-D.25/90 Yargıtay/Hukuk 39/90
(Dava No. 2598/89; Lefkoşa)
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: Salih S. Dayıoğlu, Niyazi F. Korkut, Celâl Karabacak.
İstinaf eden: Nejmi Musta-fa Hoca, Lefkoşa
İle
Aleyhine istinaf edilen: Cemal Uysal, Lefkoşa.
A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Serhan Çınar
Aleyhine istinaf edilen namına: Mahmut Tekinay
H Ü K Ü M
Salih S. Da-yıoğlu: Davacı (aleyhine istinaf edilen) bütün ilgili zamanlarda TAR 606 plâkalı otobüsün sahibi idi. Davacı bu otobüsünü Yiğitler - Lefkoşa güzergâhında çalıştırmak için yetkili makamdan izninli idi. Davalı, (istinaf eden) bütün ilgili zamanalrda TBT 831 -plâkalı otobüsün sahibi idi. Davalı da bu otobüsünü Kırkkale - Lefkoşa güzergâhı üzerinde çalıştırmak için yetkili makamdan izinli idi.
Davacı, Lefkoşa Kaza Mahkemesinde E.2 n.1 uyarınca ikame ettiği bir dava ile davalının kendisine verilen otobüs işletm-e izninin hükümlerine aykırı olarak Yiğitler köyünden yolcu aldığını iddia etti ve bu nedenle zarara uğradığını iddia ederek sair şeyler yanında davalıdan tazminat talebinde bulundu.
Aynı gün dosyaladığı tek taraflı bir ara emir istidası ile davalının Yi-ğitler köyünden yolcu almaktan men edilemsini talep etti. Tek taraflı olarak yapılan ara emir istidasını İlk Mahkeme kabul etti ve geçici olarak verdiği bir emir ile davalının Yiğitler köyünden yolcu almasını men etti ve ara emrinin kesinleşip kesinleşmeme-si hususunda bir karara varmak üzere istidayı ileri bir tarihe aldı. Bu meyanda usulüne uygun bir şekilde ara emir istidası, davalıya tebliğ edildi ve davalı da buna bir itirazname dosyaladı. Tarafları dinleyen İlk Mahkeme tek taraflı olarak vermiş olduğu -geçici ara emrini kesinleştirdi. İstinaf ihbarnamesi 5 sebep içermekle birlikte bunları iki ana başlık altında toplamak mümkündür. Bunlar şu şekilde özetlenebilir:
İlk Mahkeme davanın büyük bir kısmını ara emir safhasında neticelendirmekle hata etti.
İlk- mahkeme ara emir istidasını incelerken 9/76 sayılı mahkemeler yasasının 41. maddesinin hükümlerini hiç veya yeterince dikkate almadı.
İlkin birinci istinaf sebebini inceleyelim.
Mahkemeye sunulan gerek belgesel gerekse sözlü şahadetten davalının Yiğitl-er köyünden yolcu almaya hakkı oaamdığı açıklığa kavuşmuştur. Esasen Davalı da böyle bir iddiada bulunmuş değildir. Ne var ki Davalı, Yiğitler köyünde bulunan askeri bölgede görevli asker ve ailelerini taşımak için ilgililer ile bir anlaşma yaptığını ve bu- anlaşmaya dayanarak sadece asker ve asker ailelerini taşıdığını ve bunu yaparken de herhangi bir izin almak gerekmediğini iddia etti.
İlk Mahkeme, kararını verirken davalının bu iddiası ile ilgili olarak şunları söyledi:
"Davalının bir başka iddiası i-se, Yiğitlerköy'ünden aldığı bu yolcular, 27/75 sayılı yasanın 14.cü maddesinin 2.ci fıkrasının (b) bendi tahtında nitelendirilmesi gereken yolculardır ve bu yolcuları taşımak için herhangi bir izin gerekmemektedir. Yine tarafsızlığına tamamen inandığım, m-ahkemeye doğruyu söylediğine kanaat getirdiğim, Davacı namına şahadet veren Hüdaverdi Durusoy'un şahadeti ışığında Davalının bu iddiasına da itibar etmem."
