-D.51/89 Yargıtay/Hukuk 38/89
(Girne Genel İstida No. 253/80)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Aziz Altay, Taner Erginel, Metin A. Hakkı.
İstinaf eden: 1. Graham Stanley Faw-ker of England.
2. Susan Gieva Fawker of England.
(Müstediler)
ile
Aleyhine istinaf edilen: 1. K.T.F.D.
2. K.T.F.D. Maliye Bakanlığı veya Devlet Emlâk ve
Malzeme Daire-si vasıtasıyle, K.T.F.D.
(Müstedaaleyhler)
A r a s ı n d a.
İstinaf -edenler namına: Elicos A. Liatsos ve Selçuk Gürkan.
Aleyhine istinaf edilenler namına: Derviş Akter.
H Ü K Ü M
Aziz Altay: İstinaf eden Müstediler karı koca olup 26.5.1972 tarihinde Çatalköyde, Pafta/harita 12/17, parsel No.70 olan ve iki dönüm bir evl-ekten ibaret taşınmaz malı yazılı bir sözleşme ile bir Rumdan satın aldılar. Satış bedelinin tümünü ödedikleri halde, adlarına kaydedilmemiş bulunan konu mal için Müstediler, 7/80 sayılı Yabancıdan Satın Alınan Taşınmaz Malların kaydı Yasası altında bir is-tida dosyaladılar ve konu taşınmaz malın adlarına kaydedilmesi hususunda bir emir verilmesini istediler. Başsavcılık dosyaladığı itiraznamede, Müstedilerin istidada ve ona ekli yemin varakasında değinilen hususlar ile ilgili olarak sundukları belgelerin 7/-80 sayılı Yasanın özellikle 6. maddesinde öngörülen hususları kanıtlayıcı nitelikte olmadığını öne sürdü ve istidanın reddini talep etti.
İstidayı dinleyen İlk Mahkeme, 7/80 sayılı Yasanın 3. ve 6. maddelerinde öngörülen koşulların yerine getirildiğine k-anaat getirdi ancak sözleşme ile satın alınan konu malın, yasanın amacını belirleyen 2. maddeye uygun olarak, ülkedeki koşullar nedeni ile kaydının yaptırılıp yaptırılmadığını incelemeyi uygun gördü. İlk Mahkeme, Rum Bakanlar Kurulunun konu malın Müstedile-r adına kaydedilmesi için gerekli izni vermediğini dikkate alarak, kaydın yapılmamasında 20.7.1974 Barış Harekâtının herhangi bir rolü bulunmadığı sonucuna vardı ve istidayı reddetti.
Müstediler bu istinaflarında, İlk Mahkemenin Yasanın 2. maddesi kapsam-ına girmedikleri hususunda bulgu yapmakla ve Rum Bakanlar Kurulunun bir dönüm için izin verdiğini dikkate alarak konu malın bölünüp, bir dönümünün adlarına kaydedilmesi imkânı bulunduğunu gözardı ederek istidayı reddetmekle hata ettiğini ileri sürdüler.
-7/80 sayılı Yabancıdan Satın Alınan Taşınmaz Malalrın Kaydı Yasasının 2. maddesi aynen şöyledir:
"2. Bu Yasanın amacı, 20 Temmuz 1974 Barış Harekâtından önce Kıbrıslı Türklerin ve bu Yasanın yabancı saymadığı diğer devlet uyrukluların, yabancılardan bu ya-sada belirtilen koşullara göre sözleşme ile satın almış oldukları ve ülkedeki koşullar nedeniyle kaydını yaptırmadıkları taşınmaz malları adlarına kaydettirmeyi düzenlemektir."
