-D.35/80 Yargıtay/Hukuk 41/80
(Dava No. 356/79; Lefkoşa)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdkı İlkay, Niyazi F. Korkut, Aziz Altay.
İstinaf eden: Ali Besim, De-ğirmenlik, Lefkoşa
(Davalı)
- ile -
Aleyhine istinaf edilen: Kıbrıs Türk Kooperatif Merkez Bankası,
Lefkoşa.
(Davacı)
- A r a s ı n d a .
İstinaf eden namına: Menteş Aziz tarafından Süleyman Dolmacı. ,
Aleyhine istinaf edilen namına: Özkul Özyiğit.
İlk Mahkemenin davalı ekleme konusunda takdir hakkı olması Üçüncü şahıs prosedürü - Hukuk Muhakemeleri Usul-ü Tüzüğünün 9. Emrinin 10. nizamı - Davalının 3. şahsı ek Davalı olarak davaya eklemek için talebi.
OLAY: Davalıya ait aracın hiç durmadan anayola çıkması ve Davacının kayıtlı mal sahibi olduğu aracın önünü tıkaması sonucu kaza meydana geldi. Bunun üzerin-e Davacı Davalıdan tazminat talep etti.
Davalı, bir istida dosyalayarak aracın sürücüsünün de davaya Davalı No.2 olarak eklenmesini istedi. Davalı, araç sürücüsünün kazaya katkısının büyük olduğunu ve Mahkemenin adil karar verebilmesi için davaya taraf ol-arak katılmasının gerekli olduğunu öne sürdü.
Davacı istidaya itiraz dosyaladı ve Davacının dava etmediği bir şahsın arzusu hilâfına davaya eklenmesinin mevzuata aykırı olduğunu ve adil olmayacağını ileri sürdü.
İstidayı dinleyen İlk Mahkeme Davalının tal-ebini reddetti. Davalı, İlk Mahkemenin kararını herhangi bir gerekçeye dayandırmadığını ileri sürerek istinaf etti.
SONUÇ: Yargıtay, davaya ek davalı olarak eklenmesi istenen kişinin Davacının müstahdemi olduğunu ve onun işlediği haksız fiilden Davacının -sorumlu olduğunu belirtti. Davaya eklenmesi istenen kişinin davaya eklenmesi halinde davada çekişmeli olan hususların davanın mahkemece etkili bir şekilde sonuçlandırılmasına halel getirmeyeceğini ve Davalının müdafaasını aksatmayacağını vurgulayan Yargıta-y, bu meselede Davalının E.10 uyarınca 3. şahıs usulünü izlemesi gerektiği kanaatine vararak İlk Mahkemenin takdir hakkını kullanırken hata etmediği sonucuna vardı ve istinafı reddetti.
Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatları
1- Yargıtay/Hukuk 26/78.
Atıf-ta Bulunulan Bilimsel İçtihatlar:
1- Annual Practice 1963 s.345 ve 349.
H Ü K Ü M
Şakir Sıdkı İlkay: Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç Niyazi F. Korkut verecektir.
Niyazi F. Korkut: Aleyhine istinaf edilen da.vacı, 11.5.1.978 tarihinde isti-na eden davalının bir tâli yoldan TL 476 plâkalı aracı ile hiç durmadan Mağusa-Lefkoşa anayoluna çıkması sonucu, kayıtlı mal sahibi olduğu ve anayolda gitmekte olan M 320 plâkalı aracın önünü tıkayarak kaza yapıp zarar ziyana uğramasına sebep olduğunu iler-i sürerek zarar ziyan talep etti.
Davalı ise 17.12.1979 tarihinde, konu dava altında bir istida dosyalayarak Erol Vehbi isimli birinin davaya davalı No.2 olarak eklenmesine ilişkin bir emir verilmesini istedi.
Davalı müstedinin istidasına ekli yemin belg-esinde, sair şeyler yanında, kazada methaldar olan davacıya ait M 320 plâkalı aracın kaza anında sürücüsünün Erol Vehbi olduğu, adı edilenin davacının izni ve/veya muvafakatı ve/veya işi icabı davacının aracını kullandığı, davalı avukatının yazıhanesinin y-oğun işleri nedeni ile yasal süre içerisinde üçüncü şahıs usulü uyarınca istidanın yapılmadığı, Erol Vehbi nin kazaya katkısının büyük olduğu ve Mahkemenin davaya bakarken tam, kat i, nihai ve adaletli bir karar verebilmesi için adıedilenin bu davaya taraf- olarak eklenmesi gerektiği ileri sürüldü.
Davacı ise davalının bu istidasına itiraz dosyaladı. Dosyalanan itiraza ekli yemin belgesinde, sair şeyler yanında, istidada adıedilen davaya ithal edilmesinin üçüncü şahıs usulü ile mümkün olabileceği, davalının- istidasını dayandırdığı yasal dayanaktan ancak davacı davaya yeni bir davalı eklemek istediğinde uygulanabileceği davacının davalı olarak görmediği ve dava etmediği bir şahsın davacının arsuzu hîlâfına davaya eklenmesinin yürürlükteki mevzuata ve/veya uyg-ulamalara ters olduğu gibi adil de olmıyacağı ileri sürüldü.
İstîdanın duruşmasında davalı müstedi île davacı müstedaaleyh herhangi bir şahadet çağırmayıp istida ve îtîraza ekli yemin belgelerinde belirtilen olgular ile yetinip Mahkemeye hitap ettiler.
İ-stidayı dinleyen yargıç müstedinin istemîni mevcut olgular ve müstedaaleyhin yaptığı itiraz ışığında reddetti. Müstedî bu karar aleyhîne istînaf dosyaladı.
