-D.22/82 Yargıtay/Hukuk 36/82
- (Deniz Hukuku Dava No. 5/81 Mağusa)
-
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: Salih S. Dayıoğlu, Niyazi F. Korkut, Aziz Altay
İstinaf eden: 'HANDE' M/V gemisi sahipleri Karahasan Denizcilik ve İşletme,
Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- ile -
-Aleyhine istinaf edilen: 1. Hande M/V gemisi üzerinde yüklü ve/veya Hande
M/V gemisinin Magosa Limanına tahliye edilmiş yük.
- 2. Cambridge Shipping Co. Ltd. İngiltere
3. DAE WOO Development Co. Ltd. Libya
- A r a s ı n d a.
-
İstinaf eden namına: Oktay Feridun
Aleyhine istinaf edilen namına: Ali Dana
Deniz Hukuku - Tazminat talebi - Davalıların Kıbrıs dışında ikamet etmeleri nedeniyle Davacıların dava masrafları için teminat istemi.
Dava masrafları için teminat - D-avacılar, Davalıların Kıbrıs dışında ikamet etmesi nedeniyle dava masrafları için teminat vermesini istida ile talep ettiler - Davalıların istidaya itirazı - Mahkemenin istidayı reddetmesi - Davacıların ikinci kez istida dosyalayarak dava masrafları için -teminat verilmesi isteminde bulunmaları - Davalıların bu konunun daha önce hükme bağlandığı cihetle kaziyei muhakeme (res judicata) olduğunu ileri sürmeleri - Ret kararı aleyhine istinaf.
Kaziyei Muhakeme (Res Judicata) - Davacıların ikinci kez aynı konud-a istida dosyalamaları - Davacıların ikinci istidasında yeni ve önceden bilinmeyen ve makul bir gayret sonucu bilinmesine olanak olmayan gerçekler ileri sürülmediği nedeniyle kaziyei muhakeme (rs judicata) oluşturması - Kaziyei muhakemenin şartları.
OL-AY: Davacılar, Davalılar aleyhine deniz hukuku yetkisi altında bir tazminat davası açtılar. Davacılar, davalıların Kıbrıs'ta taşınır ve taşınmaz malları bulunmaması nedeniyle dava masrafları için teminat vermesini istediler. Bu istem İlk Mahkeme tarafından- reddedildi. Bunun üzerine davacılar aynı konuda ikinci kez istida dosyaladılar. İlk Mahkeme bu istidayı kaziyei muhakeme oluşturduğu gerekçesiyle feshetti.
-Davacılar İlk Mahkemenin istidayı kaziyei muhakeme ilkesi çerçevesinde değerlendirmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek istinaf etti.
-
SONUÇ: Yargıtay herhnagi bir tarafın kaziyeei muhakemeyi ispat edebilmesi için kararın yargısal bir karar olduğunu ve tevhim edildiğini, kararı veren yargı organının yetkili olduğunu, kararun nihai olduğunu, kararın daha önce neticeye vardırılan bir karar- ile sonuçlandırıldığını, tarafların aynı olduklarının kanıtlanması gerktiğini belirtti.
-Yargıtay bu tip istidaların yeniden yapılabilmesi için reddolunan önceki istidanın reddinden sonra ortaya çıkan ve önceden bunların makul bir gayret sonucu elde edilmesi olanaksız olan irtakım önemli gerçeklerin yeni istidada iddia edilmesi gerekir. Dav-acı tarafından dosyalanan 6.4.1982 tarihli istidadaki iddiaların 10.5.1982 tarihli istidada da aynı iddiaların yer aldığını vurgulayan Yargıtay, yeni istidada yeni ve önceden bilinmeyen ve makul bir gayret sonucu bilinmesine olanak olmayan gerçekler ileri -sürülmedi ve 16.5.1982 tarihli (ikinci) istidanın kaziyei muhakeme (res judicata) teşkil ettiği sonucuna vardı ve istinafı reddetti.
-
Atıfta Bulunulan Bilimsel İçtihatlar:
Res Judicata by Spencer - Bowe and Turner 2nd. Ed.
The Supreme Court Practice (1970) 1
-H Ü K Ü M
-
Salih S. Dayıoğlu: İşbu istinaf Mağusa Tam kadrlu Kaza Mahkemesinein masraflar için teminat istemi ile ilgili olarak yapılan bir istidayı ret kararından yapılmıştır. istinaf ile ilgili olgular özetle şöyledir:
Aleyhine istinaf edilen (bundan sonra sadec-e müstedaaleyh olarak anılacaktır) istinaf edenler (bundan sonra sadece müstediler olarak anılacaktır) aleyhine deniz hukuku yetkisinde ikame ettiği bir dava ile zarar ziyan talep etmiş bulunmaktadır. taraflar KTFD sınırları dışında ikamet etmektedirler.
