-D.24/33 Yargýtay/Hukuk 35/83
(Dava No. 902/81)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: N. Ergin Sal(hi, Niyazi F. Korkut, Aziz Altay.
Ýstinaf eden: 1. Akýle Arca, lefkoþa.
2. Soner Arca müteveffa Turgut Arcanýn Tereke Ýdare Memuru
sýffatýyle, Lefkoþa.
(Davacý)
- ile -
Aleyhine istinaf edilen: 1. Aysel Ergün, Lefkoþa.
2. Recai Ergün, Lefkoþa.
(Davalý)
A r a s ý n d a.
Ýstinaf edenler namýna: Kývanç M. Rýza.
Aleyhine istinaf edilenler namýna: Rifat Çomunoðlu.
H Ü K Ü M
N. Ergin Sal(hi: Müstedi davalýlar aleyhine Lefkoþa Kaza Mahkemesinde açýlan 902/81 sayýlý davada kira bakiyesi, mesne profit v.s. talepler ve dava masraflarýna tuta 911095TL için hüküm verilmiþti.
23.2.1983 tarihinde müstedi davalýlar aleyhine writ isdar edilmiþ, davalýlar 14.3.1983 tarihinde bir istida dosyalayarak 9-9A eski polis sokaðýnda k(in tahlil laboratuvarýnýn içerisindeki mesleki alet edevat v.s. eþyaya karþý icranýn durdurulmasý talebinde bulunmuþlardýr. Bu istidanýn duruþmasý safhasýnda müstediler avukatý Fasýl 6 madde 16(c)'de writ infazýnýn 50KL ile kýsýtlanmasýnýn Anayasaya aykýrý olduðunu iddia ederek konunun görüþülmesi için Anayasa Mahkemesine havale edilmesi isteminde bulunmuþ, neticede konu Anayasa Mahkemesine havale edilmiþ ve Fasýl 6 madde 16(c)'nin Anayasaya aykýrý olmadýðý karrýna varýlarak dosya geri Ýlk Mahkemeye iade edilmiþti. Ayný gün davalý müstediler tek taraflý bir istida dosyalayarak Lefkoþa Kaza Mahkemesinde 14.3.1983 tarihinde dosyalanmýþ olan istidanýn neticesine kadar davalýlar aleyhine isdar olunan ve Lefkoþa'da 9-9A Eski Polis sokaðýnda k(in bulunan Reco tahlil laboratuvarý içerisindeki eþyalara karþý yürütülecek herhangi bir icranýn durdurulmasý talebinde bulunmuþlardýr. Ýstidaya ekli yemin varakasýnda müstedi no.1 sair þeyler yanýnda özellikle Anayasa Mahkemesi kararýndan sonra Ýlk Mahkeme önünde istidanýn henüz neticelenmediðini, istidada haklý olduðuna inandýðýný, konunun son derece acil olduðunu ileri sürerek icranýn durdurulmasý talebinde bulunmuþtur.
-
-Tek taraf-lý istidayý tezekkür eden ilk mahkeme "istida ile yemin varakasý tetkik edildikten sonra i-stidanýn A paragrafý gereðince emir verilir" þeklinde bir emir- vererek icrayý durdurmuþtur.
-
-Ýstinaf bu karardan yapýlmakta olup aþaðýdaki istinaf sebeplerni içermektedir:
-
-"1. Muhterem Mahkeme, ortada acil ve/ve-ya özel bir bneden olmadan, istinaf konusu emrin icrasýný tek taraflý bir istida üzerine d-urdurmakla hata- etti;
-
- 2. Muhterem Mahkeme, istinaf konusu emrin icrasýný, karþý tarafa da ihbar verilmek- üzere, sadece birkaç gün için deðil de esas istidanýn dinlenip karara baðlanamsýna deðin -(yani süresiz) durdurmakla, hem de þartsýz olarak,- durdurmakla hata etti ve/veya takdir hakkýný adli bir þekilde deðil de keyfi bir þekilde -kullandý;
-
3.- Muhterem Mahkeme, istinaf konusu emrin icrasýný, ortada yeterli gerekçe ve/veya neden olup- olmadýðýný bile araþtýrmadan ve/veya Müstedi/Aleyhlerine istinaf edilenlerin iddialarýnda- haklý odluklarýna dair belirilerin bulunup bulunmadýðýna dikkat bile etmeden ve/veya bu hususta müsbet bir bulgu yapma-dan ve, keza Fasýl 6 Madde 16(c) Anayasaya aykýrý bu-lunmadýktan sonra, esas istidnýn baþarýlý olma imk(-n ve ihtimalinin ortadan kalktýðý gerçeðini göz ardý ederek, durdurmakla hata etti."
