-D.26/83 Yargýtay/Hukuk 41/83
(Gen. Ýstida 97/81; Lefkoþa)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Þakir Sýdký Ýlkay, Baþkan, Salih S. Dayýoðlu, Aziz Altay.
Ýstinaf eden: 1. Esat Mustafa, Lefkoþa.
2. Mehmet Eþlik, Lefkoþa.
- ile -
Aleyhine istinaf edilen: Dr. Akan Sonuç, Lefkoþa.
A r a s ý n d a.
Ýstinaf edenler namýna: Rifat Mehmet
Aleyhine istinaf edilen namýna: Kývanç M. Riza.
K A R A R
Þakir Sýdký Ýlkay, Baþkan: Bu istinaf Lefkoþa Kaza Mahkemesinin bir kira tesbit istidasý üzerine verdiði karadan yapýlmýþtýr. Müstedaaaleyhler Kaza Mahkemesi- nin kararýnýn hatalý olduðunu ileri sürerek istinaf etmiþtir.
Ýstinafýn duruþmasý sýrasýnda, diðer hususlar arasýnda, 48/83 sayýlý Yasa ile tadil edilmiþ þekli ile 17/81 sayýlý Kira (Denetim) Yasasýnýn 6. maddesinin (4). fýkrasýnýn aleyhine istinaf edilen müstedinin talebine þamil olup olmadýðý konu edildi. Aleyhine istinaf edile müstedi bu fýkranýn talebine þamil olmadýðýný, þamil olduðu nisbette Anayasaya aykýrý olduðunu ileri sürdü ve þamil olmasý ve dolayýsýyle etken olamsý halinde konunun, karara baðlanmak üzere, Anayasa Mahkemesine havale edilmesini isteyeceðini söyledi ve Mahkemenin bu hususta bir ön karar vermesini istedi. karþý taraf da bu müracaata katýldý.
Böyle bir durumda izlenecek doðru yöntemin ne olduðunu karara baðlamadan, karþý tarafýn yapýlan müracaata katýlmýþ odluðunu ve mesele ile ilgili diðer ahval ve þeraiti göz önünde bulundurarak, müracaatý kabul etmeyi ve sözü edilen hususta bir ön karar vermeyi uygun gördük
17/81 sayýlý Kira (Denetim) Yasasýnýn 6. maddesi uyarýnca yapýlan istinaf konusu Ýstida Lefkoþs Kaza Mahkemesinde 24.8.1981 tarihinde dosyalandý ve 20.5.1093 tarihinde karara baðlandý. istidanýn dosyalandýðý ve Kaza Mahkemesi tarafýndan sonuçlandýrýldýðý tarihlerde Yasanýn, Yüksek Mahkemece Y/HY18/82 ve özellikle Y/H40/82'de tefsir edildiði þekilde, yürülükte olan kuralalrýna göre tesbit edilen kira istida tarihinden baþlayarak geçerlilik kazanýrdý. 20.7.1983'de yürülüðe giren 48/1983 sayýlý Kira (Denetim) (Deðiþiklik) Yasasý ile 17/81 sayýlý Yasa tadil edilerek saptanan kiranýn karar tarihinden baþlayarak geçerlilik jazanmasý öngörüldü. 48/1983 sayýlý Yasanýn ilgili 2 ve 3. maddeleri aynen þöyledir:-
-
-"2. Esas Yasa, 6. maddesine aþaðýdaki yeni (4). fýkra eklenmek suretiyle de-ðiþtirilir:-
-
-'-(-4) Mahkemenin, yukarýdaki (2). fýkra kurallarý- çerçevesinde saptadýðý yeni kira, karar tarihinden baþlayarak geçerlilik kazaný-r.'
-
- 3.- Bu Yasa, Resmi Gazetede yayýnlandýðý tarihten baþlayarak yürülüðe girer."
-
-karar verilmesi gereken husus 17/81 sayýlý Yasanýn 6. maddesine eklenen ve m-etni yukarýda verilen (4). fýkranýn müstedinin talebine þamil olup olmadýðýdýr.
