya bakmağa yetkili olmadığı sonucuna varması.
Özel hukuk kamu hukuku ayrımı
OLAY: Polislik görevi yapan Davacı idareden emeklilik talebinde bulundu ve 30 yıl üzerinden emekli olacağını öğrendi. Daha sonra
-emekliye ayrılan Davacıya 24 yıl üzerinden işlem yapıldı. Bunun üzerine Davacı hizmete gesi dönmeyi talep etti. Bu talebinin de kabul edilmemesi üzerine Davalının kusur ve ihmalkârlığına dayanan tazminat davası açtı. İdareyi temsilen Başsavcılık, Davacının- kusur ve ihmalkârlıkla ilgili iddialarının özel hukuk kapsamında olmadığını ve Kaza Mahkemesinin davaya bakmağa yetkisi olmadığını ileri sürdü.
İlk Mahkeme, huzurundaki davarıın ihmalkârlık ve kanuni yükümlülüklerin ihlaline, dayalı bir tazminat davası o-lduğu ve mevzuat uyarınca davaya bakmağa yetkili olduğu kanısına vardı.
Davalı, Kaza Mahkemesinin davaya bakmağa yetkili olmadığını ileri sürerek istinaf etti.
SONUÇ: Yargıtay, Davacının esas şikâyetinin Maliye Bakanlığına bağlı bir organ tarafından yanl-ış bilgilendirildiğine ilişkin olduğunu ve bu organın da K.T.F.D. Anayasasının 118. maddesi altında yürütsel veya yönetsel yetki kullanan bir organ olduğunu belirtti. Anayasanın 118(1) maddesine göre bu tür yakınmaların yargı mercünin münhasııan Yüksek İda-re Mahkemesi olduğunu vurgulayan Yargıtay, Yüksek İdare Mahkemesi dışında başka herhangi bir mahkemenin yetkili olmadığı sonucuna vardı.
Yargıtay Davacının Yüksek İdare Mahkemesine başvurması gerektiğini belirterek İlk Mahkeme kararını iptal etti.
------------------
H Ü K Ü M
Ülfet Emin, Başkan: Bu istinafta mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç Salih S. Dayıoğlu verecektir.
Salih S. Dayıoğlu: Emekli polis eri olan davacı (aleyhine istinaf edilen Devlet aleyhine açmış olduğu bir dava ile Devlet memurlarının- davacıya karşı hatalı hareket ve ona verilen yanlış bilgiler sonucu davalıdan (istinaf eden) özel ve genel tazminat talep etmektedir. Dosyalanan Talep Takririne göre olgular özetle şöyledir:
Davacı 23.12.1963 ile 1.1.1975 tarihleri atasında mücahitlik ya-ptı ve 8.1.1975 tarihinde Polis Eri olarak Kamu hizmetine girdi. Daha sonra emekliye ayrılmak istedi ve bu maksat için emeklilik işlerinden sorumlu Kemal Demir ile görüştü ve mücahitliği ile poliste geçen hizmeti ile birlikte otuz yıl üzerinden emekliye ay-rılabileceğini öğrendi. Bunun üzerine 28.7.1978 tarihinde kendi isteği ile emekliye ayrılmak için müracaat etti ve müracaatı kabul edilerek emekliye ayrıldı. Müstedi 28.7.1978'den itibaren emeklilik maaşını almaya başladı. Davacı 10.1.1979'da ikramiyesinin- bir kısmını aldığında emeklilik işlemlerinin otuz yıl üzerinden işlem görmediğini
anladı ve bu hususu 30.1.1979'da Maliye Bakanlığına yazarak sözü edilen işlemlerin 30 yıl üzerinden hesaplanmasını talep etti. 14.3.79 tarihinde Maliye Bakanlığı davacıya bi-r yazı göndererek emeklilik işlemlerinin 24 yıl üzerinden hesaplandığını bildirdi. 19.3.1979'da davacı bu durum karşısında geri hizmete alınmasını talep ettiyse de bu talebi reddolundu. Bunun üzerine davacı Devlet aleyhine açtığı bu dava ile tazminat taleb-inde bulundu ve kusur ve ihmalkârlık olarak da aşağıdakileri serdetti:
A, "a)Modern ve düzenli bir Devlet ve Maliye Mekanizması oluşturmamak.
b)Emeklilik işlemleri ile ilgili yapılan yazılı müracaatlara yazılı cevap vermemek ve/veya hiç cevap vermemek.
c)-Emekliye sevketmeden önce emekliye müracaat edenlere kaç sene üzerinden emekliye sevkedileceklerini bildirmemek.
d)Emeklilik için müracaat edenlere Emeklilik Yasası altında tahakkuk ettirilecek hizmet senelerini yanlış söylemek.
e)Emeklilik için müracaa-t eden davacıya yanlış müşavere ve tavsîyede bulunmak.
f) Emeklilik Yasasını uygularken işbu yasarıın özel hukukda ve/
veya kamu hukukunda kamu görevlileri için enforceable özel bir
hak (Private Right) kazandırdığını göz önünde bulundurmamak ve -
bu hususta dikkatsizce ve ihmalkârane davranmak.
g)Ehliyetsiz memurlar istihdam etmek, yetenekli ve teknik personel istîhdam etmemek.
h)Davacı gibi bir sene daha hizmetle full pension kazanabilecek birinin kanuni haklarını ve/voya potansiyel kanuni ha-klarını göz önünde bulundurmamak.
i) Emeklilik işlemlerini iptal etmeyi reddetmek.
j) Emeklilik için müracaat edenlerin yaptıkları yazılı dilekçede belirttikleri hizmet seneleri ile davalının tahakkuk ettireceği hizmet süreleri arasındaki farklılıklar hus-usunda davacı dahil ilgililere uyarıda bulunmamak, emekiiye ayrılmadan önce yazılı bilgi vermemek.
k)Emeklilik Yasasının uygulanmasında ve bu yasa altında yapılan işlemlerin değerlendirilmesinde ihmalkârane ve/veya dikkatsizee davranmak.
l) Genellikle kus-urlu ve/veya ihmalkârane ve/veya dikkatsizce ve/ veya kanuni vazif'e ve vecibelerini ihlâl ederek hareket etmek."