Yukarıda yapılan alıntıdan da görülebileceği gibi İlk Mahkeme Davalının iddiasının yasal bir geçer-lilik arzetmediği kanaatına vardı ve bunlara itibar etmeyerek ara emir istidasını kesinleştirdi. Görülüyor ki davalının esas iddialarından bir tanesi Yiğitler Köyündeki askeri tesisten yolcu almasının 27/75 sayılı Motorlu Araçar ile Yolcu ve Eşya Taşınması- (Denetim) Yasasının 14(2)(b)(c) maddesine uygun olduğu doğrultusundadır. Bu iddiası kabul edilirse davalının Yiğitler Köyünden yolcu alması için İlgili Makamdan herhangi bir izin alması gerekmez. İlgili Yasanın 14. maddesinin (1) ve (2). fıkraları şöyledi-r:
"14. (1) Bu Yasa Kuralları gereğince izni olmayan veya ilgili iznin içerdiği koşullara uymayan kamu için kullanılan bir araç, herhangi bir yolda kullanılamaz.
(2) 15. madde kurallarına bağlı olmak koşuluyla İzin Makamına yasal olarak başvura-n herkese, bu Yasada "Yol Kullanma İzni" olarak isimlendirilen ve ilgili izinde özel olarak saptanacak belirli bir yolun kullanılması için izin verilebilir.
Ancak,
Turist grupları gezdirmek,
Saptanan yerlerden geçmek amacıyle yolcu taşımak; ve
Sözleşme i-le çalışmak için,
Kullanılan kamu araçları böyle bir yol kullanma izni istenmez."
Yukarıda yapılan alıntıdan görülebileceği gibi yolcu taşımaya izinli bir otobüs genel olarak izinde belirtilen yerlerden yolcu almaya yetkilidir. Ancak 14(2)(b)(c) maddesin-de saptanan durumlarda yolcu almak için herhangi bir izin gerekmez. Davalının da esas iddiası budur. Bu iddiasında hatalı olabilir veya davanın dinlenmesi sonunda kararı verecek olan İlk Mahkeme davalının bu husustaki iddiaları ile hemfikir olmayabilir. N-e var ki davalının ilk nazarda ileri sürdüğü bu iddianın tamamen yersiz bir iddia olduğunu söylemeğe imkân yoktur. İlk Mahkeme bu konuda bir karara varmakla ara emir istidası safhasında davanın esasını halletmiştir yani davalının Yiğitler köyünden askeri m-akamlar ile yapmış olduğu anlaşmaya rağmen ve sadece askeri personel ile alilelerinin taşınması için dahi yetkili makamlardan izin aaamsı soncuu karara bağlanacak bir husustur. İlk Mahkemenin böylesine hareket etmesi kuşkusuz hatalıdır. İlk Mahkeme, kararı-na dayanak olarak da, Yargıtay/Hukuk 60/87 sayılı içtihat kararında şikâyet konusu hoparlörün kullanılması için yetkili makamdan herhangi bir izin alınmış değildi. Sözü edilen içtihat kararında hoparlörün kullanılması için herhangi bir izne gerek duyulmadı-ğı için herhangi bir izne gerek duyulmadığı iddia edilmiş değildir. Önümüzdeki meselede davalının iddiası Yiğitler Köyündeki askeri tesisten yolcu almasının herhangi bir izne tabi olmadığı doğrultusundadır. Bu bakımdan vazedilen prensipler ile hemfikir old-uğumuz Yargıtay/Hukuk 60/87 sayılı içtihat kararının bu meseleye teşmil edilmesi ise olanaksızıdır.
Kanaatımızca esas davada ihtilâf konusu önemli bir hususu ara emir safhasında karara bağlamakla İlk Mahkeme hata etmiştir. Bu nedenle istinafın kabul edil-mesi gerekir. İatinaf bu şekilde karar bağlandıktan sonra yukarıda özetlenen ikinci istinaf sebebine değinmeye de gerek kalmamaktadır.
Sonuç olarak istinaf kabul edilir ve İlk Mahkemenin ara emir istidası ile ilgili olarak vermiş olduğu karar iptal edili-r.
İlk Mahkeme masrafları ile istinaf masrafları aleyhine istinaf edilen tarafından ödenecektir.
(Salih S. Dayoğlu) (Niyazi F. Korkut) (Celâl Karabacak)
Yargıç Yargıç - Yargıç
3 Ekim 1990
-
4
-
Full & Egal Universal Law Academy