-Görülebileceği gibi bu yasa, Türklerin ve Yasanın yabancı saymadığı diğer devlet uyruklularının 20 Temmız Barış Harekâtından önce sözleşme ile satın aldıkları, ancak ülkedeki koşullar nedeni ile adlarına kaydını yaptırmadıkları taşınmaz malların adlarına -kaydedilmesini amaçlamaktadır. Buna göre, bu yasadan yararlanabilmek için Barış Harekâtından önce yapılan, geçerli ve uygulanabilir bir yazılı sözleşme altında tarafların kayıt işlmelerini yaptırma çabası içinde oldukları bir sırada Barış Harekâtının araya- girmesiyle bu işlemleri gerçekleştirememiş olmaları gereir. Başka bir deyişte, kayıt işlemlerinin yaptırılmaması, Barış Harekâtının yer almış olmasından ileri gelmesi gerekir. Kuşkusuz, kayıt işleminin alıcı adına yaptırılmamasında Barış Harekâtının rolü -olup olmadığı hususu, her meselenin kendi olguları içinde değerlendirilip karar bağlanmalıdır.
-
Önümüzdeki meselede satışa konu taşınmaz malın Müstedilere devredilebilmesi için Rum Bakanlar Kurulunun iznine tabi olduğu, Emare olarak ibraz edilen 26.5.1972 tarihli satış sözleşmesinden açıkça görülmektedir. Birinci Müstedi şahadetinde, izin almak üze-re müracaatta bulunduğunu, Rum Bakanlar Kurulunun parselin büyük olduğunu öne sürerek tek bir şahsa kayıt için izin verilemiyeceğini bildirdiğini, bu yanıt ışığında parseli aile fertleri arasında bölüp daha küçük kısımlar halinde adlarına kaydedilmesi için- girişimlerde bulunmaya karar verildiğini söyledi. Girne Tapu Dairesi memuru Ünsal Gürok, konu parselin bölünmesi ile ilgili olarak 6.9.1973 tarihinde A 435/73 sayılı dilekçe ile Girne Tapu Dairesine müracaatta bulunduğunu ve gerekli işlem için dosyanın me-saha bölümüne gönderildiğini teyit etti.
Şahadetten de anlaşılacağı gibi, Rum Bakanlar Kurulu doğrudan izin vermeyi reddetmiş, bölünmesi halinde izin verilebileceğini ihsas etmiş, satıcı da Bakanlar Kurulunun isteği doğrultusunda 6.9.1973 tarihinde parse-lin bölünmesi için gerekli müracaatta bulunmuştur. Yapılan bu müracaatla, tarafların o tarihe kadar sözleşmeyi geçerli sayıp ona sadık kaldıkları ve parselin bölünmesinin gerçekleşmesinden sonra Müstedilerin adlarına kayıt edilebilmesi için Rum Bakanlar Ku-ruluna izin için yeniden müracaat etmeye kararlı oldukları açıktır. Ne var ki, 20 Temmuz 1974 Barış Harekâtının araya girmesi ile bölme işlemleri tamamlanıp Rum Bakanlar Kuruluna izin için yeniden müracaat edilememiştir. Durum bu olduğuna göre, konu parsel-in Müstedilerin adlarına kaydedilmemesinin 20 Temmuz 1974 Barış Harekâtının araya girmesinden ileri geldiğine kuşku yoktur. Bu durumda Müstedilerin, 7/80 sayılı Yasanın 2. maddesi amaçları kapsamına girmedikleri söylenemez. İlk Mahkeme, Müstedilerin Yasanı-n 2. maddesi kapsamına girmedikleri doğrultusunda bulgu yapıp istidayı reddetmekle hataya düşmüştür.
Sonuç olsrak istinaf kabul edilir ve İlk Mahkemenin Müstedilerin istidalarını reddeden kararı iptal edilerek, Pafta/harita 13/17 Parsel numarası 70 olan -taşınmaz malın Müstedilerin adlarına müştereken kaydedilmesi hususunda emir verilir.
Masraflarla ilgili herhangi bir emir verilmez.
(Aziz Altay) (Taner Erginel) (Metin A. Hakkı)
Yargıç - Yargıç Yargıç
26 Aralık 1989
-
-3-
-
Full & Egal Universal Law Academy