-D.31/84 Yargıtay/Hukuk 32/84
(Dava No.840/80 Mağusa)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Salih S. Dayıoğlu, N. Ergin Salâhi, Niyazi F. Korkut.
İstinaf eden: 1. Muzaffer Tahir-, Girne.
2. Ali Bağlarbaşı, Girne.
(Davacı 2,3)
-ile-
Aleyhine istinaf edilen: Keran Ltd., Mağusa.
(Davalı)
- A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: A.M. Berberoğlu.
Aleyhine istinaf edilen namına: Osman Dağlı.
H Ü K Ü M
Salih S. Dayıoğlu: Mağusa Kaza Mahkemesinde M.A.T. Ltd. Girne ile istinaf edenler (davacı 2 ve 3) tar-afından davalı (aleyhine istinaf edilen) aleyhine açtıkları bir dava ile aralarında oktolunduğu iddia edilen 24.4.1980 tarihli mukavele gereğince davalının sözü edilen mukaveleye aykırı hareketlerinden ötürü 1,014,732TL zarar ziyan, kanuni faiz ve dava mas-raflarını talep ettiler. Davalı tarafından dosyalanan müdafaa takririnde davalı özetle; 1. davacı görülen M.A.T. Ltd. isimli bir şirket var olamdığını 2. ve 3. davacıların (bundan sonra sadece davacılar olarak anılacaktır) var olmayan şirket adına sözü edi-len mukaveleyi imza ettiklerini, var olmayan bir şriketin mukavele yapamayacağını bu nedenle davanın daha ileri gidemeyip iptal edilmesi gerektiğini iddia etti. Davalı keza, yukarıda özeti verilen hukuki itirazına halel gelmeksizin daha da ileri gitti ve m-ukavele ve itirazının haklı bulunmamamsı halinde mukavele gereğince uhdesine düşeni yaptığını bir takım hesaplar verdiğini ve neticede davacıların kendisinden hukuken alamya hakkı olduğunun saptanması halinde bu miktarın 93,483,40TL'den ibaret olduğunu idd-ia etti. Layihalar kapandıktan sonra davalı Hukuk usulü Nizamatının E.27 n.1 ve 2 ve E.48 n.2 altında Mahkemeye müracaat etti ve müdafaa takririnde ileri sürdüğü hukuki itirazın ve kanuni noktaların öncelikle ele alınmasını ve bu konuda karar verilmesini t-alep etti. Davacıların buna itiraz etmemesi sonucu Mahkeme de sözü edilen istidayı kabul etti ve ilkin daha önce özeti verilen hukuki itiraz üzerinde tarafları dinledi.
Hukuki itirazın sonuçlanmasına ilişkin yapılan duruşmada taraflar şahit çağırmadılar -ve Mahkemeye hitabede bulunmakla yetindiler. Bu duruşmada tarafların rızası ile 24.4.1980 tarihinde imzalanan mukaveleEmare I oalrak ibraz edildi. Ayrıca Şirketle Mukayyitliğinden alınan ve davada 1. dvacı olarak görülen M.A.T. Ltd. Girne isimli bir şirket-in kaydı olmadığını içeren bir belge de yine tarafların rızası ile Emare II olarak Mahkemeye ibraz edildi.
Davacıların avukatı İlk Mahkemede yapmış odluğu hitabede M.A.T. Ltd. kayıtlı bir şirket olmadığını kayıtlı olmayan bir şirketin tüzel kişilik kazan-amdığını ve dava açma ehliyeti de olmadığını kabul etti. Ancak M.A.T. harflerinin davacıların ve işbirliği yapan ve ismi Tahir olan 3. bir şahsın isimlerinin ilk harflerinden oluşturduğunu bunu bir amblem olduğunu, mahkemeye ibraz edilen Emare I mukavelede- davacıların gerek M.A.T. Ltd. adına ve gerekse şahsen hareket ettiklerini tarafların kendi aralarında bir takım hesaplaşma yaptıklarını geriye kalan hususun sadece ticari ilişkiden doğan ve basit birhesap meselesi olduğunu, kendi iddialarınca davalıdan da-ha alacaklı bulunduğunu bu hususun zaten kısmen dahi olsa müdafaa takririnde kabul edildiğini ddolayısıyle namvecut olduğu kabul edilen M.A.T. şirketinin tüzel kişilik kazanıp kazanmadığının bir önemi olmadığını iddia etti.
