-D.30/83 Yargýtay/Hukuk 45/83
(Dava No. 263/81 Lefkoþa)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Salih S. Dayýoðlu, N. Ergin Sal(hi, Aziz Altay
Ýstinaf eden: Mustafa Enver, Lefkoþa
(Davalý No.1)
- ile -
Aleyhine istinaf edilen: Lefkoþa Türk Belediyesi n/d Lefkoþa Türk Belediye
Baþkaný
A r a s ý n d a.
Ýstinaf eden namýna: Zeki Bayram
Aleyhine istinaf edilen namýna: Behiç Öztürk.
H Ü K Ü M
Salih S. Dayýoðlu: Ýþbu istinaf Lefkoþa Kaza Mahkemesinin bundan sonra sadece davalý olarak anýlacak davalý no.1 (istinaf eden) aleyhine vermiþ olduðu bir tahliye emrinden yapýlmýþtýr.
Davaya konu teþkil eden ve Ýlk Mahkemece kabul edilen olgular özetle þöyledir: davacý (aleyhine istinaf edilen) Lefkoþa'da Kuðulu Park diye bilinen bir yerin muciridir. 1.3.1977 tarihinde yapýlan yazýlý bir icar sözleþmesi uyarýnca davacý sözü edilen yeri içinde büfe vazifesini gören bina ve 90 adet sandalye ve 40 masayý davalýya 3 yýllýðýna ayda KL30.- ile kiraladý. Ýhtil(f konusu olmayan olgulara göre davacý davalýya göndermiþ olduðu 12.12.1980 ve 22.1.1981 tarihli ihbarlrla aralarýndaki kira iliþkisini fesh etti ve bunun sonucu olarak da davalý sözü edilen yerde her hal(k(rda 28.2.1981 tarihinden itibaren kanuni müstecir oldu. 17 Ekim 1980 tarihinde Belediye Meclisi toplantýsýnda yapýlan müzake- reler sonucu 59/80 sayýlý bir kararla davalý ile yapýlan sözleþmenin fesh edilmesine ve bu yerin Belediye eli ile iþletilmesine oy birliði ile karar verildi. Bu karardan sonradýr ki yukarýda sözü edilen ihbarlar dvalýya gönderildi. davalýnýn konu yeri tahliye edip davacýya teslim etmemesi sonucu iþbu dava ikame edildi ve sair þeyler meyanýnda Belediyenin yasal görev ve yetkilerinin yerine getirilmesi veya kullanýlmasý veya kamu yararý amacý ile makul surette bu yere ihtiyacý olduðu gerekçesi ile dava konusu yerin tahliye edilmesi isteminde bulunuldu. Yapýlan duruþmada Ýlk Mahkeme önüne serdedilen þahadette davalýnýn çayhane olarak kullandýðý bu yeri l(yýký veçhile iþletmediði dolayýsýyle kamuya açýk ve ona yararlý bir hizmet sunmadýðý için davacýnýn Belediye olarak dava konusu yerin kamuya açýk ve içinde çay v.s. meþrubat servisi yapýlabilecek bir park haline dönüþtürülmesi ve bu þekilde Belediyece çalýþtýrýlmasý amacý güdüldüðü ve esas tahliye nedeninin de bu olduðu görülmektedir.
Dosyalanan müdafaa takririnde davacý tarafýndan ileri sürülen iddialar reddedilerek dava konusu yere davalýnýn ihtiyacý olduðu, tahliye emrinin verilmesi halinde kendisine daha fazla müþkülat çýkacaðý iddia edidli ve alternatif oalrak tahliye emrinin verilmesi halinde davacýdan mukabil talep yolu ile KL 20,000 peþtemallýk talep edildi.
davayý dinleyen Ýlk mahkeme davacýnýn bazý kalemler altýndaki taleplerini reddetti ancak mahalli bir idare olan davacýnýn yasal görevlerini yerine getirebilmek amacý ile bu yere ihtiyacý olduðunu ve bu yerin davacý tarafýndan halka açýk bir þekilde çalýþtýrýlmasýnda kamu yararý olduðu iddialarýný kabul etti. tahliye emrinin verilmesi ile davalýya daha fazla müþkülat çýkmayacaðý sonucuna vardýktan sonra davalý aleyhine tahliye emri vererek davalýnýn peþtemallýk talebini reddetti ve tahliye emrinin icrasýný 2 ay süre ile durduttu.
