-D.19/90 Yargıtay/Hukuk 35/89
(Genel İstida No: 133/80; G. Mağusa)
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: N. Ergin Salâhi, Aziz Altay, Taner Erginel
İstinaf eden: 1. Kurt Maxeiner, -Ehrengartset 10 - Almanya
2. Sigrio Maxeiner, Ehrengartsrt 10 - Almanya
ile
Akeyhine istinaf edilen: 1. KTFD temsilen KTFD Başsavcılığı
2. KTFD Ekonomi ve Maliye Bakanlığını temsilen
KTFD Başsavcılığı
3. Vakıflar ve Din İşle-ri Dairesi Lefkoşa.
A r a s ı n d a.
İstinaf edenler namına: Talat Kürşat
Aleyhine istinaf edilen 1 ve 2 namına: İsmet Dağlar
Aleyhine istinaf edilen 3 namına: Güner G-öktuğ
H Ü K Ü M
N. Ergin Salâhi: Müstediler 21.6.1980 tarihinde Mağusa Kaza Mahkemesinde dosyaladıkları 122/80 sayılı bir genel istidada, 22.9.1973 tarihli bir satış sözleşmesi ile George D. Lordos & Sons Ltd. şirketinden Mağusa'da Sphagion mevkiinde 38-69 ve 3389 numaralı koçanlarda belirtilen Rum malı arazi üzerine yapılmakta olan ve 'Seagate' diye bilinen binalarda 16 numaralı daire ile 91 numaralı garaj yerini satın aldıklarını ileri sürmekte idiler.
7/80 sayılı Yasa altında dosyalanmış bulunan gene-l istidanın duruşmasına, bu tip genel istidaların bilinen nedenlerle uzun süre geciktiril-mesinden sonra başlanmıştır. 1989 yılında duruşma devam ederken bu binaların bir kısmının, bu arada müstedilerin talep etmekte olduğu 16 numaralı daire ile garaj yeri-nin inşaatın bitmemiş kısımlarını tamamlamak ve kullanmak üzere Vakıflar ve Din İşleri Dairesine bırakıldığını öğrenen müstediler 19.1.1989 tarihinde yaptıkları bir müracaatla Vakıflar İdaresinin davaya ek davalı olarak eklenmesi talebinde bulunmuşlardır. -Neticede genel istidaya Vakıflar ve Din İşleri Dairesi taraf olarak eklenmiş ve istidanın duruşmasına devam edilmiştir. Duruşmanın belirli safhasında müstediler, Vakıflar İdaresinin konu dairenin bitirilmesi için ne kadar masraf yapılacağını, bunun luzumlu- olup olmadığını plana uygun yapılıp yapılmadığını ihtilâf konusu yaparak bu hususta uzun boylu şahadet dinletilmesinin esas istida konusunu geciktireceği düşüncesinden hareketle, Vakıflar İdaresince yapılan masrafı tespit ve ödeme şeklini bir karara bağla-mayı uygun görmüşlerdir. Bu hususta, daha sonra değineceğimiz beyanlarla mutabakata varılarak istidanın esasının duruşmasına devam edilmiştir.
Neticede genel istidayı dinleyen İlk Mahkeme müstediler leyhine karar vererek istidada sözü edilen satış muka-velesinin ispatlandığını kabul etmiş ve ödenmemiş baki satış bedeli olan K.L.5389.85 milsin Maliye Bakanlığının göstereceği özel fona yatırılması koşuluna bağlı olarak satış konusu 16 numaralı apartman dairesi ile 91 numaralı garajın ifraz edilerek müstedi-ler adına kaydedilmesini karara bağlamıştır. Bu hususlar istinaf konusu olmadığından kararın bu bölümüne detaylı olarak değinmek lüzümunu hissetmiyoruz.
İstinaf konusu edilen, İlk Mahkeme kararının (D) paragrafı ise aşağıda alıntısı yapıldığı gibidir:
"-D istida konusu '16' numaralı daire ile '91' numaralı park yerine ek davalı tarafından yapılan 640 sterlinlik masrafın 320 sterlini bugünden itibaren (10) gün zarfında ek davalıya ödenmesine, geriye kalan 320 sterlinin ise konu apartman dairesi ile park ye-rinin müstedilere boş olarak tesliminden itibaren (10) gün zarfında ek davalıya ödenmesine ilişkin emir verilir."
