-D.13/86 Yargıtay/Hukuk 4/86
(Lefkoşa No. 346/82)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Salih S. Dayıoğlu, Aziz Altay, Hamdi Atalay.
İstinaf eden: Doğan Sigorta, Lefkoşa.
- (Davalı)
ile
Aleyhine istinaf edilen: Çerkez Ltd., Lefkoşa.
(Davacı)
A r a s ı n d- a.
İstinaf eden namına: Talât Kürşat.
Aleyhine istinaf edilen namına: Zeki Bayram.
H Ü K Ü M
Salih S. Dayıoğlu: İşbu istinaf Lefkoşa Kaza Mahkemesinin 8.11.1985 tarihinde vermiş olduğu bir hükümden yapılmıştır. Olgular hususunda taraflar arasında bir- konu hariç ihtilaf hemen hemen yoktur. Olgular şu şekilde özetlenebilir:
Davalı (istinaf eden) Lefkoşa'da sigortacılıkla, davacı ise (aleyhine istinaf edilen) Lefkoşa'da ticaretle iştigal eden bir şirkettir.
27.4.1981 tarihinde Lefkoşa'da aktedilen N2-85 sayılı bir nakliyat sigorta poliçesi tahtında davacı İtalya'dan ithal etmeyi tasarladığı ve takriben 15954 sterlin değrindeki gazocağı v.s. eşyadan ibaret hamuleyi 4,030,000TL'na davalı nezdinde sigorta ettirdi ve bunun için 40.300TL sigrta ederi ödedi.- Yapılan sigorta poliçesi genel şartlara ilâveten "işbu sigorta 'Institute cargo clause all risk including war from warehouse to warehouse' hükümleri mucibince aktedilmiştir" özel şartını ihtiva etmekte idi. Maller için verilen 17 Nisan 1981 tarihli bir ko-nişmentoda başka eşyalar yanında konu elektrik ve gazocaklarının da gemiye yüklendiği belirtilmeltedir. Dr. Adnan Biren isimli vapura yüklenen bu eşyalar Venedik'ten hareket etti ve 23.4.1981 tarihinde konteynerle birlikte Mağusaya geldi. Mağusada mühürler-inin kırık olmadığı veya herhangi bir şekilde mühürlerle oynanmadığı saptandıktan sonra konteynerler açıldı ancak bunların içerisinden tanesi 73.- sterlinden 2 adet gazocağı ve tanesi 104.- sterlinden 6 adet de gaz elektrik ocağının eksik olduğu saptandı. -Davacının iddiasına dava konusu mallar fabrikadan çıktıktan Venedik'te bir ambara yerleştirildikten ve daha sonra taşıyıcı bunları konşimento ile teslim alındığını gösteren bir belge verdikten sonra bunların hangi nedenle olursa olsun Kıbrıs'a gelemdiğinin- saptanmasıyle sigorta poliçesi altında tazmin edilemye hak kazandığını ileri sürdü.
Davalı ise sigorta aktini kabul etmekle birlikte kaybolduğu iddia edilen malların teslim edilmediğini ve dolayısıyle sigorta aktinin kapsamı içerisine girmediğini bu bak-ımdan bunlar için davacıyı tazmin etmekle yükümlü bulunma- dığını iddia etti.
İlk Mahkeme yapmış olduğu bulguda dava konusu malların taşıyıcıya teslim edildiğini ve sigorta kapsamı içeisinde mütalâa edilmesi gerektiği kanaatına vardı ve talep uyarınca da-vacı lehine ve davalı aleyhine hüküm verdi. davalı işbu hükümden istinaf etmiş bulunmaktadır. Dosyalanan istinaf ihbarnamesi 7 sebep içermekle birlikte aslında bunları tek bir başlık altında toplamak mümkündür. Bu başlık ise şu şekilde özetlenebilir: "İlk -Mahkeme kendisine ibraz edilen belgeleri ve şahadeti yanlış değerlendirerek dava konusu malların sigorta aktinin kapsamına giridğini bulmakla hata etti.é
İstinafın sonucunu etkileyecek hususun özel koşul niteliği taşıyan "institute cargo clause all risk -including war from warehouse tp warehouse" koşulunun tefsiri olduğu hususunda taraflar mutabık kalmışlardır. Bu koşulun davacının iddia ettiği gibi lehinde yorumlanması halinde istinafın reddolunmasının gerekeceği gibi İlk Mahkemenin hükmünü dayandırdığı s-air konuları inceleme gereği kalmayacaktır. Nakliyat-Sigorta poliçesi akti tüm akitlerde odluğu gibi, genelde, tarafların kendi aralarında varacakları anlaşma ile sınrılıdır. Taraflar yek diğerinin yükümlülüklerinin saptanmasında serbest iradelerini kullan-ırlar. BU gibi yükümlülükler kimi aakitlerde sınırlı olduğu gibi kimilerinde ise daha geniş kapsamlıdır. Örneğin sigorta şirketi sigorta ettiği hamulenin sorumluluğunu hamulenin gemiye yüklenmesinden sonra kabul eebilir. Bu durumda emtianın gemiye kadar oa-ln taşınması sırasında zarar görmesi halinde sigorta şirketinin sorumluluğundan söz edilemez. Gör:- Halsbury's Laws of England 3rd Edition, Vol.22 p.57.