Davalıların avukatı ise Emare -I'in imzalanmasından sonra taraflar arasında ticari ilişki kurulduğunu ve bu ilişki çerçevesinde bir takım ödemelerin vuku bulunduğunu kabul etmekle beraber bu hususun hukuki itirazlarına halel getirmediğini ve var olmayan ve tüzel kişilik kazanmayan bir -şirket adına yapılan mukavelenib hiç yapılmamış addolunması gerektiğini, böyle bir mukavele altında yapılan işlemlere halel gelmeemkle birlikte aynı mukavele altında askıda kalmış başka problemlerin mevcut olması halinde bu problemlerin sözü edilen fakat h-içbir geçerliliği olmayan mukavele uyarınca talep edilemeyeceğini Emare I'de açıklıkla görülebileceği gibi davacıların M.A.T. Ltd. adına mukaveleyi imza ettiklerini beyan ederek istidasında ısrar etti.
Kararını veren İlk Mahkeme özetle davacıların sözü e-dilen mukaveleyi M.A.T. Ltd. Şirkeyi adına imza ettiklerini böyle bir şirketin mevcut olmadığını mevcut olmayan bir şirketin ise tüzel kişiliği sahip olmayacağını dolayısıyle gerek şirketin gerekse tüzel kişiliğe sahip olmayan bir şirket adına davacıların -da davalı aleyhine dava açamayacağı görüşünü izhar ederek istidayı kabul etti ve M.A.T. Ltd. ve davacılar tarafından açılan davayı reddetti.
İstinaf bu ret kararından yapılmıştır. Dosyalanan istinaf ihbarnamesi 5 sebep içermekle birlikte davacıların avuk-atı bunları bir başlık altında topladı ve Yargıtayda İlk Mahkemede yaptığı hitabeyi ve ileri sürdüğü noktaları yineledi.
İstidanın duruşmsında tarafların rızası ile Mahkemeye emare olarak iki belge sunulmuştur. Birisi dava konusu 24.4.1980 tarihli mukave-le (Emare 1) ve diğeri ise "MAT Ltd. Girne" diye bir şirketin kaydının bulunmadığına dair Şirketler Mukayyitliğinin resmi bir yazısı (Emare 2).
Mukavelenin başlangıç kısmı aynen şöyledir:
"Bir taraftan Keran Ltd. adına Ekrem Sami ve Salih Tunar diğer ta-raftan MAT Ltd. adına Muzaffer Tahir ve Ali Bağlarbaşı takriben 200 Ton Vaencia Portakal alıp, paketleyip ihraç etmek üzere, aşağıdaki anlaşmayı aktedderler."
Sözü edilen mukavelenin imzaları havi son ise aynen şöyledir:
"KERAN Ltd. adınaMAT Ltd. ad-ına
Ekrem Sami (imza)Muzaffer Tahir (imza)
Salih Tunar (imza)Ali Bağlarbaşı (imza)"
-İlk Mahkemenin de bulgu oalrak bulduğu gibi ilgili kısımlarının iktibası yapılan mukavele vekilleri vasıtası ile iki şrket arasında aktedilmiştir. Mukavelede imzaları görülen vekiller kişi olarak herhangi bir yükümlülük taşıdıkları gözükmemektedir. Tam ak-sine mukavelenin tüm diğer maddeleri her iki şirketin yükümlülüklerini ve haklarını düzenlemektedir. örneğin mukavelenin 4. maddesi ödemeler ile ilgili olup aynen şöyledir:
-
"4. ÖDEMELER:
Resmi yoldan gelecek olan döviz karşılığı, Türk Lirası olarak, her iki şirkete de eşit miktarda olmak üzere ilgili Bankaca anında ödenecektir. Bu durmun gerçekleşebilmesi için, ihracatı yapan şirket, ilgili Bankaya hitaben, tasdik mmuru huz-urunda imzalı ve tasdikli, feshedilemez (Irrevocable) bir talimatı diğer şirkete verecektir."
-Mukavelenin 6. maddesi olan zarar ziyan ile ilgili madde de aynı doğrultudadır. Bu madde aynen şöyledir:
-
"6. ZARAR ZİYAN:
Bu anlaşmalara uymayacak şirket, karşı tarafın uğrayacağı zarar ziyandan tamamen sorumlu olacağı gibi, tüm bu zarar ve ziyandan da mes'ul tutlcaktır. İşbu anlaşma iki nüsha halinde tanzim edilmiş olup, taraflardan yek diğerine verilmişti-r."