-Müstenifler İlk Mahkemenin kararının bu bölümüne karşı aşağıdaki iki sebebi içeren işbu istinafı dosyalamışlardır.
-
"1. Muhterem Bidayet Mahkemesi yasal durumu yanlış değerlendirerek müstedilerin hem istida konusu gayrimenkulün ödenmemiş satış bedelini ve hem de Ek Davalı No.3 tarafından yapılmış bulunan ceman 640 sterlin tutarındaki masraf ve/veya harcamanın Ek Davalı-'ya ayrı olarak ödenmesine hükmetmiştir.
Ahar suretle Muhterem Bidayet Mahkemesi Ek Davalı'nın istida konusu gayrımenkulün tamir veya tamamlanması için yapmış olduğu 640 sterlin masrafın müstedilerce ödenmesini emretmekle ve/veya bu miktarın ödenmemiş sat-ış bedelinden tenzilini emretmemekle ve/veya satıcı Rumun yerine kâim olmuş Devletin bu mikktarı ödemesini emretmemekle hatalı davranmıştır.
2. Muhterem Bidayet Mahkemesinin yukarıda 1. paragrafta istinaf konusu yapılmış kararını verirken yeterli ve/veya -gerekçeli karar vermemiş ve/veya ortaya koyduğu gerekçe ve/veya gerekçeler yanlış ve/veya hatalı ve/veya Yasa ve/veya Anayasaya aykırıdır."
Müstenif avukatınınileri sürdüğü iddialara göre;
Genel istidaya ek davalı olarak eklenen Vakıflar ve Dinişleri D-airesinin, konu daire ve garaj yerine 640 sterlin tuıtarında masraf yaptığı, taraflarca yapılan beyanlarda kabul edilmiştir. Keza bu masrafın ek davalıya müstediler tarafından ödenmesinin taahhüt edildiği de doğrudur. Ancak bu beyanlar yapılırken 7/80 sayı-lı Yasasyı tadil eden 54/87 sayılı Değişiklik Yasasının 5(1) maddesindeki haklar saklı tutulmuş ve bu hususa İlk Mahkemeye yapılan hitapta açıklık getirilmiştir. Diğer bir ifade ile Devletin bilgi ve onayı ile binaya yapılan masrafları müstediler ödemeyi t-aahhüt etmekle beraber bu miktarın satış bedelinden düşülmesi gerektiğini ileri sürmektedirler. Aksi halde binayı tamamlanmış olarak, Rum satıcıdan, satın almak üzere lehine taahhüt yapılan müstedilerin, satış bedelinin belirli bir kısmı iki defa ödemek du-rumunda kalacakları anlamına gelecektir ki bu müstedilere yapılacak bir adaletsizlik olacağı gibi Devletin haksız zenginleşmesine de neden olacaktır.
İstinafın duruşmasında müstedaaleyh No.1 ve 2'yi temsilen bulunan savcı ile ek davalı avukatı zabıtlarda- görülen beyanlara değinerek söz konusu 640 sterlinin ek davalıya müstedilerce ödenmesi taahhüt edildiği gibi konu binayı tahliye etmek şartı da ileri sürülmüştür. Keza 54/87 sayılı Yasanın 5(1) maddesinden hitapta söz edilmiş olmasına rağmen bu husus üzer-inde durulmamıştır. Yapılan masrafların yasa kaspamında masraflar olduğuna dair şahadet de yoktur. Bu nedenle, karşı tarafın iddiasına göre ek davalıya ödenmesi taahhüt edilen 640 sterlini satış bedelinden ayrı mütalâa ederek taraflarca taahhüt edildiği şe-kilde hüküm vermekle İlk Mahkeme hata yapmamıştır.
