-D.7/84 Yargıtay/Hukuk 3/84
(Genel İstida No.208/82; Lefkoşa)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: N. Ergin Salâhi, Niyazi F. Korkut, Aziz Altay.
İstinaf eden: Ahmet Nafi K-ardeşler, Lefkoşa
(Müstedaaleyh 1)
-ile-
Aleyhine istinaf edilen: 1. Lefkoşa Türk Belediye Başkanı, Başkan Yardımcısı
Belediye Meclisi Üyeleri, Lefkoşa Türk Hemşehrileri
(Müstedi)
- 2. Ahmet peynircıoğlu, Lefkoşa (Müstedaaleyh 2)
3. Gülten Aksoy, Lefkoşa (3. şahıs)
4. Ahmet İşegüven, Lefkoşa (3. şahıs)
A r a s ı n d a.
İstinaf eden nam-ına: Narin Ferdi.
Aleyhine istinaf edilen 1 namına: Behiç Öztürk.
Aleyhine istinaf edilen 2 namına: Müjgân ırkad.
Aleyhine istinaf edien 3 namına: Talât Kürşat.
H Ü K Ü M
N. Egin Salâhi: Bu istinaf Lefkoşa Kaza Mahkemesinin 208/82 sayılı Genel İstidada- vermiş olduğu masraf emrinden yapılmış bulunmaktadır. Müstedaaleyh 1 tarafından yapılan bu istinaf aşağıda görüldüğü şekilde iki sebep içermektedir.
"1. Muhterem Mahkeme müstedi istidasını ve/veya yıkım masrafı ile ilgili talebini geri çekmiş olmasına ra-ğmen, müstedini haklı olarak başlattığı isidasını yerine getirdiği ve ancak m/aleyhlerde yıkım masraflarına itiraz gördüğü cihetle istidasını geri çekmiş olduğu doğrultusunda bulgu yaparak müstedi lehine ve müstedaaleyh 1 ve/veya 2 aleyhine masraf emri ve/-veya 8,820TL'lik bir masraf emri vermekle hata etmiştir.
2. Muhterem Mahkeme, 208/82 sayılı Genel istidada 3. şahıslar ile ilgili herhnagi bir karar verilmeden 3. şahıs no.1 ve 2 lehine masraf vermekle ve/veya m/aleyh 1 aleyhine 6,120TL ve 4,500TL'lık m-asraf emri vermekle hata etmiştir.
İstinaf sebepleri ele almadan önce olgulara değinmek yerinde olur. Müstedi, 21.9.1982 tarihinde dosyaladığı ve duruşma için 24.9.1982 tarihinde tayin edilen Genel bir istida ile müstedaaleyh 1'e ait ve/veya müstedaaleyh- 'bin kiracı ve/veya temsilci olarak tasarrufunda bulundurdukları Lefkoşa'da İplik Pazarı, Korkut Efendi Mahallesi, Harita/Plân XXI 46XII Blok A, Kıta 33, 34 üzerinde kâin binanın içerisinde veya bitişiğinddeki binalarda kalmakta olan şahırlara veya yoldan- geçenlere tehlike arzettiğini ve içerisine girilip yıkılması ve yıkımı için tahakkuk edecek masrafların müstedaaleyhlerce ödemesi hususunda bir mahkeme emri verilmesi ve istida masraflarını talep etmiştir.