-Bütün bunlardan açıklıkla görülüyor ki yapılan mukavele iki şirket arasında yapılmış, imzalar ise şirketler adına vekilleri tarafından atılmıştır. Mukavelenin herhangi bir kısmında davacıların MAT Ltd. şirketinden ayrı olarak kendi nam ve hesabına mukavel-eyi imzaladıkları veya kişisel sorumluluk yüklendiklerine veya çıkar sağladıkalrına dair herhangi bir ibare yoktur. Bu bir yana talep takririnde de davacılar dava sebeplerini sözü edilen mukaveleye dayandırmışlardır. Örneğin talep takririnin 2, 3, 4 ve 5. -paragraflarının ilgili kısımları aynen şöyledir:
-
"2. Davacı No.1 ve/veya Davacı No.2 ve No.3 ile Davalı şirket arasında 24.4.1980 tarihinde narenciye ihracatına ilişkin bir mukavele aktedilmiştir.
3. Sözkonusu mukavele hükümlerine göre .......
4. Davacılar, mukavele hükümleri uyarınca ........
5. Da-valı "ortaklık" için mukavele uyarınca ......."
-Davacılar talep takrirlerinin hiçbir yerinde sözü edilen mukaveleden ayrı olarak davalı ile aşikâr veya zımni herhangi bir mukaveleye girdiklerine dair herhangi bir iddiada bulunmuş değillerdir. Bu durumda davacıların sözü edilen mukaveleyi sadece MAT Ltd-. adına imza ettiklerini ve statülerinin MAT Ltd. Şirketinin vekilleri olmaktan ibaret oldukları sonucuna varmak gerekir. Bu husustaki İlk Mahkemenin de bulgusu doğrudur.
-
Mukavelenin imzalandığı 24.4.1980 tarihinde ve halâ daha "MAT Ltd." veya "MAT Ltd. Girne" isimli kayıtlı bir şirket yoktur. Var olmayan bir şirketin tüzel kişiliği de olamayacağına göre tüzel kişiliği var olmayan bir yokluğun (nullity) da vekilliğinden s-öz etmek olası değildir. MAT harflerinin davacıların ve bir üçüncü şahsın isimlerinin ilk harflerini yansıttığı idiası gerçek olsa bile bu husus hukuki durumu hiçbir şekilde etkilemez.
Usulü veçhile kaydı yapılmayan bir şirketin bir "yokluktan" ibaret ol-duğu Nowborne v. Sensolid (Great Britain) Ltd. AER 1953(1) s.708'de vurgulanmıştı. Bu davada davalı ile leopold Newborne (London) Ltd. arasında yapılan bir mukavelenin altına leapold newborne da şahsen imza atmıştı. Mahkeme mukavelenin davalı ile kaydı yap-ılmayan Newbornr Ltd. arasında aktolunduğunu, Newborne'un bu şirketin müstakbel direktörü olduğunu, bu durumda mukavelenin tüzel kişiliğe sahip olmayan bir şirket tarafından aoktolunduğu cihetle geçersiz olduğunu ve Leopıld Newborne'un bundan herhangi bir -çıkar sağllamayacağını vurguladı. Sözü edilen içtihat kararında sayfa 710'da Goddrd C.J. şöyle dedi:
"In may opinion, as the company were in existence when the contract was signed, there never was a contract, and the plaintiff cannot ccome forward and sa-y: 'It was my contract'. It sooms to me, therefore, that the defendants can avail themselves of the defence which they pleaded and the appeal must be dismissed."
Aynı davada Morris L.J de aynı sayfada şunları söyledi:
"It purported to be a contract with -the company, and I find myself in full agreement with the way in which this matter wa expressed by the learned judge when he said towards the end of his judgement:
'The company was not in existence and that signature on that document, and, indeed, the do-cument itself, was an utter nullity."
-Yukarıdaki söylenenler ışığında davacıların davalı aleyhine herhnagi bir dava sebebi olamaz ve İlk Mahkeme bu doğrultuda karar verip davayı reddetmekle hatalı hareket etmiş değildir.
-
Sonuç olarak istinaf reddolunur.
İstinaf masrafları istinaf edenler tarafından ödenecektir.
(Salih S. Dayıoğlu) (N. Ergin Salâhi) (Niyazi F. Korkut)
Yargıç Yargıç - Yargıç
6 Aralık 1984
-
-6-
-
Full & Egal Universal Law Academy