-D.18/84 Yargıtay/Hukuk 33/84
(Dava No. 1114/83 Lefkoşa)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Salih S. Dayıoğlu, N. Ergin Salâhi, Niyazi F. Korkut.
İstinaf eden : İlkay Hikmet, -Lefkoşa
(Davacı)
-ile-
Aleyhine istinaf edilen: Metin A. Hakkı şahsen ve Tekin A. Hakkı'nın
vekili sıffatıyle, Lefkoşa.
(Davalı)
- A r a s ı n d a.
İstinaf eden şahsen hazır.
Aleyhine istinaf edilen namına: Kıvanç M. Riza.
H Ü K Ü M
Salih S. Dayıoğlu: İşbu istinaf Lefkoşa Kaza Mahkemesinin, Lefkoşa Kaza Mahk-emesinde başlatılan 1114/83 sayılı dava ile 126/83 sayılı genel istidanın birleştirilerek dinlenmesi için yapılan istidayı ret kararından yapılmıştır. taraflar arasında olgular hususunda ciddi sayılabilecek ihtilâf yoktur. Şöyle ki:
11114/83 sayılı dava - bir tahliye davasıdır. O davda davacı önümüzdeki istinafta aleyhine istinaf edilendir. davacı şahsen ve kardeşi Dr. tekin A. Hakkı'nın yetkili vekili sıffatı ile davalı (istinaf eden) aleyhine açtıkları o dava ile Lefkoşa'da Mahkemeler Meydanında bulunan -24 nolu bir dükkânı yıkacağı veya ona esasa müteallik tadilât veya müessir yeni inşaat yapacağı gerekçesiyle davalıdn sözüe dilen dükkânın tahliyesini talep ettiler.
126/83 sayılı genel istida ise yine davacı tarafından davalı aleyhine başlatıldı ve konu-su ise yukarıda bahsi geçen dükkânın makul kirasının saptanması idi.
114/83 sayılı davada takrirler 21.12.1983 tarihinde tamamlandı. 126/83 sayılı istidada ise itiraz 25.10.1983 tarihinde dosyalanmıştı.
23.3.1984 tarihinde davalı bir istida dosyaladı v-e yukarıda değindildiği gibi 1114/83 sayılı dava ile 126/83 sayılı genel istidanın birleştirilerek dinlenmesini talep etti. istidaya ekli ve davalı tarafından yapılan yemin varakasına göre gerek dava ve gerejse isdianın en mühim konusu kendisinin (Davalını-n) Kanuni kiracı olup olmadığının saptanmasıdır. Davalıya ge bu husus her iki yargısal işlemde kararlaştırılması gerekir. Yine davalıya göre her iki yargısaal işlein birleştirilerek dinlenmesi halinde kanuni kiracılık durumu bir defada karara bağlanacaktır-, ve ayni konunun iki defa ve muhtemelen iki ayrı makeme tarafından karara bağlanması gerekmiyecektir. Bu şekilde de zaman kaybı olmıyacağı gibi masraflar da asgariye indirilmiş olacaktır.
Davalının konsolide istidasına itirazname dosyalayan davacı itira-zname- sine ekli yemin varakasında davalının iddialarını reddettikten sonra davalının esas gayesinin gerek davanın ve gerekse istidanın dinlenmesini geciktirme olduğunu ileri sürdü.
İstidada 25.5.1984 tarihinde dinlendi. Ayni gün kararını veren İlk Mahke-me kanuni kiracılık her iki yargısal işlemde müşterek bir nokta olduğunu kabul etmekle beraber, davadaki taleblerin başka, istidadaki talebin ise başka olduğuna işaret ettikten sonra her iki yargısal işlemin farklı netcieler doğuracağını belirtti ve davalı-nın konsolide istidasını reddetti. davalı bu karardan istinaf etti.
Davalının dosyaaldığı istinaf ihbarnamesi 7 sebep içermekle birlikte bunların bazılarını geri çekti ve diğerlerini bir ana başlık altında toparlanıp istinafını o şekilde yürüttü. Davalın-ın istinafını şöyle özetlemek mümkündür. İlk Mahkeme, birleşitirilerek dinlemek istenen dava ile genel istidanın neticelerinin ayrı oluşlarının konsolide istidasının kabul edilmesine engel olduğu kanısına varmakla hata etti ve takdir hakkını hatalı kulland-ı.