-
İstidanın duruşma günü olan 24.9.1982 tarihinde müstedaalehy 1'in avukatı tek teraflı bir istida dosyalamış ve bu istidada, ninanın tehlikeli hale geldiğini ve yıkılması gerektiğini kabul etmekle beraber konu binanın böyle tehlikeli bir hale gelmesine se-bep bu binanın hemen yanında yeni inşaat için kazı yapan Gülten Aksoy ve onun müteaddidi durumunda bulunan Ahmet R. İşgüven'in sebep olduklarını iddia ederek bu kişilerin 3. şahıs olarak davaya eklenmelerini talep etmiştir. 24.9.1982 tarihinde konunun aci-liyetinne binaen, müstedaaleyhler konu binanın müstedi Belediye tarafından yıkılmasına itiraz etmemişler ve ilk maahkeme de bu yönde karar vermiştir. Ancak yapılacak yıkım masrafları müstedinin talebinde yer aldığından ve bu binanın tehlikeli hale gelmesin-e 3. şahısların sebebiyet verdiği ileri sürüldüğünden masraflar hususunda karar verilmemiş ve yapılan 3. şahıs istidasına uygun olarak adıgeçen şaahısların 3. şahıs Noç1 ve 2 oalrak istidaya eklenmesi yönüne gidilmiştir. BU arada müstedaaleyh no.3'ün istid-a ile ilgili olmadığı ileri sürülerek müstedaaleyh no.3 aleyhindeki talep geri çekilmiştir. İstidanın safahatına göz atıldığında istida sadece müstedaaleyh no.1 ve no.2 aleyhine yürütülmüş ve bu istidaya eklenmesi öngörülen 3. şahıslara tebligat yapılmış a-ncak bu şahıslar vaktinde itiraz dosyalamayarak istidanın duruşmasını lûzymsuz olarrak geciktirmişler ve bu nedene bağlı olarak istida 2-3 defa lûzumsuz tehire uğramıştır. Neticedde istida duruşma için 14.1.1983 tarihine tayin edildiğinde müstedi yıkım mas-raflarının tahsisli için işbu istidada yaptığı talebi yanlışlıkla istidaya eklediğini, hakikatta bu masraflarını dava yolu ile talep edilmesi gerektiğini, bu maksat için 149/83 sayılı Hukuk davasını açmış olduğunu ileri sürerek duruşma için tayin edilen is-tidayı geri çekme yönüne gitmiştir. istida geri çekilince 14.1.1983 tarihine kadar taraf- ların mevcut masrafları söz konusu edilmiş ve ilk mhkeme önünde, bu konunun karara bağlanması hususu kalmıştı. Neticede ilk mahkeme masraf hususunda tarafların argüma-nlarını dinledikten sonra şu gerekçelere yer vererek müstedaaleyh no.1 ve 2 aleyhine yukarıda istinaf sebeplerinde değinilen masraflar için hüküm vermiştir.
"İstidanın tüm esası veyahut sebepelri tartışılmadan ve neticelen- meden geri çekildiğinden ve ha-ngi tarafların haklı veya haksız olduğu kesinlikle karar bağlanmadığı cihetle masraf emri yapmak veya kesin olarak masrafları tesbit etmek pek kolay değildir. Fakat burada müstedinin haklı olarak bir istida başlattığını, istidanın yerine getirdiği ve ancak- müstedaaleyhlerden yıkım masraflarına itiraz gördüğü cihetle biraz da geç olmakla beraber hukuki durum etraflı olarak ilerideki bir tarihte istidasını geri çekmiştir. Fakat istidasında boşluk olmamış veya yanlış başlatılmış bir istida oalrak görülmez çünk-ü tek yapabileceği usul buydu, yapmıştır. Yıkımı yerinde getirilmiştir ancak yıkım masrafları için itirazı görür görmez belki de istidasını hemen geri çekip hukuk davası açmış olduğu 149/83 sayılı Hukuk davasını takip etmesi gerekirdi. Bu cihetle belli bir- safhaya kadar müstedi lehine ve müstedaaleyh no.1 ve 2 aleyhine müstereken ve münferiden sadece dava ikameiçin talimat, istida hazırlamak ve yemin varakası hazırlamak, 24 Eylül 1982'de hazır bulunmak, 12 Ekim 1982'de hazır bulunmak, 28 Ekim 1982'de hazır -bulunmak ve 18 Kasım 1982'de hazır bulunmak, toplam KL245x360 8820TL masraf takdir ve tasvip edilir. Bunu müstedaaleyhler beraberce karşılayacaklardır... 3. şahıslar da kendileri taraf edildikten sonra hukui itirazlarını ciddiyetle ve kısa bir sürede hazır-layacaklarına bu istidanın tehir edilemsine neden olduklarından ancak cüzi masraflar takdir edilecektir. Müstedaaleyh 1 bu 3. şahısları taraf yaptığı cihetle bunların masraflarını sadece müstedaaleyh no. 1 ödemekle mükellef olacaktır. 3. şahıs no. 1 tarafı-ndan verilen masraf listedi müstedaaleyh no. 1 aleyhine 6120TL olarak takdir ve tasvip edilir. 3. şahıs no.2 tarafından verilen masraf listesi müstedaaleyh no. 1 aleyhine 4500TL olarak takdir ve tasvip edlir."
