-D.17/81 Yargıtay/Hukuk 38/79
(Dava No. 1/78)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Ülfet Emin, Başkan, Şakir Sıdkı İlkay,
Salih S. Dayıoğlu.
İstinaf eden-: K.T.F. Devleti, Lefkoşa.
(Davalı)
ile -
Aleyhine istinaf edilen: Mustafa Hasan Hacı Osman n/d Mustafa Hasan
Kumser, Gönyeli.
(Davacı)
- A r a s ı n d a .
İstinaf eden namına: Mustafa Arıkan.
Aleyhine istinaf edilen namına: Kıvanç M. Riza.
Aleyhine istinaf edilenin, ayrı bir istinaf dosyalama gereği olmaksızın ilk mahkeme hükmünü veya kararını değiştirmeği talep etme hakkı - Hu-kuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğü E.35, n.10 - Aleyhine
istinaf edilenin bu hakkını duruşmadan önce, mahkemeye dosyalayacağı ve karşı tarafa vereceği bir ihbarla talep edilebilmesi - E.35 n.10'un ihbarın hüküm veya kesin bir emir aleyhine istinafın duruşmasınd-an 6 gün, geçici bir emir aleyhine ise istinafın duruşmasından 2 gün önce yapılmasıııı öngörmesi - İstinaf edenin E.35 n.29'a göre her zaman; n.29(2)'ye ve n.29(3)'e göre duruşma tarihi saptanmasından önce veya sonra. Mukayyitliğe ve karşı tarafa ihbar ver-mek suretiyle istinafını geri çekme hakkı bulunması - Ancak E.35 n.29(2)'ye göre duruşmadan önce istinaf edenin istinafını geri çekmek istemesi halinde aleyhine istinaf edilenin bununla ilgili ihbarı almasından itibaren 15 gün içinde yine de ilk mahkeme hü-küm veya kararını değiştirmeyi isteme hakkını kullanabilmesi.
İstinafın geri çekilmesi - Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğü Emir 35 nizam 29'a göre istinaf edenin istinafını herhangi bir aşarrıada geri çekebilmesi.
OLAY: Davacının taşınmaz mallarının isti-mlak edilrnesi nedeniyle açılan davada İlk Mahkeme Davalı K.T.F.D'nin Davacıya KL. 42,180.- tazminat ödemesini emretti. Davalı saptanan tazminat miktarını fazla bularak hüküm aleyhine istinaf etti. İstinafın duruşması yapıldıktan ve dava karar için süresiz- ertelendikten sonra Davalı (istinaf eden) bir istida dosyalayarak İstinaf Mahkemesinin ek şahadet dinlemesini talep etti. İstidanın duruşmasında Davalı 1962 Zorla Mal İktisabı Yasasının tazminat saptanmasına ilişkin hükmünün Anayasaya aykırı olduğunu iddi-a etti. istinaf Mahkemesi konuyu Anayasa Mahkemesine havale eti. Anayasa Mahkemesinin kararından sonra dava tekrar İstinaf Mahkemesine gelince Davacı Anayasa Mahkemesi kararı ışığında davanın yeniden dinlenmek üzere İlk Mahkemeye iadesini talep etti. Daval-ı ise buna karşı çıktı. Dava karar için ertelendikten sonra Davalı (istinaf eden) Yüksek Mahkeme Mukayyitliğine bir ihbar dosyalayarak istnafı geri çektiğini bildirdi. Yüksek Mahkeme de geri çektiği için istinafı reddederek istünaf masraflarıııı istinaf ed-enin ödemesini emretti. Bunun üzerine Davacı (aleyhine istinaf edilen) bir ihbar dosyalayarak istinafın o aşamada. kendi onayı alınmadan geri çekilemiyeceğini iddia etti ve Yüksek Mahkemenin istinafı reddetme kararının değiştirilmesini talep etti.