-Müstediler 6.4.1982 tarihinde Mahkemeye dosyaladıkları ihbarlı bir istida ile sair şeyler yanında müstedaaleyhin Kıbrıs hariicnde ikamet ettiği, Kıbrıs'ta malı veya parası olmadığını iddia ederek dava masrafları için teminat vermesini (security for costs)- talep ettiler. Müstedaaleyh bu istidaya itirazda bulundu.
6.5.1982 tarihinde istida dinlendi. taraflar dosyaladıkalrı yemin varakalarından başka şahadet ibraz etmediler ve sadece yemin varakalarında serdetikleri üzerinde hitabede buludnular. mahkeme de -aynı günde vermiş olduğu hükümde birt takım gerekçelerle istidayı reddeti. Bu ret kararından her- hangi bir istinaf yapılmış değildir.
10.5.1982 tarihinde müstediler ikinci bir istida dosyalayarak betekrar dava masrafları için müstedaaleyhe teminat veril-mesi isteminde bulundular. Müstedaaleyh bunu itiraz etti ve dosyaladığı yemin varakası ile müstedilerin böyle bir istemde bulunmaya hukuken hakları bulunmadığını çünkü bu müracaatın daha önce 6.5.1982 tarihinde karara bağlandığı cihetle kaziyei muhakeme -(resjudicata) olduğunu ileri sürdü.
22.6.1982 tarihinde istidayı dinleyen İlk mahkeme ileri sürülen kaziyei muhakeme hususunda müstedaaleyhleri haklı buldu ve istidayı bu moktadan reddetti. İstinaf işbu ret kararından yapılmışır.
Müstedi, dosyaladığı i-stinaf ihbarnamesi ile beş nedn ileri sürmüşse de bunların tümünü birden aldı ve özetle İlk Mahkemenin istidayı kaziyei muhakeme ilkesi çerçevesinde mütalâa edip reddetmekle hata ettiğini iddia etti.
Müstedaaleyh ise İlk Mahkemenin doğru bir karara vardı-ğını ileri sürdü.
Herhangi bir taraf gerek davasını veya gerekse müdafaasını kaziyei muhakemeye dayandırmak niyetinde ise kaziyei muhakeme teşkil ettiği iddia edilen kararın, yargısal bir karar olduğunu, kararın tevhim edildiğinin, kararı veren yargı yer-inin böyle bir kararı vermeğe yetkili olduğunun, kararın nihai olduğunu, kaziyei muhakemenin ileri sürüldüğü yargısal işlemde istenen kararın daha önce neticeye vardırılan karar ile sonuçlandığının ve her iki safaharra da tarafların veya seleflerinin (priv-ies) aynı olduklarının kanıtlanması gerekir. Bu hususta Ras Judicata by Spencer - Bower and Turner 2nd Ed. adlı eserin 18. sayfasında yer alan ilgili kısmı olduğu gibi aktarmakta yarar gördüm:
"Any party who is desirous of setting up res judicata by wayof- estoppel, whether he is relying on such res judicata as a bar to his oppomemt's claim, or as the foundation of his own, and who has taken the preliminary steps required in order to qualify him for that purpose, must estabilsh all the constitutent elements- of an estoppel of this description, as already indicated in the general poposition enunciated at the commencement of this chapter. That is to say, the burden is on him of establihs (except as to any of them which may be expressly or impliedly admitted) ea-ch and every of the following:
i) that the alleged judicial decision was what in law is deemed such;
ii) that the particular judicial decisdion relied upon was in fact prono- unced, as alleged;
iii) that the judicial tribunal pronouncing the decision- had competent jursidiction in that behalf;
iv) that the judicial decision was find;
v) that the judicial decision was, or invelved, a determination of the same question as that sought to be controverted in the litigation in which the estoppel is rais-ed;
vi) that the parties to the judicial decision, or their privies, wre the same persons as the parties to the proceeding in -which estoppel is raides, or their privies, or that the decisiom was conclusive in rem."