İstinafn duruşmasında istinaf ihbarnesinde y-er alan 2 istinaf sebebi birlikte ele alınmıştır. Müstenif avukatı özetle malsahibi durumunda bulunan müstedaaleyh no.1'in ilk fırsatta binanın tehlikeliduruma düştüğünü münazaa konusu yapmadığını ancak 3. şahıslar tarafından yapılan kazı neticesinde sağla-m olan binanın tehlikeli duruma düştüğünü, bu nedenle Fasıl 96 madde 15A tahtında malsahibi tarfından ödenmesi gerken yıkım masraflarının hakikatta bu binanın tehlikeli duruma gelmesine sebep olan 3. şahıslar tarafından ödenmesi gerektiğini ve bumaksat içi-n 3. şahısların istidaya taraf yapıldığını, 24.9.1982'den sonraki masrafların müstedaaleyhlereödettirilmesinin hiç bir nedene dayanmadığını, bu tarihten sonra yapılan gecikmelere 3. şahıslar sebep olduğu halde, bu hususların lâyıkı ile ilk mahkeme tarafınd-an değerlendirilmeden 3. şahısların masraflarının da müstedaaleyh no. 1'in ödenmesine emir vermesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür. Ayrıca 24.9.1982 tarihinde yıkım emri verildikten sonra ve yıkım tahakkuk ettikten sonra müstedi ilk fırsatta istidayı ge-ri çekmekle ve yıkım masrafları ile ilgili talebinde hatalı olarak ısrar etmekle ve neticede 14.1.1983 tarihinde bu hatasını idrak ederek istidayı geri çekme yönünü tercih etmekle tarafların düçar odluğu masraflardan sorumlu tutulması gerektiğini ileri sür-müştür.
Müstedi ise özetle istidadaki esas talebinin yıkım emri odluğunu, bu emri aldığını, istidanın gecikmesinde 3. şahısların ithal edilmesinin neden olduğunu ileri sürerek ilk mahkemenin verdiği kararın doğru olduğu iddiasını ileri sürmüştür.
Masra-flar hususunu tezekkür ederken göz önünde tutulması gereken prensiplere kısaca değinmek yerinde olur. Mahkemelerin masraflar hususunu karara bağlarken geniş takdir yetkileri vardır. Ancak bu takdir yetkisi adli bir takdir olduğundan bunun keyfi veya hissi -oalrak kullanılamayacağı açıktır. Bak: Sharpe v. Wakefield (1891) A.C. 173. Lûzumsuz uzatmalar ve sair şekilde kusurlu olmayan taraf davayı kazanmışsa masraflarını bir hak oalrak alması gerekir. Bak Coper v. Whittingham (1880) 15 Ch. D.521. Bu prensip dava-yı kazanan davalı için de aynıdır. Masraflar hususunda Lord Atkins L.J. Ritter v. Godfrey 2 K.B. (1820) p.47 at 48'de şu görüşlere yer vermiştir.
"In exercising his discretion over costs a judge should be guided by the following principles. In the case o-f a wholly successful defendant the judge must give him his costs unless there is evidence (1) that the defendant brought the litigation, or (2) has done something connected with the institution or the conduct of the suit calculated to occasion unnecessary- litigation and expense, or (3) has done some wrongful act in the course of the transaction of which the plaintiff complains."
Aynı şekilde davalı tarafından dayaya haklı ve lûzumlu olarak eklenen 3. şahısların masraflarının da davayı kaybeden tarafından- ödenmesi emredilebilir. Bak Atkinson v. Clarke and Another (1963) 3 All E.R. 486. davanın belirli safhasında geri çekilmesi halinde masrafların, geri çeken tarafından ödenmesi gerektiği prensip olarak kabul edilmiştir. Bu hususta The Supreme Court Practic-e (1973) Vol.I Discontinunance genel başlığı altında s.927-928'de Lampton v. Parkinson 35 W.R.548 ve Musman v. Boral (1882) 40 W.R.352'ye atıfta bulunularak istisnai haller dışında davayı devam ettirmeyen tarafın karşı tarafa masraf ödemesinin emredileceği- vurgulanmaktadır.