SONUÇ: -Yüksek Mahkeme Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğü Emir 35 nizam 29'a göre istinaf edenin istinafını herhangi bir aşamda, duruşmadan önce, duruşma gününde veya duruşmadan sonra geri çekebileceğini belirtti. Aleyhine istinaf edilenin ise Emir 35 Nizam 10'a göre- hüküm değiştirilmesi için istinafın duruşmasından 6 gün önce müracaat yapmak zorunda olduğunu dikkate alan Yüksek Mahkeme istinafın geri çekilmesinden sonra Davacının (aleyhine istinaf edilen) kararın değiştirilmesi için müracaat yapamıyacağı kanısına var-dı ve yapılan müracaatı reddetti.
H Ü K Ü M
Ülfet Emin, Başkan: 21.6.1979 tarihinde Lefkoşa Kaza Mahkemesi 1/78 sayılı davada davalının yani istimlâk eden makamın davacıya K.L.42,180.- tazmznat ödemesi için emir verdi. Davalı saptanan miktarı p-ek fazla bulduğıınu ileri sürerek Kaza Mahkemesinin hükmüne karşı Yüksek Mahkemeye istinaf eyledi. İstinafın duruşması 14.1.1980 tarihinde yapıldı ve istinafın duruşması hüküm verilmek üzere süresiz ertelendi. İstinafın hükmü verilmezden önce aleyhine isti-naf edilen 24.4.1980 tarihli bir istida dosyalayarak Yargıtayda aleyhine istinaf edilen namına ek şahadet dinlenmesi için müsaade verilmesini talep ecti. İstidanın duruşması 12 Mayıs 1980'e ertelendi. O gün aleyhine istinaf edilen esas istinafın karara bağ-lanmasında 1962 Zorla Mal İktisabı Yasasının bir maddesinin Anayasaya aykırı olduğunu ileri sürdü ve konunun karara bağlanması için Yüksek Mahkemeye, Anayasa Mahkemesi olarak, Anayasanın 114. maddesi uyarınca sunulmasını talep etti. Yargıtay yapılan talebi- olumlu karşılayarak konuyu karara bağlanması için Yüksek Mahkemeye, Anayasa Mahkemesi olarak sundu. Anayasa Mahkemesi de konu hakkında kararını 26.1.81 de verdi. Anayasa Mahkemesi kararını verdikten sonra esas istinafın duruşmasını 24 Mart 1981'e yeniden -saptadı ve Mukayyitlik taraflara 19 Şubat 1981 tarihli bir ihbarla duruşmanın gününü bildirdi. 24 Mart 1981 tarihindeki duruşmada aleyhine istinaf edilen istinaftaki işlemin yeniden muhakeme edilmesi için konunun aşağıdaki mahkemeye gönderilmesi talebinde -bulundu. İstinaf eden buna karşı çıktı ve mahkeme konu hakkında hüküm vermek için duruşrrıayı süresiz erteledi. 27 Mart 1981'de ise istinaf eden, Yüksek Mahkeme Mukayyitliğine bir ihbar dosyalayarak istinafı geri çektiğini ve iptalini talep ettiğini bildir-di ve gereğinin yapılmasını rica etti. Söz konusu ihbarın bir suretinin dağıtımı aleyhine istinaf edilenin avukatına yapıldı. Dosya Yargıtayın huzuruna getirildi. Yargıtay da istinaf geri çekildiği cihetle istinafı reddetti ve istinaf masraflarının da isti-naf eden tarafından ödenmesine emir verdi. 31 Mart 1981 tarihinde ise aleyhine istinaf edilen Yüksek Mahkeme Mukayyitliğine Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğünün E.35, n.29 gereğince bir ihbar dosyaladı. İhbarın bir suretinin dağıtımı istinaf eden namında bul-unan başsavcılığa yapıldı. Söz konusıı ihbarda aleyhine istinaf edilen istinaf edenin istinaf dinlenip karar için ertelenmiş olduğu cihetle iştinafın o aşamada ve özellikle aleyhine istinaf edilenin onamı olmadan geri çekilemeyeceğini ve her ihtimale binae-n istinafın geri çekilmesi hakkındaki müracaatın müzekeresi esnasında aleyhine istinaf edilenin mahkemenin istinafı reddetme emrinin aşağıda gösterilen sebeplere binaen değiştirilmesi gerektiğini iddia edeceğini bildirdi. Değiştirilrnesi gerektiği talep ed-ilen hususlar ihbarda belirtildiği gibi şöyledir:
1.Mahkeme tazminat miktarını saptarken 15/1962 sayılı Yasanın 10(a) maddesinin ikinci satırında yer alan "ilgili iktisap ihbarının yayınlandığı tarihte" söz dizisine önem vermekle ve/veya ödence miktarmı -sözü geçen söz dizisine dayanarak saptamakla hata etti.
