-D.27/86 Yargıtay/Hukuk 42/85
(Dava No. 571A/80; Lefkoşa)
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: N. Ergin Salâhi, Niyazi F. Korkut, Aziz Altay.
İstinaf eden: Öcal Hikmet, Lefkoşa.-
(davacı)
ile
Aleyhine istinaf edilen: Güneytan Ltd. Girne.
(Davacı)
A r a s ı n d- a.
İstinaf eden namına: İlkay Hikmet.
Aleyhine istinaf edilen namına: Ali Dana.
H Ü K Ü M
N. Ergin Salâhi: Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç Niyazi F. Korkut verecektir.
Niyazi F. Korkut: İstinaf eden davacı, Lefkoşa Kaza Mahkemesinde ale-yhine istinaf edilen davalı aleyhine dosyaladığı bir dava altında davalı şrikete yapmış olduğu plan ve projenin mütebaki mimari ücreti olarak 595,000.-TL yasal faiz ve dava masraflarını talep etti. Davacı talep takririnde, sair şeyler yanında, davalının da-va konusu plan ve projeyi hazırlaması için direktif verdiğini, anlaşılmış ve/veya makul mimari ücretinin ihale bedelinin %3'ü olduğunu, mimari ücretin plan ve projenin Belediyeye tesliminde ödeneceği hususunda anlaşma yaptıklarını, alternatif olarak mimari- ücretin plan ve projenin Belediyeye teslim edildiği zaman ödenmesi gerektiğini ya da engeç plan ve projenin Belediye tarafından tasvip edildiği zaman ödenmesi gerektiğini, plan ve projeyi hazırlayıp inşaat izni almak için 27.9.1978 tarihinde Belediyeye ve-rdiğini, inşaat izni alınıp inşaata başlandığın, inşaatın ihale bedelinin 22,500,000TL olduğunu ve anlaşılmış ya da makul mimari ücretin 675,000TL olduğunu, davalınınmimari ücrete tuta sadece 80,000TL ödediğini ve geriye kalan borcun 595,000TL olduğunu ile-ri sürdü.
Davalı ise müdafaa takririnde, sair şeyler yanında, davacıya maliyeti 12,000,000TL'nı aşmayacak bir plan ve proje hazırlaması ve yapılacak inşaatın kontrolluğunu yapması için talimat verdiklerini ve davacının da bunu kabul ettiğini, ödenecek üc-ret hususunda özel bir anlaşma yapmadıklarını, plan ve projenin inşaat maliyeti 12,000,000TL'nı geçmeyecek şekilde hazırlanıp 27 Eylül 1978 tarihinde izin için belediyeye sunulduğunu ve gerekli iznin 19 Aralık 1978'de alındığını, ihale işlerinin Temmuz 197-9 tarihinde yapıldığını, davacının hissedarı ya da genel müdürü bulunduğu Kuzey İnşaat Şirketinin de teklif verenler arasında olduğunu, davacının inşaatın şirketlerine verilmesi halinde yapmış olduğu mimarlık işleri için herhangi bir ücret talep etmeyeceği-ni bildir- diğini ve iş, konu şirkete verildiğine göre davacının herhangi bir mimari ücret talep etme hakkından kanunen feragat ettiğini ya da böyle bir hakkını kaybettiğini veya böyle bir istemde bulunmadan "estopped" olduğunu, davacıya herhangi bir mikta-r vereceği olmadığını, davacının Mayıs 11980 tarihine kadr herhangi bir mimari ücret istemediğini ve Mahkemenin davacıya ücret ödemesi gerektiğine ilişkin bir bulgu yapması halinde de davacının almaya hakkı oalcağı miktarın, inşaat maliyeti 12,000,000TL ol-arak anlaşıldığı ya da bu tavanla tahdit edildiği veya talep hakkının plan ve projenin Belediyeye teslim edildiği ya da plan ve projenin Belediyece tasvip edildiği zamanki inşaat maliyetinin 12,000,000TL'yi aşmadığını ve bunun %3'ünün de 360,000TL olduğunu- ve inşaat için yapılan 80,000TL'lık bir ödemenin de davacı tarafından, talimata aykırı olarak, mimari ücrete alıkonduğunu ileri sürdü.
Davanın duruşması esnasında davalı avukatı taraflar arasında bir anlaşma yapıldığını ve mimari ücretin maliyetinin %3'-ü olduğunu ve ödemenin plan ve projnin Belediyeye verildiği zaman ödeneceğini beyan ve kabul etti. Buna dayanrak alt mahkeme Şubat 1978 tarihinde taraflar arasında sözlü bir hizmet anlaşması yapıldığını ve bu anlaşmaya göre davacının konu plan ve projeyi ç-izeceği, mimari ücretin de %3 olacağı, ödemenin plan ve projenin Belediyeye sunulacağı tarihte yapıalcağı hususunda bulgu yaptı.
