-D.15/81 Yargıtay/Hukuk 4/81
(Dava No. 1051/79; Lefkoşa)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: N. Ergin Salahi, Niyazi F. Korkut. Aziz Altay.
İstinaf eden: -Türk Bankası Ltd.
ile -
Aleyhine istinaf edilen: Arif Hasan Hansel, Lefkoşa
A r a s ı n d a .
İstinaf eden namına: Kıvanç M. Riza.
Aleyhine istinaf edilen namına: Ahmet Mithat Berberoğlu.
Talep ta-kririnde talep edilen emrin talep takririnden çıkarılması istemi - Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğü Emir 19 n.4 ve 26'ya
dayanan istida dosyalanması - Davalının talep takririnin 13(b) paragrafının lüzumsuz, davanın adil duruşmasını engelleyici veya geciktir-ici olduğunu ileri sürmesi ve talep takririnden çıkarılmasını istemesi - Davalının talep takririndeki tüm iddialar kabul edilse bile paragraf 13(b)'ye göre emir verilemiyeceğini öne sürmesi - İlk Mahkemenin talep takririnin 13(b) paragrafının bir bölümünün- takrirden çıkarılmasını emretmesi.
Usul - Talep takririnin bir paragrafının takrirden çıkarılması talebiTalep takririnin 13(b) paragrafının sadece göreve dönme ile ilgili kısmının takrirden çıkarılmasını emretmekle ve sözkonusu paragrafın tümünün çıkarıl-masını emretmemekle İlk Mahkemenin hata ettiğine ilişkin istinaf.
OLAY: Davacı, Davalı banka aleyhine açtığı davada bankadaki görevine dönmeyi veya emeklilik hak ve menfaatlerinin ödenmesini talep etti. Davalı ise Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğü Emir 19- n.4 ve 26'ya dayanan bir istida dosyalayarak talep takririnin 13(b) paragrafının talep takririnden çıkarılmasını istedi. Davalı Talep Takririnde öne sürülen iddialar kabul edilse bile Mahkemenin Talep Takririnin 13(b) paragrafına göre hüküm veremiyeceğini- iddia etti. Davalı talep takririnin 13(b) paragrafının lüzumsuz, davanın adil duruşmasını engelleyici ve geciktirici nitelikte olduğunu ileri sürdü.
İlk Mahkeme, 13(b) bendinde yer alan Davacının banka~ daki görevine dönmesine ilişkin talebin talep takr-irinden çıkarılması için emir verdi. İlk Mahkeme İhtiyat Sandığı hükümleri uyarınca Davacının emeklilik hak ve menfaatlerinin Davalı tarafından ödenmesi talebinin ise takrirden çıkarılmasını uygun görmedi ve Davalının bu talebini reddetti.
Davalı, İlk Mah-kemenin, sadece göreve dönme ile ilgili kısmın talep takririnden çıkarılmasını emretmekle ve talep takririnin 13(b) bendinin tümünü talep takririnden çıkarmamakla hata ettiğini ileri sürerek istinaf etti.
SONUÇ:; Yüksek Mahkeme Talep Takririnde yer alan bi-r hususun Talep Takririnden çıkarılması hususunda karar vermenin İlk Mahkemenin takdirinde olduğunu belirtti. Davacının davasında başarılı olması halinde İhtiyat Sandığı haklarının etkilenebileceğini göz önünde bulunduran Yüksek Mahkeme ilgili bendin Talep- Takririnden çıkarılmasını doğru görmedi ve istinafı reddetti.
H Ü K Ü M
N. Ergin Salâhi: Davalı müstedi Lefkoşa Kaza Mahkemesinde dosyaladığı 2.4.1980 tarihli bir istidayı E.19 n.4 ve n.26 ile E.48 n.2'ye ve tadil edilmiş şekliyle 1/73 sayılı Yasaya- istinad ettirmiştir. Bu istida ile İlk Mahkemenin, talep takririnin 13(b) bendinde talep edilen emir veya emirleri gerek emeklilik ve/veya ihtiyat sandığı ile ilgili yasalar ve gerekse başka herhangi bir mevzuat gereğince vermeye yetkisi olmadığını ve bu -nedenle talep takririnin 13(b) bendinin lûzumsuz ve/veya davanın adil bir şekilde duruşmasını haleldar edici, engelleyici ve/veya geciktirici olduğunu ileri sürerek talep takririnin 13(b) bendinin talep takririnden çıkarılmasını talep etmiştir. Müstedi ist-idaya ekli yemin varakasında sair şeyler yanında 24.12.1979 tarihinde dosyalanan talep takririnde ileri sürülen iddialar doğru olarak kabul edilse dahi Mahkemenin 13(b) bendi mucibince talep edilen emir veya emirleri gerek emeklilik gerek ihtiyat sandığı v-e ilgili yasalar gereğince vermeye yetkisi olmadığını, 13(b) bendinin lûzumsuz, davanın adil bir şekilde duruşmasını engelleyici, haleldar edici ve geciktirici nitelikte olduğunu ileri sürmüştür.