İstinaf edenin istinaf sebepleri şöyledîr:
"l.Muhterem Bidayet Mahkemesi Davalının cadefendant (da-vaya ek Davalı ithali) istidasının Davacının parasal ve yasal kayba maruz kalacak gerekçesiyle reddetmekle ve keza Davacının münhasıran bîr banka müessesesi olduğunu kaale almamakla hata etmîş ve/veya yanılgıya düşmüştür.
2.Muhterem Bidayet Mahkemesi dava-lının codefendant istidasını Davacı, davaya eklenmek istenen davalı No.2'nin yanında müşkül durumda kalacağı nedeniyle reddetmesi kifayetlî gerçekten yoksun ve gayri muteberdir.
3.Muhterem Bidayet Mahkemesi, Davalının codefendant istidasını yetkisizlik ne-deniyle reddederken herhangi bir gerekçe ve/veya yasal bir gerekçeye müsteniden vermemekle, verilen karar geçersizdir ve/veya hatalıdır."
Müstedinin istidası Hukuk Muhakemeleri Usulü Nîzamatı E.9 n.10'a dayanmaktadır. Bu nizamın ilgili kısmı aynen şöyledi-r:
"10. No cause or matter shall be defeated by reason of the misjoinder or non-joînder of parties, and the Court may in every cause or matter deal with the matter în controversy so far as regards the rights and interests of the parties actually before it-. The Court or a Judge may, at any stage of the proceedings, either upon or without the application of either party, and on such terms as may appear to the Court or Judge to be just, order that the names of any parties improperly joined, whether as plainti-ffs or as defendants, be struck out, and that the names of any parties, whether plaintiffs or defendants, who ought to have been joined, or whose presence before the Court may be necessary in order to enable the Court effectually and completely to adjudica-te upon and settle all the question involved in the cause or matter, be added."
Yukarıda atıfta bulunulan nizam 1965 yılından ö-nce İngiltere'de yürürlükte olan Yüksek Mahkeme Nizamları E.16 n.ll (R.S.C.0.16 R.11)'den aynen alınmadır. Bu nizamlar halen İngiltere'deki muadili ise Yüksek Mahkeme Nizamları E.15 n.6 (R.S.C.0.15.R.6)'dır.
Bizde bu nizam ile ilgili içtihat kararı Yargıt-ay/Hukuk 26/78'de verilen hükümdür. Yargıtay/Hukuk 26/78'de olgular önümüzdeki meseleden
farklıdır. O meselede yasal ve parasal menfaatleri haleldar olacağı nedeni ile 3'üncü bir şahsın kendisi davaya katılmak için istemde bulunmuştu. Halbuki bu meselede i-se 3'üncü şahsın kendisi değil de davalı onu ek davalı olarak davaya eklemek istemiş ve davacı da bu isteme karşı çıkmıştır. Bu durumda incelenmesi gereken husus Alt Mahkemenin müstedinin istemini reddederken hata edip etmediğidir.
Annual Practice 1963 s.-345 "Application of rule" başlığı altında:
"the Court retains discrenationary power to refuse the order and elected to deal with the matter as regards the rights of the parties before it. .............." denmektedir.
Annual Practice 1963, sayfa 348'de "Ad-ding Defendants" başlığı altında ise şöyle denmektedir:
" -A deft, against whom no relief is sought by the pl. will generally not be added aganist the wish of the latter. A third party notice is in such a case usually the proper course. Such a deft. can h-owever, be added in a proper course."
Yasal durum, yukarıda atıfta bulunulan içtihat kararı ve yapılan iktilıaslarda belirtildiği gibi olup Alt Mahkemenin istenen emri verip vermemede takdir hakkı bulunduğuna göre davalı müstedinin bu tür bir istemde bulu-nabileceğine kuşkumuz yoktur. İncelenmesi gereken husus mevcut olgular ve davacı müstedaaleyhin itirazı ışığında Alt Mahkemenin müstedinin istidasını reddetmekle hata edip etmediğidir.
Önümüzdeki meselede davaya ek davalı olarak eklenmesi istenen kişi kaz-ada methaldar olan aracı davacının müstahdemi olarak süren ve onun işlediği haksız fülden davacının sorumlu olduğu biridir. Bu kişinin davaya eklenmesinin davada münazaalı olan hususların Mahkemece etkili bir şekilde sonuçlandırılmasına halel getirmiyeceği- gibi davalının müdafaasını da aksatmıyacağı görüşündeyiz. Kanımızca bu meselede davalı müstedinin takip etmiş olması gereken en doğru yol E.10 uyarınca bir başvuruda bulunarak sözü edilen kişinin davaya. 3'üncü şahıs olarak katılmasını istemekti.
Davalı -ile davaya ek olarak eklenmesi istenen kişi arasında daha sonra bir davalaşma olabileceği hususu davacı ile davalı arasındaki mevcut davanın dinlenip sonuçlandırılması için bir engel teşkil etmez.
Yukarıda belirtilenler ışığında Alt Mahkemenin müstenif mü-stedinin istidasını reddederken kullandığı takdir hakkına müdahale etmeye yeterli sebep olmadığı kanısındayız.
Sonuç olarak istinaf reddolunur.
Aleyhine istinaf edilenin masrafları istinaf eden tarafından ödenecektir.
(Şakir Sıdkı İlkay) (Niyaz-i F. Korkut) (Aziz Altay)
Yargıç Yargıç Yargıç
24 Kasım 1980
Full & Egal Universal Law Academy