İlk Mahkeme istinas konusu kararını verirken masraflar için teminat konusunun daha önce 6.5.1982'de 6.4.1982 tarihli istidada karara bağladığını, her iki istidada da- konunun aynı olduğunu söyleyip bunun kaziyei mahkeme teşkil ettiğini söyleyip ikinci istidayı reddetti. İlk Mahkeme bu hususra şunları söyledi:
"Davacının yurt dışında olduğu iddiasından başka herhangi bir iddia yapmamıştır ve bu iddiada davacı tarafınd-an kabul edilmektedir. Ancak, dava boyunca kaç tanık çağıracağı, kimleri çağıracağını, gelişlerinde ne kadar masraf olabileceği, ne kadar süre kalamsı gereke- ceklerini, gerek yol masraflarının gerekse burada kalım masraflarının ne olabileceği konusunda Ma-hkeme huzurunda herhangi bir bilgi yoktur. sadece bugüne kadar olan masrafları ile ilgili olarak müstedilerin Avukatının 12660 dolar olduğu ile ilgili bir beyanda bulunmakla yetinmiş ancak bunların nereye harcandığı, nasıl harcandığını Mahkemenin bilgisine- şahadet yolu ile veya yemin varakası ile veya Mahkemenin kabul edeceği belgelerle kanıtlamamıştır."
6.4.1982 tarihli istidada verilen kararın yargısal bir karar olduğuna bu kararın 6.5.1982'de verildiğine, kararın yetkili bir mahkeme tarafından verildiğ-ine, gerek 6.4.1982 ve gerekse 10.5.1982'de dosyalanan istidaların ve bunlardaki tarafların ayni oldukarına kuşku yoktur. Keza, İlk Mahkemenin masrafların teminat altına alınması ile ilgili olarak 6.5.1982 tarihinde vermiş olduğu kararın nihai olduğuna da -kuşku yoktur. The Supreme Court Practice 1970(1) sayfa 363'te yer alanlar önümüzdeki mesele için doğrudan doğruya ışık tutar mahiyettedir:
"Effect of Refusal to order security-
If an application for security is refused by amaster and his decision is n-ot appealed from, it is final. It estops the parties from making further application on the same facts."
Bu tip istidların yendien yapılabilmesi ayni konuda reddolunan önceki istidanın reddinden sonra ortaya çıkan ve önceden bunların makul bir gayret son-ucu elde edilmesi olanaksız olan bir takım önemli gerçeklerin yeni istidada iddia edilmeisne bağlıdır. Binaenaleyh müstedilerin de esas itibarıyle üzerinde durduğu gibi 10.5.1982 tarihinde dosyaladığı istidaya kli yemin varakasında 6.4.1982 tarihli istidas-ında yer almayan ve o istidada bunların yer almasına imkân olmayan yeni vakalar ileri sürülüp sürülmediğine bakılması gerekir.
Müstedi tarafından dosyalanan 6.4.1982 tarihli istida masrafları teminat altına alınması ile ilgili olarak davacının Kıbrıs har-icinde ikamet ettiği, Kıbrıs'ta taşınır veya taşınmaz malı olmdığı iddia edilmiştir. Öte yandan müstediler 10.5.1982 tarihli istidsında aynı iddialar yer almakta ve ek olarak çağırmağı tasarladığı bası tanıkların isimlerini ve yapmış oldukları masrafların -dökümünü vermektedirler. Bu tanıklar ve yaptıkları masraf ile ilgili olarak 10.5.1982 tarihli istidaya ekli yemin varakasının 3(a), (b) ve (c) de aynen şöyle denmektedir:-
"a) Davanın 9.2.1982 tarihli duruşmasında şahit olarak
1. J.H. PARK
2.- C.S. KANG
3. C.J. KWON
4. J.J. KIN
5. C. KOH
getirilmişti. Bu husus Mahkeme zabıtlarında da mevcuttur ve/veya Judicial notice (adli ihbar) olarak dikkate alınmalıdır.
Adı geçen şahısların sıra ile seyahat ve otel v.s. masrafları a-şağıdaki gibi olmuştur:
1. $ 1,754 (U.S. Dollars)
2. $ 3,103 ( " " )
3. $ 1,754 ( " " )
4. $ 3,103 ( " " )
5. $ 1,786 ( " " )
Toplam: $ 11,500 (U.S. Dollars)
b) Davanın 5.5.82 tarihli duruşma-sına ise
1. C.S. KANG
2. C.J. KWON
3. J.J. KIN
4. C. KOH
getirilmişlerdir. Bu duruşma safhasında ise masrafların sıra ile aşağıdaki gibi olacağı tahmin edilir.
1. $ 1,445 U.S. Dollars
- 2. $ 2,960 " "
3. $ 3,007 U.S. Dollars
4. $ 1,424 " "
Toplam: $ 8,836 U.S. Dollars
c) Her iki safhada, şahitlerin ek olarak $ 1,067 (U.S. Dollar) miktarında taxi masrafı olm-uştur."