-
-Genel hukuk ilkesine göre sadece usule ve þahadete iliþkin yasalar ile sadece- açýklayýcý ve beyan edici yasalar dýþýndaki yasalar, aksine açýk ve zýmni kural içermedik-leri hallerde, geriye dönük deðil de ileriye dönük olarak kabul edili-p uygulanýrlar. Yasalarýn ilk nazarda ileriye dönük olarak kabul edildiðine dair karine me-vcut olduðunu gösteren bir çok içtihat kararlarý vardýr. Nu karineye -istinadendir ki mahkemeler yasalardaki deðiþikliklerin, asli haklarý (substantive rights)- ilgilendirdiði oranda, askýdaki meselelere þamil olamayacaðýna -karar vermektedirler. Tadil edici bir yasada aksine bir niyet açýklýkla gözükmediði takdir-de taraflarýn asli haklarý davanýn açýldýðý tarihteki yasal- mevzuata göre karara baðlanýr. Tadil edici yasanýn davanýn duruþmasýndan veya istinafýn s-onuçlandýrýlmasýndan önce yürülüðe girmiþ olmasý durumu deðiþtirme-z. Bu hususta Halsbury's Laws of England-, 3rd. Vol.36, s.423--425'de-
-þö-yle denmektedir:
-
-"The general rule is that all statutes, other than those which are merely declaratory, or- which relate only to matters of procedure or of eviden-ce are pri-ma facie prospective, and retrospective effect is not to be given to then unless, by expre-ss words or -necessary implication, it appe-a-r-s- that this was the intention of the legislature.- ..............................
-
--It is also in reliance on the foregoing presumption that the courts have freque-n-tly held pe-nding proceedings to be unaffected by changes in the law so far as they -relate to the determination of substantive rights. In the absence of a clear indication of- a contrary intention in an amending enactment,- -the substantive rights of the parties to an action fall to be determined by the law as it -existed when the action wa-s commenced; and this is so whet-her t-he law is changed before the hearing of the case at first instance or whilst an appeal is -pending.-"
-
-Keza Gör: Halsbury's Laws of England, 4th Ed., Vol.-44, para.922.
-
-48/83 sayýlý Yasa incelendiðinde konu (4). fýkranýn geriye dönük- olarak uygulana-caðýna dair ne açýk ne de zýmni herhangi bir kural veya bu yönde bir niyetin mevcudiyetini- açýklýkla gösteren herhnagi bir belirti içerdiði gözükmemektedi-r. Bu böyle olduðuna göre de bu fýkranýn aleyhine istinaf edilen müstedinin istinaf konusu- istidadaki talebine þamil ol-m-a-sý söz konusu deðildir.-
-
-Son olarak bir hususa daha iþaret etmeyi uygun gördük. Anayasa Mahkemesi- oalrak oturum yapan Yüksek Mahkeme -Birleþtirilmiþ A.M.20,21, 22, 23, 24, 25 ve 27/81'-de oybirliði ile verdiði kararda yukarýda izah edilen genel -hukuk ilkelerine temas etmiþ ve bir yasada yasanýn geriye dönük olarak uygulanmasý açýklýk-la öngörülmediði hallerde mahkemelerin yasalarý ileriye dönük oal-rak uygulamakta olduðunu ve yasanýn yürürlüðe girmezden önce meydana gelen herhnagi bir ko-nu hakkýnda eski yasanýn kurallarýnýn uygulandýðýný- belirtmiþtir. Anayasa Mahkemesi, o karrýnda, tadil edilmiþ þekli ile 17/81 sayýlý Kira (D-enetim) Yasasýnýn geçici 1. maddesinin Yasanýn geriye dönük o-larak uygulanmasýný öngören kurallar içerdiðini ve bu nedenle Yasayýi diðerleri arasýnda, -askýdaki bir davaya þamil kýldýðý nisbette Anayasaya aykýrý düþtüð-ünü karara baðladý. Bundan da anlaþýlacaðý gibi önümüzdeki havaledeki konu fýkra geriye dö-nük oalrak yorumlanmýþ olsaydý Anaysaya aykýrý olmasý söz konusu- olacaktý.
-
-Sonuç olarak 48/83 sayýlý Yasa ile tadil edildiði þekli ile 17/81 sayýlý Yasanýn 6. madde-sinin (4). fýkrasýnýn aleyhine istinaf edilen müstedinin talebine þamil olmadýðýna karr verilir.
-
-
-(Þakir Sýdký Ýlkay) (Salih S. Dayýoðlu) (Aziz Altay)
- Baþkan Yargýç - Yargýç
-
-15 Kasým 1983
- -
-
-
4
Full & Egal Universal Law Academy