Öte yandan sigorta şirketi sorumluluk alanını daha da genişletebilir. Nitekim "ambardan ambara" oalra-k tercüme edilebilecek "from warehouse to warehouse" tabiri de bunun klâsik bir örenğidir. Bu konuda Halsbury's Laws of England 3rd. Ed. Vo.22 p.58'de şöyle denmektedir:
"The insurer's liability may, however, be extended by express words in the poicy; and- it is usual to insert in it a clause such as 'including risk of craft to and from vessel'. A still more extensive clause called the "warehouse to warehouse clause," is frequently inserted, providing that insurance atatches from the time the goods leave th-e warehouse and/or store at the place named in the policy for the commencement of the transit and continues during the ordinary course of transit, including custormary transhipment, if any, until the goods are discharged overside from the overseas vessel -at the final port. Thereafter the insurance continues whilst the goods are in transit and or awaiting transit until delivered to final warehouse at the destination named in the poicy or until the expiry of fifteen days ......."
Yukarıda yapılan alıntıda-n da görülebileceği gibi "ambardan ambara" koşulunun söz konusu edildiği akitlerde sigorta şirketinin mesuliyeti emtinaın ihraç eden ülkenin ambarından çıkışı ile emtianın ithal edileceği ülkedeki ambara yerleştirilnceye kadar geçecek zaman için devam etme-ktedir.
Şimdi de açıklanan hukuki durum ışığında istinafın olgularını inceleme-miz gerekmektedir. Taraflar arasında aktolunan 27.4.1981 tarihli eniz nakliyatı poliçesine ekli "genel şartların" 8. maddesi, sigorta şirketinin mesuliyetinin emtianın taşıyıc-ıya teslimi ile başlayacağını ve taşıyıcıya teslim işleminin ise emtianın ambara getirilip ambar mesulüne teslimi ile gerçekleşeceğini öngörmektedir. Bu maddenin ilgili kısmı aynen şöyledir:
-"The risk atatches when the good have been delivered to the carrier either for immediate shipment or to taken charge of until they be shipped. When the goods have been delivered by the person effecting the insurance to a wharf or warehouse, the wharfinger -or warehouseeman is considered to have received the goods as agent of the carrier."
-
Önümüzdeki istinafta itirazsız oalrak Emare yapılan fabrika çıkışını gösteren "packing list"e göre dava konusu mallar fabrikadan eksiksiz çıkmış ve Venedik limanına aynı şekilde varmıştır. Bundan ötürüdür ki gemi kaptanı da malların eksiksiz olduğunu gös-terir konişmetoyu düzenleyip fabrika sahibine, o da ilgili bankaya ibraz etmiş ve bu şekilde açılan akreditif tahsil edilmiştir. İbraz edilen emarelerden dava konusu malların en azından limandaki ambara eksiksiz teslim edildiği anlaşılmaktadır. ne var ki b-u malların da konteynerlere konmadığı da açıktır. Bu durumda malalrın ambarda bekltilirken kaybolduğu sonucuna varmak kaçınılmaz olur. Davalı tarafından isdar edilen sigorta poliçesi ambara gelen malları da kapsadığına göre, kayıp olan dava konusu malalrın- davalı tarafından davacıya tanzim edilmesi gerekri. İlk Mahkeme de bu doğrultuda karar vermekle hata etmiş değildir.
Sonuç olarak istinaf reddolunur.
İstinaf masrafları istinaf eden tarafından ödenecektir.
(Salih S. Dayıoğlu) (A-ziz Altay) (Hamdi Atalay)
Yargıç Yargıç Yargıç
6 Mayıs 1986
-
-4-
-
Full & Egal Universal Law Academy