Davalý iþbu hükümden istinaf etmiþ bulunmaktadýr. Dosyalanan istinaf ihbarnamesi 4 sebep içermektedir. Bunlar özetle þöyledir:
1. Ýlk Mahkemenin tahliye emri verilmesi halinde davalýnýn karþýlaþacaðý müþkül(týn böyle bir emrin verilmemesi halinde davacýnýn karþýlaþacaðý müþkül(ttan daha fazla olmayacaðý doðrultusund bulgu yapmakla hata etti.
2. Ýlk mahkeme 17/81 sayýlý Kira Denetim Yasasýnýn 7(1)(g) ve 7(1)(k) maddeleri uyarýnca tahliye emri vermekle hatat etti.
3. Dava konusu taþýnmaz mala davacýnýn ihtiyacý olduðu cihetle ve tahliye emrinin verilemsinin makul olduðu bulgusuna varmakla Ýlk Mahkeme hata etti.
4. Ýlk Mahkemenin davacýnýn tasarrufunda dava konusu taþýnmaz mala benzeyen ve daha -elveriþli durumda taþýnmaz mallar bulunmasýna raðmen bunlarý dikkate almadan tahliye emri vermekle Ýlk Mahkeme hata etti.
Ýlk önce 1. istinaf sebebini ele alalým. Ýlk Mahkemenin bulgusuna göre -ki bu husus davalý tarafýndan istinaf yolu ile yakýnma konusu yapýlmýþtýr- davalý Türk-Sende çalýþmakta ve ayda 26,000TL gelir saðlamaktadýr. Keza karýsý baþka bir yerde çalýþmakta ve o da ayda 22,000TL kazanç elde etmektedir. Ýkamet ettikleri ev isimlerine tahsisli olup bunun için herhangi bir kira ödememektedirler. Yine Ýlk Mahkemenin kabul ettiði ve tartýþma konusu edilmeyen gerçeklere göre davalý gündüzleri saat 8.30 ile 5.30 arasýnda Türk-Sen'de çalýþmakta dava konusu iþletme yerinde çalýþmamakta o yeri bir müstahdemi tarafýnan çalýþtýrmaktadýr. Þahadete göre senenin 8 ayý için davalý bu yerden pek bir k(r elde etmemektedir. Ancak geriye kalan 4 aylýk yaz süresince bu yerden elde ettiði aylýk net geliri 60,000 ile 70,000TL arasýndadýr. Görülüyor ki kendisi ve ailesinin geçinmesi için davalýnýn bu yere behemehal ihtiyacý olduðu gözükmemektedir. Gerek kendisinin ve gerekse karýsýnýn esas iþi baþka yerlerde çalýþmak ve oradan gelir saðlamaktýr. dava konusu yerden elde edilen geliri ise normal gelirlerine ek bir gelir oalrak görülmekte ve bu ek gelir olmaksýzýn geçimlerinin çok güçleþeceði iddia edilmemektedir. Bu durumda davalýnýn tahliye emri verilmesi halinde böyle bir emrin kendisine davacýya nazaran daha büyük müþkül(t yaratacaðýný söylemek oldukça güçtür.
Geriye kalan istinaf sebepleri istinafýn duruþmasýnda davalý tarafýndan birlikte ele alýndýðý cihetle bunlarý biz de birlikte incelemeyi uygun gördük.
17/81 sayýlý Kira denetim Yasasýnýn 7(1)(g) maddesi sair þeyler meyanýnda kiralayanýn taþýnmaz mala makul surette ihtiyacý olduðu ve 7(1)(k) madddesi ise taþýnmaz mala mahalli idarenin yasal görev ve yetkilerinin yerine getirilmesi veya kullanýlmasý veya Mahkemenin kanaatýnca herhnagi bir amme menfaatý maksadýyle mak(l surette mahalli idarece ihtiyaç duyulmasý halinde tahliye emirlerinin verilebileceðini düzenlemektedir. Davacý talebinde haklý bulunabilmesi içn (a) daha konusu yere mak(l surette ihtiyacý olduðunu veya (b) yasal görev ve yetkilerini yerine getirmesi veya kullanmasý maksadýyle yine makul surette ihtiyacý olmasý gerekir. Yasanýn bu iki bendinin öngördüðü durumlar arasýnda bir ayýrým yapmaða bu meselede gerek görmüyoruz. Her iki bendde aranan önemli kriterlerden biri ihtiyacýn "mak(l" olamsýdýr. Bu nedenle dava konusu taþýnmaz mala yönelik olgulara betekrar dönmek icap eder.