Kısaca masraflar hususundaki prensip ve içtihatlara değindikten sonra birlikte ele alınan istinaf sebeplerine gelince; olgu ve iddialara göre, biayetten tehlikeli olmayan bir bina daha sonra bu istidaya birinci 3. şahıs olarak eklenen -kişinin yeni yaptırmakta odluğu inşaatının temelleri kazılırken istida konusu bina hadara uğramıştır. İkinci 3. şahıs olarak ithal edilen kişi de bu kazı ve inşaatın yapımını üstlenen kontraktördü. Davalı, ilk fırstta bu hususları ileri sürmekle beraber, b-u binanın yıkılmasını gerektirecek derecede hasar görmesine sebep odlukları ileri sürülen kişilerin mesleye ithal edilmesini istemiştir. Ancak yine ilk fırsatta konu binanın yapılan bu kazılar netciesinde hasar gördüğünü ve yıkılması gerektiğini de kabul e-derek bu yönde mahkemece emir verilmesine itiraz etmemiş ve neticede konu binanın yıkılması için 24.9.1962 tarihinde emir verilmiştir. Bu tarihe kadar mevcut olan istida masraflarının müstedaaleyhler tarafından ödenmesi doğaldır. Müstedinin esas amacı tehl-ikeli olan bu binanın yıkılması olmakla berbaer yıkım masraflarının müstedaaleyhlerce ödenmesini bu istidada talep etmekle davanın 24.9.1982 tarihinden sonra devam etmesine neden olmuştur. istidanın 24.9.1982 tarihinden sonraki safahatına gelince masraflar- hususu tezekkür edilirken müstedaaleyhlerce 3. şahıs oalrak bu istidaya ithal edilen 3. şahısların lûzumsuz olarak ithal edilip edilmediğine karar vermek gerekir. Konu binanın bidayetten harap ve yıkılması gerken bir durumda olduğunun istidada idia edildi-ği görülmmemektedir. Bu binanın yanında yeni inşaat için kazı yapıldığı da ortak bir olgudur. Müstedaaleyhlerin iddiasına göre 3. şahıslaarın tedbirsiz ve dikkatsiz kazıları neticesi konu bina yıkılmayı gerektirecek derecede hasar görmüştür. Bu iddiaların -doğru olması halinde 3. şahısların binanın yıkılması için müstedi Belediye tarafından talep edilen yıkım masraflarının bu şahıslar tarafından ödenmesine karar verilmesi söz konusu olabilirdi. Konunun detayına inmeden müstedi bu yıkım masraflarını müsteda- -aleyhlerin ödddemesini idtiada talep ettiğine göre ilk nazarda 3. şahısların istidaya ithal edilmeleri fuzuli değildi, bilâkis lûzumlu idi. Nitekim ilk mahkeme de bu hususu göz önünde tutarak 3. şahısların istidaya ithal edilmeleri yönünde karar vermiştir.- Ancak 3. şahıslar itiraz dosyalamak için lûzumsuz gecikmelere sebebiyet vermişler ve neticede istida zabıtlarda görülen tehhirlere uğramıştır. neticede yıkım masraflarının ödenmesi hususunda istida duruşma için tayin edildiğinde müstedi bu istidada talep -edilen masrafların ancak dava yolu ile talep edileceği kararına vararak başka bir davanın açılmış olduğunu beyan edip istidayı geri çekme yönüne gitmiştir. Müstedi ilk fırsatta konu binanın yıkım masrafları hususundaki taleplerini geri çekmiş olsalardı ist-idanın 24.9.1982 tarihinden sonraki safahatı devam etmeyecek ve bu tarihten sonraki masraflar da zuhur etmeyecekti. Müstedi madem ki başka dava yolu ile bu masrafları talep etmekte idi, ilk fırsatta bu istidayı geri çekmesi ve daha fazla masrafa sebep olma-ması gerekirdi. istidanın yıkım emri dışındaki talebi neticede 14.1.1983 tarihinde müstedi tarafından geri çekildiğine göre, geri çeken taraf durumunda bulunan müstedinin 24.9.1982 tarihinden sonraki masrafları ödemesi gerekir. Ancak itiraz vermemeleri ned-enine bağlı olarak lûzumsuz olarak istidanın gecikmesine sebebiyet veren 3. şahısların masraflarını müstedinin ödemesi doğru değildir. İstidanın olgu ve özelliği de nazarı itibara alındığında 3. şahısların ilk mahkeme masraflarının kendileri tarafınan karş-ılanması doğru ve adildir.
Yukarıdaki nedenlerle istinaf kabul edilir ve 24..9.1982 tarihine kadar olan istida masraflarının müstedaaleyh no 1 ve 2 tarafından ödenmesine, 24.9.1982 tarihinden sonraki müstedi lehine verilen masraf emrinin iptaline ve 3. ş-ahısların kendi masraflarının kendileri tarafından karşılanmasına emir verilir.
İstinaf masraflarının aleyhine istinaf edilenler tarafınan istinaf edene müştereken ve eşit olarak ödenmesine emir verilir.
İlk Mahkeme masraflarının ise bu karar ışığında -betekrar ilk mahkeme tarafından tesbit edilmesine emir verilir.
(N. Ergin Salâhi) (Niyazi F. Korkut) (Aziz Altay
Yargıç Yargıç - Yargıç
6 Nisan 1984
-
-
6
-
Full & Egal Universal Law Academy