2.Anayasa Mahkemesi olarak oturum yapan Yüksek Mahkeme 15/1962 sayılı Yasanın yukarıda (a)'da belirtilen söz dizisini bu meselede kendisine yapılan 14/1980 sayılı havale üzerine Anayasaya aykırı bul-duktan sonra bu safhada takip edilecek en uygun veya adil yol davanın gerekli lâyihalarda gerekli
değişikliklerin yapılarak ilgili mahkeme tarafından tekrar dinlenmesini emretmektir.
Yargıtay aleyhine istinaf edilenin 31 Mart 1981 tarihindeki ihbarda b-elirlenen konuları tartışmak üzere 20.4.1981'e saptadı. Konu hakkında yapılan duruşmada aleyhine istinaf edilen 27 Mart 1981'de veya duruşma saptandıktan sonra başka herha.ngi bir günde istinaf edenin aleyhine istinaf edilenin onamını olmadıkça istinafı ge-ri çekemeye yetkisi olmadığını ilezi sürdü. Bu iddiasını da Hukuk Muhakemelerî Usulü Tüzüğünün E.35 n.29(3)'e dayandırdı. E.35, n.10 aleyhine istinaf edilenin herhangi bir karşı istinaf dosyalamasının gerekmediğini ancak aleyhine istinaf edilenin davada ve-rilen hüküm veya kararın değiştirilmesini istediği takdirde istinafın duruşmasından önce mahkemeye dosyalayacağı ve karşı tarafa vereceği bir ihbar ile ilgili kararın değiştirilmesini isteyebileceğini öngörmektedir. Aynı nizam böyle bir ihbarın bir hüküm v-eya kesin bir emirden istinaf yapıldığı hallerde istinafın duruşmasından 6 gün önce, geçici bir emirden ise istinafın duruşmasından 2 gün önce verilmesini öngörmektedir. E.35 n.29(1) ise istinaf edenin herhangi bir zamanda aleyhine istinaf edenin yazılı on-amı ile istinafın geri çekilebileceğini öngörmektedir. E.35 n.29(2) ise istinafın duruşması saptanmazdan önce herhangi bir zamanda istinaf edenin istinafını Mukayyitliğe ve karşı tarafa vereceği bir ihbar ile geri çekebileceğini öngörmektedir. Ancak bu gib-i hallerde aleyhine istinaf edilen tarafından E.35 n.10 tahtında mahkeme kararının değiştirilmesinin istendiği hususunda herhangi bir ihbar henüz verilmemiş ise istinaf edenin ihbarını aldıktan sonra 15 gün zarfında böyle bir ihbarın verilebileceğini öngör-mektedir. E.35 n.29(3) ise istinafın duruşması saptanâıktan sonra istinaf edenin istinafını Mukayyitliğe ve karşı tarafa bir ihbar vermekle geri çekebileceğini öngörmektedir. Bu gibi hallerde mahkeme, uygun gördüğü koşullara tabi olmak üzere, istinafı redd-edebilir. Ancak bu gibi hallerde E.35 n.29(2)'nin n.10 ile ilgili ihbar hususundaki hükümleri uygulanır. Daha önce belirtildiği gibi aleyhine istinaf edilen E.35 n.29(3) uyarınca tstinaf edenin duruşma saptandıktan sonra istinafını geri çekmeye hakkı olmad-ığını ileri sürdü. İleri sürülen bu görüş kabule şayan değildir. Kanımızca istinaf eden istinafı geri çekmeyi duruşma saptandıktan sonra herhangi bir zamanda yapabildiği gibi