-D.15/80 Yargıtay/Hukuk 38/79
(Dava No. 1/78;Lefkoşa)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: ÜIfet Emin, Başkan, Şakir Sıdkı İlkay,
Salih S. Dayıoğlu.-
İstinaf eden: K.T.F. Devleti, Lefkoşa.
(Davalı)
- ile -
Aleyhine istinaf edilen: Mustafa Hasan Hacı Osman n/d
Mustafa Hasan Kumser, Gönyeli.
- (Davacı)
Arasında.
İstinaf eden namına.: Mustafa Arıkan.
Aleyhine istinaf edilen namına: Kıvanç M. Rıza.
Anayasaya havale - 15/62 sayılı Zorla Mal İktisabı Yasasının tazminat tespitine ilişkin 1-0(a) maddesinin Anayasanın 33(1)(c) maddesine aykırı olduğunun öne sürülmesi - Anayasa Mahkemesine havale müracaatının istinafın duruşmasından sonra yapılması - Kesin hüküm verilinceye kadar herhangi bir aşamada Anayasaya aykırılık iddiasının yapılabilmesi-.
OLAY: Zorla mıal iktisabına ilişkin bir davanın istinafı dinlenip dava karar için ertelendikten sonra istinaf eden bir istida dosyalayarak İstinaf Mahkemesinin ek şahadet dinlemesini talep etti. Bu istidanın duruşmasında Müstedi 1962 Zorla Mal İktisab-ı Yasasının tazminat tespit eden 10(a) maddesinin Anayasanın 33(1) (c) maddesine aykırı olduğunu iddia etti ve aykırılık iddiasının Anayasanın II4'üncü maddesi uyarınca Anayasa Mahkemesine sunulmasını talep etti. Aleyhine istinaf edilen bu talebe itiraz et-ti ve bu aamada Anayasa Mahkemesine havale yapılamıyacağını iddia etti.
SONUÇ: Yüksek Mahkerrıe Anayasanın 114'üncü maddesine göre istinaf işlemleri dahil herhangi bir aşamada Anayasaya aykırılık müracaatı yapılabileceğini belirtti. 114'üncü maddeye göre- kesin hüküm verilincey dek Anayasaya aykırılığının ileri sürülebileceğini, Mahkemenin yetkisinin sadece aykırılığı öne sürülen yasanın davanın karara bağlanmasında etkili olup olmadığı konusunda
karar vermek olduğunu dikkate alan Yüksek Mahkeme müracaa-tı kabul
etti ve aykırılık iddiasını Anayasa Mahkemesine sundu.
K A R A R
Ülfer Emin, Başkan:
Müstedi 24 Nisan 1980 tarihli istidası iIe Yüksek Mahkemenin Yargıtay olarak, Yüksek Mahkemede istinaf edene ek şahadet verdirmesi îçin müsaade edilmesi i-steminde bulundu. İstidanın duruşması 12 Mayıs 1980'e ertelendi. İstidanın duruşması esnasında müstedi istinafın karara bağlanmasında 1962 Zorla Mal İktisabı Yasasının tazminatı tesbit eden hükümlerinin etkisi olduğunu ve bu hükümlerin Anayasaya aykırı old-uğunu ileri sürerek konunun karara bağlanması için Yüksek Mahkemeye, Anayasa Mahkemesi olarak, Anayasanın 114. maddesi uyarınca sunulmasını talep etti.
Müstedaaleyh ise müstedinin müraraatına itiraz ederek bu safhada böyle bir müracaatın kabul edilmemesi -gerektiğini ileri sürdü.
Bu meselede olgular kısaca şöyledir: 21.6.1979 tarihinde Lefkoşa Kaza Mahkemesi 1/78 sayılı davada davalının yani istimlâk eden makamın davacıya 42180K.L. tazminat ödemesi için hüküm verdi. Davalı yani istimlâk eden makam tesbit o-lunan miktarın pek fazla olduğunu ileri sürerek hükme karşı Yüksek Mahkemeye istinaf eyledi. İstinaf 14.1.1980 tarihinde dinlendi ve hüküm verilmek üzere duruşma süresiz ertelendi. İstinafta hükürrı verilmezden önce müstedi daha önce belirtilen 24.4.1980 t-arihli istidayı yaptı. Anayasanın 114. maddesine göre istinaf işlemleri de dahil olmak üzere herhangi bir mahkeme işlemindeki bir taraf işlemin herhangi bir safhasında işlemdeki uyuşmazlık konularında herhangi birinin karara bağlanmasında etkisi olabilen h-erhangi bir yasanın veya söz konusu yasanın herhangi bir kuralının Anayasaya aykırılığını ileri sürebilir ve bunun üzerine mahkeme bu konuyu, kararını vermek üzere Yüksek Mahkemeye, Anayasa Mahkemesi olarak, sunar. Anayasanın 114. maddesinden açıkça görülü-yor ki istinaf işlemleri de dahil herhangi bir mahkeme işleminde bir taraf işlerııin herhangi bir safhasında herhangi bir yasanın veya yasanın belli bir kuralının Anayasaya aykırılığını ileri sürebilir. 114. maddede yer alan "işlemin herhangi bir safhasınd-a" sözcükleri işlemdeki ihtilâf konusu kesin hükme bağlanmazdan önce herhangi bir zamanı içernmektedir. Kanaatımızca herhangi bir işlemde mahkeme kesin hükmünü veya kararını verinceye dek işlemdeki herhangi bir taraf Anayasanın 114. maddesi uyarınca kendis-ine verilen hakkı kullanarak herhangi bir yasanın veya belli bir kuralının Anayasaya aykırılığını ileri sürebilir. 114. maddede mahkemenin yetkisi sadece Anayasaya aykırılığı ileri sürülen yasa veya yasanın belli kuralının
işlemdeki ihtilâf konusunun karar-a bağlanmasında etkisi olup olmadığı hususunda karar vermektir. Kanaatımızca istinaf konusunun karara bağlanmasında Anayasaya aykırlığı ileri sürülen yasa veya yasanın belli bir kuralı etkili ise, ilgili mahkeme müracaatı yapan tarafın müracaatını reddetme-yip, konuyu Yüksek Mahkemeye, Anayasa Mahkemesi olarak bir karara bağlamak üzere sunması gerekir.
Önümüzdeki meselede de istinaf henüz karara bağlanmış değildir.
Bu nedenle müstedi Zorla Mal İktisabı Yasasının tazminatı saptayan hükümlerinin Anaywsaya ay-kırı olduğu hususunu ileri sürebilir ve Yüksek Mahkeme, Yargıtay olarak, konuyu karara bağlamak üzere Yüksek Mahkemeye, Anayasa Mahkemesi olarak, sunması gerekir.
İtiraz reddolunur.
Sonuç olarak 15/62 sayılı 1962 Zorla Mal İktisabı Yasasının tazmin-atı tesbit eden hükümlerinin yani 10(a) maddesinin Anayasaya ve özellikle Anayasanın 33(1)(c) maddesine aykırı olup olmadığı hususunun karara bağlanması için Mahkeme konuyu Yüksek Mahkemeye, Anayasa Mahkemesi olarak sunar. Yüksek Mahkeme konu hakkında kara-r verinceye dek istidanın duruşması durdurtulur.
(Ülfet Emin)(Şakir Sıdkı İlkay)(Salih S. Dayıoğlu)
Başkan Yargıç Yargıç
10 Haziran 1980
Full & Egal Universal Law Academy