Daha önce de deðinildiði gibi konu taþýnmaz mal Girne Kapýsýnýn hemen dýþýnda Girne istikametine doðru anayol ile surlar arsýnda olan arazinin bir kýsmýdýr. Bu yerin gerek doðusunda ve gerekse batýsýnda yine davacýya ait ve þahadete göre dava konusu yerin üç kat büyüklüðünde boþ arazi bulunmaktadýr. Boþ olan bu yerler mevki itibarýyle dava konusu yer ile ayni yerlerdir. Bu durumda bu yerlerin davacý Belediyenin ihtiyaçlarýna mak(l surette niye cevap vermediðini anlayamadýk. davacý Lefkoþa'nýn bu yerinde içinde çay ve sair meþrubat servisi de yapýlabilecek bir parka ihtiyacý varsa -ki kuþkusuz park yapma davacýnýn görevleri arasýnda olup kamu yararýnadýr- tarifi verilen bu iki boþ yeri oek al( park yapabilir. Dava konusu yerin saðý ve solu veya doðusu ve batýsý davanýn duruþmasý esnasýnda Ýlk Mahkemede konu edilmiþse de Ýlk mahkeme bu hususa hiç deðinmedi. Kanaatýmýzca konu yere davacýnýn mak(l olarak ihtiyacý olup olmamasýnýn saptanmasýnda öneli rol oynayan faktörlerden biri de ihtiyacýn nevine göre tasarrufunda boþ olarak benzeri ve uygun taþýnmaz malýn bulunup bulunmadýðýdýr. benzeri ve uygun ve ihtiyaca cevap veerebilecek boþ yerler olmasý halinde davacýnýn ihtiyacýnýn "mak(l" olduðu söylenemez.
-
-Kanýmýzca Ýlk Mahkeme davacýnýn ihtiyacýnýn "makul" olup olmadýðýný saptarken dava konus -yerin hemen ittisalinde ondan daha da büyük ve boþ olan araz-iyi dikkate almamakla hata etmiþtir. Bu bakýmdan tahliye emrinin iptal edilmesi gerekir.
-
-Son olarak bir hususa deðinmek istiyoruz. Yasanýn 7(1)(k) maddesine dayaný-alrak açýlacak bir tahliye davasýnda sair þeyler meyanýnda tahliye edilmek istenen yere ma-halli idarenin, kamu yararý amacýyle ihtiyacý odluðunu dermeyan et-mek k(-fi deðildir. Bu yere ne maksatla ihtiyaç duyulduðuna açýkça iddia ve isbat edilmesi gereki-r. Bunlar eseasa iliþkin olgulardýr. Önümüzdeki meselede konu -yere davacýnýn ne maksatla ihtiyaç duyduðu belirtilmemiþtir. Ancak davanýn duruþmasý esnas-ýnda davacýnýn bu yeri bir park olarak çalýþtýrma niyeinde -olduðu tebellür etmiþti. Talep takririnde yer almayan böyle bir iddia, duruþmada þahadet v-erilse dahi Mahkemece dikkate alýnamaz ancak bu husus istinaf- ihbarnamesi ile yakýnma konusu yapýlmadýðý cihetle bunun üzerinde daha fazla durmayacaðýz.
-
-Sonuç olarak istinaf kabul edilir ve Ýlk Mahkemenin tahliye emri iptal edili-r. Meselenin tüm ahval ve þeraiti göz önünde bulundurularak masraflar için herhangi bir em-ir verilmez.-
-(Salih S. Dayýoðlu-) (N. Ergin S-al(-hi-) (Aziz Altay)
- Yargýç Yargýç Yargýç
- -22.11.1983
-
-
5
Full & Egal Universal Law Academy