duruşma gününde de ve duruşmadan sonra da hüküm verilmezden önce herhangi bir zam-anda yapabilir. E.35 n.10 ve 29 esaslıca incelendiğinde n.29'un esas amacının n.10 uyarınca ilk mahkemenin verdiği hükmün değiştirilmesi için aleyhine istinaf edilene verilen hakkın kullanılmasını duruşmadan önce korumak olduğu açıktır. N.10, aleyhine isti-naf edilene ilk mahkemenin hükmünün değiştirilmesini sağlamak için bir hak vermektedir. Ancak aynı nizam aleyhine istinaf edilene bu hakkını duruşma gününden önce hale göre 6 veya 2 gün önce mahkeme mukayyitliğine dosyalayacağı ve karşı tarafa vereceği bir- ihbar ile yapabileceğini öngörmektedir. E.35 n.10'un aleyhine istinaf edilene verdiği hakkın kullanılmasını sağlamak için E.35 n.29'daki hükümler konmuştur. Bu hükümler, istinaf edenin istinafını geri çekmekLe aleyhine istinaf edilenin n.l0 uyarınca kendi-sine verilen haktan yoksun bırakılmamasını öngörmektedir. Ancak n.29 tahtında verilen hak n.10 tahtında verilen haktan daha fazla olamaz. Kanımızca n.29'un tanıdığı n.10'da verilen hakkı sağlamaya matuf verilmiş haklardır. n.29'da verilen haklar n.10'da ve-rilen hakka tabidir. n.10'da verilen haktan daha fazla bir hak değildir. Nitekim n.29'un (I). fıkrasının hükümleri herhangi bir aşamaya şarrıildir. n.29'un (2). fıkrasının hükümleri ise istinafın duruşmasının saptanmasından önceki aşamaya şamildir. (3). fı-krası ise istinafın duruşmasının saptanmasıııdan sonraki aşamaya şamildir. Kanımızca istinafın duruşması saptandıktan sonra aleyhine istinaf edilen ilk mahkemenin hükmünün veya herhangi bir kısmının değiştirilmesini isterse n.10 uyarınca duruşmadan önce n.-10'da belirlenen süre zarfında veya n.29(2) de belirlenen süre zarfında gereken ihbarı Mukayyitliğe ve karşı tarafa vermesi gerekir. Kanımızca aleyhine istinaf edilenin duruşma güııünde veya duruşmadan sonra ilk mahkemenin hükmünün veya herhangi bir kısmın-ın değiştirilmesi için ihbar vermesine imkân yoktur meğer ki n.10 uyarınca Yargıtay başkanınca n.10'da belirlenen sürelerin uzatılması için emir verilmiş olsun.
Bu meselede istinafın duruşması saptandıktan ve istinafın duruşması yapıldıktan sonra istinaf,- istinaf eden tarafından geri çekildi ve mahkeme de sadece masraf konusunda koşul koymayı uygun görerek istinafı reddetti. Kanımızca istinafın duruşması yapıldıktan sonra aleyhine istinaf edilenin ilk mahkeme emrinin değiştirilmesi için gerekli süreler uza-tılmadan herhangi bir ihbar dosyalamasına hakkı yoktur.
Bu durumda aleyhine istinaf edilenin 31 Mart 1981 tarihli ihbarda talep ettiklerinin reddolunması gerekir.
(Ülfet Emin)(Şakir Sıdkı İlkay)(Salih S. Dayıoğlu)
Başkan Yargıç Y-argıç
11 Haziran 1981
Full & Egal Universal Law Academy