-
--Ýstinafýn duruþmasýnda yukarýda alýntýsý yapýlan 3 istinaf sebebi de birlikte ele alýnmýþt-ýr. Müstenif -avukatý özetle Anayasa Mahkemesi kararýndan sonra Ýlk mahkeme- önünde görüþülecek ve karara baðlanacak bir konu kalmadýðý-ný, en azýn-dan d-avalýlarýn istidalarýnda haklý olamdýklarýnýn tebellür ettiðini, bu nedenle tek taraflý is-tida ile verilen durdurma emrinin haklý nedene dayanmadýðý gibi bu gibi emrin verilmesine -ön koþul olan müstedilerin taleblerinde haklý odluklarýnýn belirt-isi bulunmasý gerektiði ilkesi üzerinde durulduðunda bu meselede durdurma emrinin verilmem-esi gerektiðini ileri sürmüþtür. Saniyen bu kabul edilmemiþ olsa dahi F-asýl 6 madde 9(1)'e istinden verilen- bu gibi emirlerin, acil bir durum olmasý halinde, kýsa bir süre için verilmesi ve bu arad-a karþý tarafa söz hakký tanýnmasý için is-tidanýn ona da teblið edilmesi gerektiðini, istinaf konusu meselede bunlarýn yapýlmadýðýný- ve özellikle Fasýl 6 madde 9(2) ve (3)'e uyulmadýðýný, ayrýca kararda herhangi- bir gerekçe de belirtilmediðini ileri sürmüþtür.
-
--Müstedi avukatý ise icrayý durdurma emrinin tek taraflý bir istida ile yapýlabileceðini, M-ahkemenin 9/76 sayýlý Mahkemeler Yasasý madde 55 altýnda geni-þ takdir yetkisi olduðunu ve Mahkemenin bu takdir yetkisini kullanarak bu emri verdiðini, -Anayasa Mahkemesi kararýndan sonra istidanýn sonuçlanmadýðýný ve bu- ndenle icranýn durdurulmasý emri verildiðini ileri sürmüþtür.
-Ý-stida Fasýl 6 madde 9(1)(2) ve (3)- ile 9/1976 sayýlý Mahkemeler Ya-sasýnýn 55. maddesine da-yandýrýlmýþtýr. fasýl 6 madde 9(1)(2) ve (3) þöyledir:
- -
-"9.(1) Any order which the Court has power to make may, upon proof- of urgency or other peculiar circumstances, be made on the application of any party to th-e action without notice to the other party.-
-
- - (2) Before making any such order without notice the Court shall require the person a-pplying- for it to enter into a recognis-ance, with- or- without a surety or sureties as the Court thinks fit, as security for his being answerabl-e in damages to the person against whom the order is sough-t.-
-
- -(3) No such order made without notice shall remain in force for a l-onger period than is necessar-y for service of notice of it on all persons affected -by it and enabling them to appe-ar- before the Court and ob-ject to it; and every such order shall at the end of that period cease to be in force, unl-ess the Court, upon hearing the parties or any of them, shal-l otherwise directed; and every such order shall be dealt with in the action as the Court -thinks just."