Karşı taraf itiraz dosyaladıktan sonra konu üzernde hukuki -argurman dinleyen İlk Mahkeme talep takririnin 13(b) bendinin 'davacının hüküm tarihinden itibaren davalı bankadaki görevine dönmesi için emir verilmesi talebinin' talep takririnden çıkarılmasına emir vermiş ancak 'müteradif olarak hüküm tarihinden itibare-n emekli telâkki edilerek ihtiyat sandığı hükümleri uyarınca emeklilik hak ve menfaatlerinin davalı tarafından davacıya ödenmesi için emir verilmesi' ile ilgili kısmın talep takririnden çıkarılması için emir vermemiştir. Ayrıca İlk Mahkeme talep takririnde-n çıkarılmasına emir verilen kısım ve bu kısım ile bağlantılı olan dier 6. paragrafın da henüz müdafaa verilmediğini de dikkate alarak, şayet varsa, davalının tafsilât verebileceği gözüşünü belirtmiştir.
İstinaf verilen bu emir aleyhine yapılmış olup aşağ-ıdaki istinaf sebeplerini içermektedir:
"l.Muhterem Mahkeme, Talep Takririnin 13(b) bendinden sadece 'göreve dönme' ile ilgili kısmının çıkarılmasını emretmekle ve/veya söz konusu bendin tamamının çıkarılmasını emretmemekle hata etmiştir;
2.Muhterem Ma-hkeme, davacının Talep Takririnin 13(b) bendiyle hüküm tarihinden sonraki haklarını talep ettiği ve/veya bu bend çıkarıldığı takdirde davacının davasında muvaffak olması halinde hüküm tarihinden sonraki haklarından mahrum edileceği kanaatına varmakla hata -etmiştir; Davacı, bu bend ile hüküm tarihinden sonra emekli telakki edilip ihtiyat sandığı hükümleri gereğince emeklilik hak ve menfaatlarının Davalı tarafından ödenmesini talep etmektedir; halbuki mevcut yasalar ihtiyat sandığı hükümleri gereğince emeklil-ik hak ve menfaatlarının kimin tarafından (Davalı değil) ödeneceği hususunda sarih hüküm içermektedir;
3. Muhterem Mahkeme, huzurunda bu hususta herhangi bir müracaat ve/veya talep olmadan, Talep Takririnin 6. paragrafının tadili ve/veya 'Talep Takririnin- 6. paragrafı gereğince daha fazla tafsilât verilmesi hususunda emir verirken ve/veya müsaade ederken hata etmiştir.
4.Muhterem Mahkeme, Talep Takririnde ileri sürülen tüm iddialar doğru olsa bile Talep Takririnin 13(b) bendinde talep edilen emir ve/veya- emirleri vermeğe yetkisi olmadığı nedeniyle, Talep Takririnin 13(b) bendinin Talep Takririnden çıkartılmasını emretmemekle hata etmiştir."
İstinafın duruşmasında tüm istinaf sebepleri birlikte ele alınmış, talep takririnin 13(b) paragrafında davacıya iht-iyat sandığı yasası altında davalı tarafından emeklilik ödenmesine yasal olarıak bulunmadığı üzerinde durulmuştur. Bilhassa müstenif avukatı 1/73 sayılı "1872 İhtiyat Sandığı Kuralının" 31. maddesine atıfta bulunarak bu madde altında istihdam edilen şahısl-arın para ve hesaplarının ihtiyat sandığına devredildiğini, bu madde gereğince davalının davacıya karşı ihtiyat hak ve menfaatleri bakımından bir sorumluluğu bulunmadığını iddia etmiştir.