Davaların konsolide edilmesine cevaz veren mevuzatımız Hukuk usulü Nizamatının E.14'üdür. Nu Emrin 2. nizamı aynen şöyledir:
"2. When two or more actions are pending in the same Court, whether by the same or different plaintiffs against the same or -different defendants, and the claims of such actions involve a common question of law or fact of such importance in proportion to the rest of the matters involved in such actions as to render it desirable that the actions should be considerable that the a-ctions should ve consolidated, the Court or a Judge may order that they be consolidated."
-Yukarıda alıntısı yapılan 2. nizamın içeriğinden görülebileceği gibi sair şeyler meyanında askıda bulunan iki ayrı davada tarafların talep ettiklerinde her iki davaya teşmil edebilecek müşterek bir kanuni nktanın söz konusu olması halinde bu iki dava bir-leştirilebilir şu kadarla ki müşterek kanuni nokta davalardaki sair taleplere oranla önemli ve birleştirilmesi arzu edilir nitelikte olsun.
-
Her iki tarafın da kabul ettiği gibi davalının yasal kiracılığı her iki davada son derece önemlidir. O kadar ki, bunun kanıtlanmaması halinde gerek dava ve gerekse genel istida daha ileri gidemez.
Kanımızca gerek davanın ve gerekse genel istidanın fark-lı neticeler doğurması her iki meslede müşterek konu olan yasal kiracılık hususunun önemini azaltmaz. İlk Mahkemenin iki ayrgısaal işlemde farklı sounçlar elde edebileceğinden hareket etmesi ve kararının esas sahibini buna dayandırması hatalıdır. E.14'ün a-radığı şartları davalının yeterince kanıtlandığı inancındayız.
Davacı tarafından ileri sürülen ve davalının sistemetik bir şekilde uygulamaya koyduğunu iddia ettiği geciktirme taktiğine gelince: Dosyaların incelenmesinden gerek1114/83 sayılı davanın ve g-erekse 126/83 sayılı genel istidanın gereksiz bir takım geciktirmelere düçar olduğu müşahade edilmektedir. Bu gibi geciktirme eylenmleri adaletin tecellisine yardım etmediği gerçeği karşısında bu gibi hareketlere bir son verilmesi halisane temennimizdir. D-avacının bu meselede gecikmeden şikâyet etmesini yerinde bulmadık çünkü her iki yargısal işlemin kısmen dahi olsa birleştirilerek dinlenmesine rıza göstermiş olsydı, en azından önemli bir müşterek kanuni nokta şimdiye kaar dinlenip bir karara bağlanacaktı.-
Her iki meselenin en önemli niza konusu kanunidir ve bu da davalının konu dükkânda yasal kiracı olup olmadığıdır. Kanımızca bu müşterek kanuni nokta E.14 n.2 anlamında mühimdir ve sadece bu noktanın bir karara bağlanması için her iki yargısal işlemin bi-rleşitirilerek dinlenmesi uygun olacaktır. Müşterek kanuni noktanın dışında kalan talepler için tarafların değişik ve uzun şahadet ibraz etmeleri gerekebilir. Bu gibi değişik şahadet farklı taleplerin bir karara bağlanmalarını geciktirebilir. Bu bakımdan m-üşterek kanuni nokta dışında dava ve genel istidanın ayrı ayrı dinlenmesinde yarar vardır.
Sonuç olarak istinaf kısmen kabul edilir ve İlk Nahkemenin red kararı ile masraflar hususunda verdiği emir iptal edilir. 1114/83 sayılı dava ile 126/83 sayılı gene-l istida sadece davalının kanuni kiracılık statüsünün belirlenmesi içn birleştirilir. Bu nokta bir karara bağlandıktan sonra ve davalının kanuni kiracı olduğunun saptanamsı halinde dava ve genel istida terkar ayrılarak ayrı ayrı dinlenecektir. Genel istida-ların adli tatil esnasında görüşüldüğü ve her iki yargısal işlemin arzu edilmeyen bir takım gecikmelere neden oldukları dikkate alınarak yukarıda söylenenlere tabi olarak dinlenecek birleştirilmiş dava ve genel istidanın dinlenmesinin adli tatil esansında - dinlenmesine direktif verilir. E.14 b.4 uyarınca birleştirilerek dinlenecek davada ilkin davacı başlıyacaktır. Davalı istinafında kısmen başarılı odluğu cihetle istinaf masraflarının yarısı davacı tarafından ödenecektir.
(Salih S. Dayıoğlu) - (N. Ergin Salâhi) (Niyazi F. Korkut)
Yargıç Yargıç Yargıç
9 Temmuz 1984
-
-4-
-
Full & Egal Universal Law Academy