Dikat edilirse yukarıda yapılan 3(a) ve (c) altındaki kişiler ve masrafları müstedi tarafından 9.2.1982 tarihinde yani 6.4.1982 tarihli istidasından çok önce biliniyordu ve bunların 6.4.1982 tarihli istidada belirtilmesi ve İlk mahkemenin bilgisin-e getirilmesi gerekirdi. BU hususlar sonradan müstedinin bilgisine gelmiş değillerdir. Şayet isimleri verilen anıklar ve yaptıkları masraflar müstedinin bilgisi dahilinde olmamış olsaydı ve bu bilgiyi makul bir gayret sonucu elde etme imkânından yoksun olm-uş olsaydı mesele başka tür bir veçheye bürünebillirdi. Müellifleri belirtilen Res Judicata isimli eserin 16. sayfasında şunlar yer almaktadır:
"The decision generally cited as the prime authority on this principles is that of Sir JAMES WIGRAM, V-C. in H-enderson v. Henderson so long ago as 1843.
'In traying question I believe I state the rule of the court correctly when I say that, where a given matter becomes the subject of litigation in, and of adjudication by, a corut of competent jurisdiction, the c-ourt requires the parties to that litigation to bring forward their whole case, and will not (except under special circumstances) permit the same parties to open the same subject of litigation in respect of matter which might have been brought forward as p-art of the subject in contest, but which was not brought forward, only because they have, from negligence, inadvertence, or even in special casesi, not only to points upon which the court was acutally required by the parties to from an opinion and and pron-ounce a judgment, but to every point which properly belonged to the subject of litigation, and which the parties, exercising reasobable diligence, might have broug-ht forward at the time.'
These words have been cited followed over and over again in many subsequent decision of the highest authority."
Yukarıda söylenenler ışığında müstedilerin 10.5.1982 tarihli istidasında yeni ve önceden bilinmeyen ve makul bir gay-ret sonucu bilinmesine olanak olmayan gerçekler ileri sürülmediüği cihetle konunun 6.5.1982 tarihinde taraflar arasında yetkili bir mahkeme tarafından karara bağlandığına ve bu karardan da istinaf yapılmadığına göre nihai olduğuna ve bundan dolayı bunun ja-ziyei muhakeme teşkil ettiğine hükmetmek kaçınılmazdır.
Bu safhada bir hususa değinmekte fayda görürüz. Bir davada davcının KTFD sınırları dışında ikamet etmesi ve burada herhangi bir taşınır veya taşınmaz malı olmaması davalı tarafından yapılacak masraf-ları teminat altına alma istidası için, istisnai durumlar dışında, yeterli bir sebeptir. Bu nedenle, davacının Kıbrıs haricinde ikamet ettiği ve Kıbrısta taşınır veya taşınmaz malları bulunmadığı ihtilâf konusu olamdığına göre bu meselede İlk Mahkemenin mü-stedilerin 6.4.1982 tarihli istidasını niye reddettiğini gerçekten anlayamadık. Ancak bu karar istinaf konusu yapılmadığı ve dolayısıyle kat'ileştiği için bunun üzerinde daha fazla birşey söylememeği uygun gördük. Hatalı olarak verilen bir kararın dahi yet-kili bir mahkeme tarafından ve usulüne uygun bir şekilde verildiği ve istinafen değiştirilmediği sürece, taraflar arasında, o kararın doğruluğu hususunda jat'iyet arzettiği husunu, ilginç bulduğumuz ,için, res Judicata adlı eserin 14 ve 15. sayfasında yer -alanları aktarmayı yararlı bulduk:
"Correctness of the decision not a relevant consideration
It is not essential, or even relevanti, to prove that the decision relied upon to found an estoppel is itself correct, or wall founded in law or fact; if it is -pronounced as a final judicial decision, by a tribunal having jurisdiction, as to the same question, and between the same parties, it will be conclusively deemd correct, as between these parties, unless and until upset on appeal. This proposition rests on -the well-known fact that a compentent tribunal has jurisdiction to give a wrong judgment. It has jurisdiction to decide wrongly, as well as rightly, and it makes a mistake that mistake is conclusively between the parties unless and until corrected by an ap-peal duly constituted."
Yukarıda söylenenlerden de anlaşacağı gibi müstediler istinafında muvaffak olmamıştır.
Sonuç olarak istinaf reddolunur.
Masrfalar için herhnagi bir emir verilmez.
(Salih S. Dayıoğlu) (Nıyazi F. Korkut) - (Aziz Altay)
Yargıç Yargıç Yargıç
17 Aralık 1982
Full & Egal Universal Law Academy