Alt Mahkeme hükmünde devamla plan ve projenin hazılanarak 27.9.1978 tarihinde izin almak üzere Beledfiyeye sunulduğu, Belediy-enin gerekli izni 18.12.1978 tarihinde verdiği, ihalenin Temmuz 1979 tarihinde gerçekleştiği ve davalının konu tarihe dek davacıya mimari ücretine tuta herhangi bir ödemede bulunmadığı, davalının mimari ücretin davacı tarafından bağışlandığını kanıtlayamad-ığı, %3 ücretin maliyet üzerinden hesaplanması gerektiği, mimari ücret hakkının plan ve projesinin Belediyeye sunulduğu tarih olan 27 Eylül 1978'de doğduğu ve tarihteki maliyetin 12,000,000TL olduğu ve davacının da almaya hak kazandığı mimari ücretin 260,0-00TL olduğu hususunda bulgu yaparak davalının bu borcuna tuta 80,000TL ödeme yaptığını da dikkate alarak davacı lehine 280,000TL, yasal faiz ve dava masrafları için hüküm verdi. Davacı, bu hükümden istinaf etti. İstinaf eden İstinaf Mahkemesinde özetle alt- mahkemenin mimari ücreti saptarken ücreti gerçek maliyet üzeirnden saptaması gerekirken bunu yapmamakla hata ettiği ve Belediyeye verilen tarihteki inşaatın maliyeti hususunda bulgu yaparken yanıldığı ya da alt mahkeme bulgusunun şahadetle bağdaşmadığını -ileri sürdü.
İstinaf eden istinafın duruşması sırasında da davalının mimari ücretinin %3 olacağını kabul ettiğini, bunun da inşaatın maliyeti olan 22.500,000TL üzerinden hesaplanması gerektiğini, davacının şahadetinin bu yolda olduğunu ve tanık olarak şa-hadet veren Behzat Aziz beyli'nin de yapılan kontrattaki ihale bedeli üzerinden yüzdelik alındığını söylediğini, gerek davacı gerekse tanığının ödeme gününde ihale bedelinin belli olmaması halinde ücrete tuta alel hesap bir ödeme yapıldığını ve bilahare ih-ale bedeli belli olunca onun üzerinden ücretin ödendiğini ileri sürdüklerini ve at mahkemenin de bu şekilde bulgu yapması gerektiğni, alt mahkeme davacı tanığı Behzat Aziz beyli'nin şahadetine göre bir bedel saptamasına karşın bulgusunda hesaplamayı yanlış- yaptığını, bu tanığın şahadetine göre maliyetin 17,803,422TL tuttuğunu ve alt mahkemenin bulgusunda saptadığı 11,144,952TL rakamının yanlış olduğunu ileri sürdü.
Aleyhine istinaf edilen ise hitabında, sair şeyler yanında, anlaşmanın sarih olduğunu ve ta-lep takrriinde para 8'de de ihale bedelinin %3'ü olarak belirtildiğini ve ödemenin de projenin Belediyeye verilmesi safhasında yapılacağının da sarih olduğunu ve bu nedenle ileride ihaleye çıkıldığındaki bedel iddiası yapılamayacağını, proje Belediyeye Eyl-ül 1978'de verildiğine ve ihale de o tarihte olamdığına göre söz konusu tarihteki rayice göre ödeme yapılacağını ve alt mahkemenin de bu şekilde uygulama yaptığını ve alt mahkeme kararının doğru olduğunu ileri sürdü. dava tutanaklarından görülebileceği gib-i davacının alacağı %3 ücretin plan ve projenin Belediyeye sunulduğu tarihteki maliyet üzerinden hesaplanmasına ilişkin Alt Mahkemenin bulgusunu destekleyecek yeterli şahadet mevcuttu ve Alt Mahkeme bu bulguya varırken hata işlediğine ilişkin istinaf eden -tarafından ikna edilmedik.
İstinaf eden istinafında Alt Mahkemenin plan ve proje Belediyeye verildiği tarihteki inşaatın maliyetini hesaplarken de hata ettiğini ileri sürmüştür. Davacı tanığı Behzat Aziz Beyli şahadetinde, sorulan bir soru üzerine, 1978 -yılında Mine Küfi'y' ait inşaatın metre karesinin 3402TL'ye çıktığını ancak marangozluk, alimünyum ve elektrik işlerinin bu maliyet dışında olduğunu ve tam maliyeti bulmak için 1/3 marangozluk ilâvesi gerektiğini ve huduttan hududa bodrumun m2 maliyetinin -de iki misli olduğunu söyledi. Aynı şahadete göre davalının inşaatı 500m2lik bodrum dahil 1957m2'dir. Alt Mahkeme bu tanığın şahadetine göre hesaplama yaparak maliyeti 11,144,925TL olarak buldu.
İstinaf eden ise bu tanığın şahadetine göre maliyetin 17,8-03,422TL olması grektiğini ileri sürdü.
Davalının 1957m2'lik inşaatın 500m2 bodrum dışındaki 1457m2'lik kısmının maliyetini tanığın şahadetinde belirttiği emsal inşaatın m2'lik maliyeti olan 3402TL'na 1/3 ekleyecek ve bodrumun da maliyetini iki misli hes-aplayacak olursak Alt Mahkemenin bulduğu rakamın hatalı olmadığı ortaya çıkar.
Sonuç olarak istinaf reddolunur. Aleyhine istinaf edilenin masrafları istinaf eden tarafından ödenecektir.
(N. Ergin Salâhi) (Niyazi F. Korkut) - (Aziz Altay)
Yargıç Yargıç Yargıç
21 Ekim 1986
-
-4-
-
Full & Egal Universal Law Academy