Talep takririnin 13(b) paragrafında davacı genel mahiyette emeklili-k hak ve menfaatlerinin davalı tarafından ödenmesini talep etmektedir. Ne var ki bu menfaatlerin neler olduğu, emeklilik süresi ve talep edilen menfaatlerin detayı verilmemektedir. İstidanın duruşmasında bu konu üzerinde layıkı ile durulmamış ve ne şekilde- davacının 13(b) paragrafının ihtiyat sandığı ile ilgili kısımlarının ihtiyat sandığı yasasına aykırı düştüğü belirlenmemiştir. Nitekim İlk Mahkeme de kararında şöyle demektedir:
"İhtiyat Sandığı Yasalarına nasıl ve niçin ters düşebileceğini, davalı Mahke-meyi aydınlatamamıştır. Davacı talep takririnde, prayer kısmında yani 13. paragrafında davalı banka ile kendi arasında mevcut hizmet akdinin halen geçerli ve yürürlükte olduğunu ve ilgili tard kararının haksız ve kanunsuz olduğunu iddia etmiştir. Mahkeme d-avacıyı haklı bulduğu ta.kdirde 13(a) paragrafı hüküm tarihine kadar saptanacak tazminatı istemiştir. 13(b) bendinde de alternatif bir talepte bulunup hüküm tarihinden sonraki haklarını talep etmektedir. 13(b) bendinin alternatif kısmı (strike-out) çıkarıl-dığı takdirde davacı davasında muvaffak olması halinde hüküm tarihinden sonraki haklarından bu davada mahrum edilecektir."
Görülüyor ki İlk Mahkeme 13(b) paragrafının alternatif kısmın ihtiyat sandığı yasasının hangi kısımlarına ve ne şekilde ters düştüğü- açıklığa kavuşturulmadığı cihetle takdir yetkisini kullanarak bu kısmın ne safhada talep takririnden çıkarılmasını emretme yönüne gitmemiştir. 1972 İhtiyat Sandığı Yasasına göz attığımızda bu kuralın 7. maddesi uyarınca çalışanların ücretlerinden kesilece-k %5 oranındaki kesintinin işveren tarafından ihtiyat sandığına yatırılması öngörülmektedir. Davacı davasında muvaffak olduğu ve özellikle işten uzaklaştırılmadan önce kendisine makul bir ihbar süresi tanınmasına karar verilmesi halinde davacının hem aylığ-ını hem de ihtiyat sandığı yasası altındaki emeklilik süresi ve menfaatlerini etkileyebileceği ilk nazarda akla gelebilir. Bu husus dikkate alındığında 13(b) paragrafının istinafa konu kısmının çıkarılmasının uygun olmayacağı görüşündeyiz. Bu nedenle Biday-et Mahkemesinin takdir yetkisine müdahale etmemizi gerektirecek makul bir sebebin mevcut olduğu hususunda ikna edilmedik.
Esasen bu gibi hukuki konuların genellikle müdafaa ve icabı halinde tafsilât talep edilip verildikten sonra Kıbrıs Sivil Mahkeme Niza-matı E.27 nizamları altında yapılacak bir müracaat üzerin ele alınıp karara bağlanması daha doğru bir yoldur. İlk Mahkemenin bu safhada takdir yetkisini kullanarak talep takririnin 13(b) paragrafının ihtiyat sandığı ile ilgili kısımlarının talep takririnde-n çıkarılmasını emretmemekle hatalı olmadığı görüşündeyiz.
İstinafta 3. istinaf sebebi üzerinde durulmamıştır. Ancak durulmuş olsa dahi ilk mahkeme emrinin bu kısmına göz attığımızda kesinlikle bir tadilât emri verildiği gözükmemektedir. Müdafaa verilmed-iği cihetle karşı tarafın gerek talep takririnin 13(b) bendinin alternatif kısmında gerekse bu kısıınla bağlantılı bulunan talep takriainin 6. paragrafında davacının tafsilât verme fırsatı bulunduğunuişaret etmiştir. Bu nedenle bu istinaf sebebi üzerînde k-esin bir karar vermeyi lûzumsuz buluyoruz.
Söylenenlerden anlaşılacağı gibi istinaf reddolunur ve istinaf masrafları istinaf eden tarafından aleyhine istinaf edilene ödenecektir.
(N. Ergin Salâhi) (Niyazi F. Korkut) (Aziz Altay)
-Yargıç Yargıç Yargıç
21 Mayıs 1981
Full & Egal Universal Law Academy