Yapılan argümanları incelemeden önce zabıtlarda görülen beyanların ilgili kısımlarından aynen alıntı yapmayı uygun bulduk. Mavi 19'da müstedi avukatının yaptığı ve karşı tarafın katıldığı beyan aşağıda-ki gibidir:
"Av. Talât Bey: Ben, tanık çağırmadan önce bir beyanda bulunmak isterim. Tanık çağırmaya bu safhada gerek yoktur. Şöyle ki, ek davalı olarak istidaya dahil edilmiş olan ve istida konusu apartman dairesinin bulunduğu Seagate Court yeni ismi den-iz Yıldız'ı apartmanının öğrendiğim kadarıyle Vakıflar ve Dinişleri Dairesine yani ek davalıya Devletçe tahsis edilmiş bir apartmandır. Biz de bu apartman dairesi için istida dosyalamış bulunmaktayız. Biz bu apartman dairesine yapılan masrafları ki yasamız-a baktığımız zaman 54/87 sayılı Yasa geçtiği zaman Tadilât Yasamızın 5(1) maddesinde Devletçe ve Devletin izni ve müsaadesi ile yapılmış harcamalar olması halinde mahkemenin bir emir vererek bize o harcamayı yapana ödememizi emredebilir. Biz Mahkeme harici-nde ek davalı ve sayın savcının da hazırda bulunduğu bir celsede yaptığımız görüşmelerde, yapılan harcamaların bu daireye tekabül eden miktarın takriben 4 milyon TL'ye baliğ olduğunu ve bu masrafın yapılmış olmakla beraber, makbuzlar ve sair evraklar olmas-ına rağmen bu rakamın yaptığımız görüşmelerde by conset 2 milyon TL'nin bugünkü karşılığı 640 sterlin ile bağlamış bulunmaktayız. Ve dolayısıyle şahadet dinletmeyi bu safhada gerek görmüyoruz. Admitet olarak kabul edilmesini talep ederim. Savcı da bu beyan-la mutabıktır. Gerçekten samimiyetle bu masrafların yapıldığına inanırız. Şahadete de bu durumda gerek yoktur. Ödemeler konusunda da şayet bu istidada muvaffak olmamız halinde böyle bir anlaşmaya vardık. Muhterem Mahkemenin leyhine kayıt emri vermesi halin-de hüküm tarihinden itibaren 10 gün zarfında, 7 gün atıfet süresiyle, bu masrafların yarısı olan 320 sterlini müstediler ek davalıya tevdi edeceklerdir.
Keza, diğer 320 sterlinlik meblağı da 16 No'lu istida konusu daire ile 91 No'lu garaj yerinin tarafım-ıza boş olarak teslimini müteakip 10 gün zarfında ödeyeceğimiz hususunda mutabakata varmış bulunmaktayız.
1.1.1989 tarihinden itibaren şu anda ek davalının kiracısı veya onun izniyle bu malda ikamet edenlerin ödemekle mükellef olabilecekleri kira veya s-air kullanım bedeli müstedilere ait olacaktır.
Anlaşmamız budur ve tüm bu anlaşmayı müstediler namına teyit ederim. Talât Kürşat olarak avukatlı sıfatıyle teyit etmemi 54/87 sayılı Yasanın 5(1) maddesindeki yasal yükümlülüğümüzü, devlete olan yasal yüküm-lülüğümüze ilişkin beyanlarımı hitap safhasında yapacağım. Hitaptaki hakkımı mahfuz tutmaktayım."
-Gerek müstedaaleyhleri temsilen bulunan savcı gerekse ek davalı avukatı bu beyanı kabul etmişler ve bu hususun karara bağlandığı kabul edilerek istidanın esası dinlenmiştir. 1974 Barış Harekâtı sırasında bu binanın ne kadarının tamamlandığına, tümünün tam-amlanıp tamamlanmadığına yapılan işin esas projeye uygun olup olmadığına dair şahadet yoktur. Esasta bu hususlar hakkında hiçbir şahadet çağrılmamış, sadece duruşma sonucunda müstedi avukatı hitabında aşağıdaki argümana yer vermiştir.