-
-9/76 sayýlý Mahkemeler Yasasýnýn 55. maddesi þöyledir:
-
--"55. Her mahkeme hükmü, hükümde aksine belirtilen direktiflere bað-lý olmak koþuluyla, dava layihalarýn-ýn t-eatisinde veya isbatý vücut etm-ed-e temerrüde düþülmüþ veya istinaf yapýlmýþ olmasýna bakýlmaksýzýn verildiði andan baþlayar-ak davadaki tüm taraflarý baðlar. Ancak hükmü veren -mahkeme veya istinafa bakmaya yetkili mahkeme, herhangi bir zamanda uygun gördüðü takdirde-, bir icra emri olsa dahi, hükmün icrasýný-n, uygun ve makul bir süre için ve öngördüðü koþullara baðlý olarak ertelenmesini emredebi-lir."
-
-Olgulara göz attýðýmýzda 14.3.1983 tarihinde müstedi davalýlar tarafýndan- yapýlan istida Lefkoþada 9--9A Eski Polis sokaðýnda k(-in Reco Tahlil laboratuvarý diye bilinen laboratuvar içerisinde bulunan ve davalýlarýn mes-leklerin-in icrasý ile ilgili her türlü kimyasal madde, alet edavat, araç ve diðer l(-zumlu eþyalara karþý icranýn durdurulmasý talebi idi. Davalý müstedilerin sair iddia -veya talepleri istidada bulunmamaktadýr.- Bu istidanýn duruþmasý safhasýnda yukarýda deðinildiði gibi istidanýn dayndýrýldýðý Fasýl- 6 madde 16(c) Anayasa Mahk-emesine havale edilmiþ ve Anayasaya aykýrý bulunmamýþtýr. Bu durumda bu istidada- 50-KL haricinde olan ve söz konusu laboratuvar içerisinde bulunan alet ed-avat v.s. aksamýn icrasýna gidilmesi için emir verilmesinden baþka bir iþlem Ýlk Mahkeme ö-nünde mevcut deðildi. Bu durumda 17.6.1983 tarihinde tek tara-flý olarak yapýlan istidada icranýn durdurulmasý için herhangi bir haklý neden görülmemekt-edir. Esasen Ýlk Mahkeme karrýnda bu hususta müstedilerin istidalarýnda- haklý olabileceklerine dair belirtilerin mevcut olup olamdýðýna dair bir bulgu da yapmýþ -deðildir. Ýkinci husus ise tek taraflý olarak verilen bu gibi istidalar-da konunun acil ol-m-a-sý ve istisani- hallerde bu yola baþvurulmasý gerekir. Ayrýca tek taraflý istida ile bir emir verilmesi h-alinde k-ýsa süreli bir emir verilmesi ve karþý tarafa da ihbar verilerek söz hakký tanunmasý ve ve-rilen emrin kesinleþip kesinleþmeyeceðini karara baðlamak üzere istidanýn kýsa bir süre so-nraya tayin edil-mesi gerekir. Yine Fasýl 6 madde 9(2)'ye göre verilen emirle birlikte müstedilerin taahhüt- senedi imzalamalarý gerektiði de vurgulanmaktadýr. Önümüzde-ki meselede bu da yapýlmamýþtýr.
-Yargýtay/Asli Yetki 5>/81 ve Yargýtay/Hukuk 16/81'de bu gibi emirler-de takip edilmesi gereken usullere uzun boylu deðinilerek karar baðlanmýþtýr. Bu davalar-daki prens-ipleri tekrarlamaya l(-um görmüyoruz.
-
-Netice olarak yukarýda söyleneler ýþýðýnda istinaf kabul edilir ve ilk mahkemenin istinaf- konusu em-ri iptal edilir.
-
--Ýstinaf masraflarý aleyhine istinaf edilenler tarafýnda istinaf edenlere ödene-cekt-ir.
-
-
-(N. Ergin Sal(-hi) (Niyazi F. Korkut) (Aziz Altay)
- Yargýç Yargýç - Yargýç
-
-15 Temmuz 1983
- -
-
-
-
5
Full & Egal Universal Law Academy