- Yargıtay/Hukuk 42/79
(Dava No.232/78 Güzelyurt/Lefkoşa)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: Ülfet Emin, Başkan, Salih S. Dayıoğlu,
N. Ergin Salâhi.
İstinaf eden-: Halil Saraç, Aydınköy.
(Davalı)
ile
Aleyhine istinaf edilen: Gülden Orhan en yakın arkadaşı ve/veya tabii vasısı ve/veya babası Orhan Salih vasitasıyle Aydınköy.
(Davacı)
a r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Ümit Süle-yman Onan.
Aleyhine istinaf edilen namına: Hüseyin İ. Malyalı.
Doğal Adalet İlkesi - Herkesin Mahkemede dinlenme hakkına sahip olması - Müdafaa takriri dosyalanması için Davalının süre istemesi - İlk Mahkemenin istidanın geçirdiği tüm aşamalardan sonra- Davalıya müdafaa takriri dosyalamak için süre vermeyi reddetmesi - Davalının red kararını istinaf etmesi - Yargıtayın Davalıya müdafaa için süre verilmemekle onun Mahkemede dinlenme hakkından da mahrum kaldığı ve bunun doğal adalet ilkelerine ters düştüğü- görüşü.
Hukuk Usulû - Davalıya müdafaa takriri dosyalama olanağı verilmemesi - Davacının müdafaa, vermeyen Davalı aleyhine hüküm almak için müracaatı - Mahkemenin istidayı 3 kez ertelemesi - Bu arada Davalının müdafaa takriri dosyalamak için süre verilme-sini talep etmesi - İstidaya ekli yemin varakasında gerekli tafsilât alınmadığı ve işlerin çokluğu nedeniyle müdafaanın gününde dosyalanmadığının belirtilmesi - İlk Mahkemenin Davalıya müdafaa takriri dosyalamak için süre tanımaması - Davalının istinaf etm-esi - Yargıtayın müdafaa vermek için fırsat verilmeyen Davalının Mehkemede dinlenme hakkından da mahrum kaldığı ve bunun doğal adalet ilkelerine ters düştüğü kanısına varması.
OLAY: Davalı isbatı vücut kaydı yaptıktan sonra müdafaa takriri
dosyalamad-ı. Davacı da hüküm almak için Mahkemeye müracaat
etti. Mahkeme istidayı ispat için birkaç kez erteledi. Bu arada Davalı müdafaa takriri dosyalamak için Mahkemeden 3 günlük süre istedi. Davalı bu müracaatında gerekli tafsilâtı alamadığı ve işlerinin çokluğu- nedeniyle müdafaa takriri dosyalamakta geç kaldığını iddia etti. İlk Mahkeme davanın geçtiği aşamalardan sonra mühlet vermenin yersiz olduğu kanaatine vardı ve Davalının talebini reddetti.
SONUÇ: Yüksek Mahkeme müdafaa takriri dosyalanmayan hallerde Dava-lının Mahkemede dinlenme hakkının bulunmadığını belirtti. Doğal adalet ilkelerine göre pek istisnai haller dışında herkesin Mahkemede dinlenme hakkına sahip olduğunu dikkate alan Yüksek Mahkeme Davalının Mahkemede dinlenme hakkını ortadan kaldıran İlk Mahk-eme kararının hatalı olduğu sonucuna vardı ve istinafı kabul ederek red kararını iptal etti.
H Ü K Ü M
İstinaf eden Güzelyurt'ta oturum yapan Lefkoşa Kaza Mahkemesinde açılan 232/78 sayılı davada davalıdır. Davada isbatı- vücut varakası dosyalandı ve davacı da kendisine talep takririni verdi. Buna rağmen davalı Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğü uyarınca müdafaa takkririni gününde vermedi. Davacı da hüküm almak için Mahkemeye müracaat etti ve Mahkeme de birkaç defa istidayı i-sbat için erteleyerek en son 9 Ocak 1980 gününe tayin etti. Bu arada davalı 11 A ralık 1979 tarihli tek taraflı bir istida dosyalayarak müdafaa takririnin verilebilmesi için Mahkemenin müdafaa takriri dosyalama müddetinin 3 gün uzatılmasını talep etti. İst-idaya ekli olarak sunulan yemin varakasında da ilgili müdafaanın hazırlanmamasına gerekli tafsilâtın alınması ve işlerin çokluğu nedeni gösterildi. İstidayı ele alan İlk Mahkeme müdafaanın zamanında dosyalanmadığı ve davacının da hüküm almak için müracaat -ettiği, isbat için davanın 3 defa ertelendiğini belirttikten sonra Mahkemenin müdafaa müddetini uzatmanın yersiz olacağı kanaatına vardı ve davalının talebini reddetti. Müdafaa takriri verilmediği hallerde davalının Mahkeme huzurunda dinlenme hakkı yoktur.- Doğal adalet iklerine göre, pek istisnai haller dışında, davalı bir kişi Mahkeme huzurunda dinlenme hakkına sahiptir. Bu nedenle mahkemeler pek istisnai hallerde bir davalıyı Mahkeme huzurunda bulunmaktan men edebilir. Müdafaa takririnin dosyalanması için- fırsat verilmemekle davalı mahkeme huzurunda dinlenmekten mahrum edilmiştir kanısındayız. Müdafaa takriri vermek için zaman uzatmada mahkemenin hiç kuşkusuz takdiri vardır. Ancak mahkemelerin bu takdirleri adli takdirdir. İlk Mahkeme adilâne hareket etmiş- olsaydı davalıya müdafaa takririni dosyalamak için müddet vermesi gerekirdi kanısındayız.
Bu nedenle İlk Mahkemenin, davalının müddet uzatması için yaptığı istidayı reddeden kararı iptal edilir ve onun yerine davalının bu günden itibaren 8 gün zarfı-nda müdafaa takriri dosyalamasına emir verilir.
Masraflar için herhangi bir emir verilmez.
(Ülfet Emin) (Salih S. Dayıoğlu) (N. Ergin Salâhi)
Başkan Yargıç Yargıç
28 Aralık,l979
-
- 539 -
Full & Egal Universal Law Academy