-
"Ve kendilerine de 640 sterlin ödeme hususunda mutabakata varmış bulunyoruz. Çünkü masraf yaptılar ve bu 640 sterlinin Devlete ödeyeceğimiz 5400 Kıbrıs Lirasından tenzil edilmesini talep ederim. Çünkü bu durumda müstediler iki kez ödeme durumunda olacakla-rdır. Yani iki kez ayni maksat için ödeme yapmamız gerekecektir.
Esasen yasaya baktığımızı zaman bu ödemeye cevaz veren 54/87 sayılı Yasanın 5(1) maddesidir. İlgili yasanın 5(1) maddesi ise şöyle demektedir:
İlgili taşınmaz malın ödenmemiş satış bedeli- ...(okunur). yani bizim iddiamız evkaf alsın fakat Devletin alacağından tenzil edilsin. Bu durumda ise Develtin haksız zenginleşmesini getirecektir."
Bu hususu inceleyen İlk Mahkeme 54/87 sayılı Değişiklik Yasası ile esas yasanın 8. maddesine (c) bendi -olarak eklenen fıkranın bu gibi masrafların, müstediler tarafından ödenecek baki satış miktarından tenzil edilmesini öngörmediği kararına varmıştır. Sözü edilen yasanın 8(c) maddesi şöyledir:
"8. (c) İlgili taşınmaz malın ödenmemiş satış bedeli veya tamir- veya tamamlanması için devletçe veya Devletin izin veya müsaadesi ile yapılmış harcamalar olması halinde, bu miktarın başvuru sahibi tarafından Maliye İşleri ile görevli Bakanlığın göstereceği özel bir fona yatırılmasını;"
Yukarıda alıntısı yapılan yasa- maddesinde taşınmaz malın ödenmemiş satış bedelinin Maliye işleri ile görevli Bakanlığın göstereceği özel bir fona yatırılması ile ilgili hükümler gayet açıktır. Ancak fırkanın "veya" sözcüğü ile başlayan "tamir veya tamamlanması için Devletçe veya Devlet-in izni veya müsaadesi ile yapılmış harcamalar olması halinde bu miktarın başvuru sahibi tarafından maliye işleri ile ilgili görevli Bakanlığın göstereceği özel bir fona yatırılması" söz dizisinde murat edilen maksat açık değildir. Rum tarafında satılan ve- Barış Harekâtına kadar tamamlanmamış bir binanın tamamlanması için yapılacak masrafları da kapsaması adaletsizlik yaratabilir. Ancak bizim bir tefsirle bunları kapsamayacağı şeklinde yasa maddesini yorumlamamız da yasa maddesinin tefsirle değiştirilmesi a-nlamına gelecektir ki böyle bir yetkimiz yoktur.
Önümüzdeki meselede yukarıdaki görüşümüz akademik kalmaktadır. Daha önce değindiğimiz gibi yapılan harcamaların esas projede yapılması öngörülen ve yarım kalan kısımlar için yapılmış olduğuna dair bir şaha-det yoktur. Keza müstediler 640 sterlini ek davalıya tamirata karşı ödemeyi taahhüt ederken ek davalının bu yeri tahliyesi şartını ileri sürmüşler ve 320 sterlini 16 numaralı daireyi tahliye ettikten sonra 10 gün zarfında geriye kalan 230 sterlini de garaj- kısmı tahliye edildikten sonra ödemeyi taahhüt etmişlerdir.
Bu durumda konu tamiratın Devletin izni ile yapıldığı kabul edilse dahi bu miktarın Yasanın 8(c) maddesi kapsamında olduğu söylenemez.
Yukarıda söylenenlerden anlaşılacağı gibi müstediler ist-inaflarında muvaffak olmuş değillerdir.
Netice olarak istinafın reddedilmesine ve İlk Mahkeme kararının aynen onaylanmasına, meselenin tüm olguları dikkate alındığında istinaf masrafları için herhangi bir emir verilmemesine oybirliği ile karar verilir.
-
(N. Ergin Salâhi) (Aziz Altay) (Taner Erginel)
Yargıç Yargıç Yargıç
29 Haziran 1990
-
-6-
-
Full & Egal Universal Law Academy