10.5.1979 tarihinde Başsavcılık müdafaa takririni dosyaladı ve sair savlar meyanında davacının kusur ve ihmalkârlıkla ilgili iddialarının
Öz-el Hukuk kapsamında olan haksız fiiller çerçevesinde mütalâa edilemiyeceğini, bu iddiaların Kamu Hukuku kapsamında olduğu gerekçesiyle Kaza Mahkemesinin bu davaya bakmağa yetkisi olmadığını iddia etti ve daha sonra Hukuk Mahkemeleri Usulü Tüzüğü E.27 altın-da Mahkemeye müracaat ederek bu kanuni noktanın bir karara bağlanmasını talep etti. 13.12.1979 tarihinde karar veren İlk Mahkeme kararın 2. sayfasında şunları söyledi:
"Müstedinin başvuru ile başvurya ekli yemin belgesi, itiraz ve itiraza ekli yemin belge-si, Talep Takriri ve Müdafaa ile başvuru ve itirazın dayandığı ilgili mevzuat incelenip müstedi ve müstedaaleyhin Mahkemeye yaptıkları hitap ve hitapları sırasında değindikleri hususlar gözden geçirildikten sonra önümüzdeki davanın ihmalkârlık ve kanuni ve-cibelerin ihlâline dayalı bir tazminat davası olduğu ve bu safhada herhangi bir şahadet dinlenmeden bu davaya bakmaya yetkimiz olmadığı kanaatına vararak müstedaaleyhin başvurusu üzerine davayı iptal etmemizin olanaksız olduğu inancındayız. Davacı müstedaa-leyhin davasında haklı olup olmadığı ancak şahadet dinlendikten sonra ortaya çıkacak bir husustur. Davacının davası da haksız fiil ve kanuni vecibelerin ihlâline dayalı bir dava olduğuna göre meri mevzuat ııyarınca Mahkemenin bu davaya bakmaya yetkisi vard-ır."
Davalı bu karardan istinaf etti. Yargıtayda taraflar İlk Mahkemede ileri sürdükleri savlar üzerinde durdular. İstinaf eden davaya esas teşkil eden emeklilik işlemlerinin Kamu Hukuku kapsamında olduğundan bunlarla ilgili şikayeti Yüksek İdare Mahk-emesinde yapılabileceğini ileri sürerken aleyhine istinaf edilen ise bu gibi işlemlerin bazılarının özel hukuk kapsamına girdiği cihetle Kaza Mahkemesinin bu davaya bakmaya yetkili olduğunu ileri sürdü.
Aleyhine istinaf edilen yukarıda görüleceği gibi esa-s şikayeti Devletin organlarının ve özellikle Maliye Bakanlığının veya bu organa bağlı makam veya kişilerin ona emekliliği için yanlış bilgi veya tavsiyede bulunduğudur. Sözü edilen organ, makam veya kişilerin KTFD Anayasasının 118. maddesinin öngördüğü yü-rütsel veya yönetsel bir yetki kullanan organ, makam veya kişi olduğuna kuşku yoktur. Keza aleyhine istinaf edilenin yakındığı yanlış bilgi, yanlış tavsiye, hizmete geri alınma talebinin reddi de Anayasanın 118. maddesi anlamında bir karar, işlem veya ihma-l olduğuna da kuşku yoktur.
Anayasanın 118(1) maddesi yürütsel veya yönetsel bir yetki kullanan bir organ, makam veya kişinin bir kararı, işlemi veya ihmalinden yakınma olunması halinde bu tür yakınmaların yargı merciini münhasıran Yüksek İdare Mahkemesi -olarak belirlemiştir. Anayasamız bu gibi işlemlerden doğan yakınmalar için Yüksek İdare Mahkemesi dışında başka herhangi bir mahkeme tanımamıştır. Sözü edilen karar veya işlem veya ihmal sonucu yakınana bir tazminat hakkı doğurmuşsa Anayasanın 118. maddesi-nin (4). fıkrası uyarınca kati bir netice alındıktan sonra aynı maddenin (6). fıkrası uyarınca "tam ve muhik bir tazminat" için Kaza Mahkemesine başvurulabilir.
Yukarıda söylenenlerden de anlaşılacağı gibi istinaf eden haklarını arayabilmek îçin Kaza Mahk-emesi yerine Yüksek İdare Mahkemesine başvurmalıydı. Bu safhada yetkili mahkeme münhasıran Yüksek İdare Mahkemesidir. Bu nedenle istinaf eden tarafından yapılan istidanın Kaza Mahkemesince kabul edilmesi gerekirdi.
Sonuç olarak istinaf kabul edilir. Kaza- Mahkemesinin 13.12.79'da verdiği karar iptal edilir. Aleyhine istinaf edilen tarafından Lefkoşa Kaza Mahkemesinde ikame edilen 361/79 sayılı hukuk davası bu davayı dinlemek için Kaza Mahkemesinin yetkisi olmadığından, reddolunur. Gerek istinaf masrafları -ve gerekse İlk Mahkeme masrafları aleyhine istinaf edilen tarafından ödenecektir.
(Ülfet Emin) (Salih S. Dayıoğlu) (N.Ergin Salâhi)
Başkan Yargıç Yargıç
10 Ekim 1980
Full & Egal Universal Law Academy