-D.8/90 Yargıtay/Hukuk 46/89
(Gen. İst. No:85/80; Girne)
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: N. Ergin Salâhi, Aziz Altay, Taner Erginel
İstinaf eden: Frederic George Low'un K-ıbrıstaki yetkili vekili Talât Kürşat
vasıtasıyle 34-A Müftü Raci Ef. Sok. Lefkoşa.
(Müstedi)
ile
Aleyhine istinaf edilen: 1. KTFD'ni temsilen KTFD Başsavcı-lığı - Lefkoşa.
2. KTFD Ekonomi ve Maliye Bakanlığını (Yönetici)
temsilen KTFD Başsavcılığı - Lefkoşa.
(Müstedaaleyhler)
- A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Emine Erk
Aleyhine istinaf edilen namına: Derviş Akter.
H Ü K Ü M
N.Ergin Salâhi: İşbu istinafta mahkemenin hükmünü sayın yargıç Aziz Altay v-erecektir.
Aziz Altay: İstinaf eden müstedi, vekili Edwin Watson & Son Overseas (Cyprus) Ltd. vasıtasıyle 28/5/1970 tarihinde yaptığı yazılı bir şözleşeme ile Bayan Varvara Shialallis, Bay S.A. Lagenberg, Bayan E.G. Lagenberg, Count E.G.C.F. Bonde ve Coun-tess B.C. Bonde'den Ozanköy'de bulunan pafta/harita XII/30 E2 parsel numarası 394/8 ve 395/1 olan taşınmaz malı satın aldı. Tüm satış bedelini ödediği halde, 20 Temmuz 1974 Barış Harekâtının araya girmesi nedeniyle konu taşınmaz malın adına kadyedilmediğin-i öne süren müstedi, Girne Kaza Mahkemesinde bir istida dosyaladı ve konu malın adına kadyedilmesi için bir emir verilmesini istedi.
İstidayı dinelyen İlk Mahkeme, 7/80 sayılı Yabancıdan Satın Alınan Taşınmaz Malların Kaydı Yasasının 6(b) maddesinde öngö-rüldüğü şekilde yazılı bir sözleşmenin mevcudiyetinin kanıtlanmadığı, yapılan ödemenin ispatı amacı ile ibraz edilen Emare 3 makbuzun Yasanın 6(b)(iii) maddesini tatmin edecek nitelikte olmadığı ve dolayısıyle bu maddenin ispat edilmediği, satış bedelinin -ne kadarını ödediğinin kanıtlanmadığı için Yasanın 6(b) maddesinin tatmin edilmediği, kaydın alıcı adına yaptırılamayışının da "ülkedeki koşullara" bağlanamayacağı sonucuna vardı ve istidayı reddetti.
Müstedi, İlk Mahkemenin yukarıda belirtilen bulguları- yapmakla hata ettiğini öne sürerek istinaf etti.
Dava tutanaklarından da görüleceği gibi, müstedi ile satıcılar arasında satışa konu parseller ile ilgili olarak 28/5/1970 tarihinde yapılan yazılı bir satış sözleşmesi mevcut olup, bu sözleşme Mahkemeye E-mare olarak ibraz edilmişir. 7/80 sayılı Yabancıdan Satın Alınan Taşınmaz Malların Kaydı Yasasının 6. maddesinin (b) fıkrasına göre sözleşmenin 20 Temmuz 1974 tarihinden önce yapıldığının ispat edilmesi gerekir. Bu da, sözleşmeye ek olarak, fıkrada belirti-len belgelerden birinin ibrazı ile mümkündür. Müstedi, sözleşmenin 20 Temmuz 1974 tarihinden önce yapıldığını kanıtlamak için Mahkemeye 25.5.1970 tarihli Emare 2 makbuzu ibraz etti. Bu makbuzda Ozanköy'de £1,700'nı geçmemek üzere satın alınacak olan 394/8 -ve 395/1 numaralı parseller için £50'nın depozit olarak ödendiği belirtilmektedir. İlk Mahkeme, satış sözleşmesinin imzalanmasından önce verilen bu makbuzun yasanın 6(b)/iii) maddesinin aradığı nitelikte sözleşmeyi kanıtlayan bir makbuz olmadığı kanaatına -vardı. 6. maddenin (b) fıkrasının 3. bendi aynen şöyledir:
"(iii) satın alınmış olduğu iddia edilen taşınmaz malın satış bedeline karşılık 20 Temmuz 1974 tarihinden evvel kısmen veya tamamen ödeme yapıldığını kanıtlayıcı nitelikte makbuz, çek, banka haval-esi veya döviz transferi yapıldığını gösteren belge;"
-Yapılan alıntıdan da anlaşılacağı gibi, sözleşmenin 20/7/1974 tarihinden önce yapıldığını kanıtlamak için, satış bedeline karşılık yapılan ödemenin 20 Temmuz 1974'den önce yapıldığını gösteren bir makbuzun ibraz edilmesi yeterlidir. Konu Yasa bendi, ödeme-nin sözleşmeden önce veya sonra yapılması hususuna herhangi bir hüküm içermemektedir. Emare 2 makbuz tarihinden 3 gün sonra yapılan sözleşmesinde, makbuzda parsel numaraları belirtilen taşınmaz malın £1,700'na satıldığı belirtilmektedir. Bu meselenin kendi-ne özgü olguları ışığında, bu makbuzun sözleşmeyi teyit eder nitelikte olduğunu kabul etmek gerekir. İlk Mahkeme bu doğrultuda bulgu yapmamakla hataya düşmüştür.
İlk Mahkeme, Emare 3 olarak ibraz edilen ve konu taşınmaz malın satış bedeline karşı £1693.1-6.0 ödediğini belirten makbuzdaki parsel numaralarının, sözleşmede belirtilen parsel numaralarından farklı olduğuna işaret etti ve müstedinin vekili tarafından verilen ve satış sözleşmesini teyit eder nitelikte bir makbuz olarak kabul edilmesi gerken bu ma-kbuzun, parsel numaralarındaki farklılık nedeniyle, yasanın 6(b)(iii) maddesini tatmin etmediği kanaatına vardı. Halbuki müstedi şahadetinde Ozanköy'de bulunan ve satış sözleşmesinde parsel numaraları belirtilen taşınmaz malı satın aldığını ve satış bedeli- için Emare 3 makbuzda görüldüğü şekilde ödeme yaptığını söylediği halde, İddia Makamı Emare 3 makbuzla yapılan ödemenin başka bir parsel için yapıldığını iddia etmiş değildir. Bu durumda kanaatimiz odur ki, 13/8/1970 tarihli Emare 3 makbuzla yapılan ödeme-, satış sözleşmesinde belirtilen taşınmaz mal için yapılmış olup bir yanlışlık sonucu makbuza farklı parsel numarası yazılmıştır ve İlk Makemenin bu makbuzu Yasanın 6(b)(iii) maddesinin aradığı kanıtlayıcı nitelikte bir ödeme makbuzu olarak kabul etmesi ge-rekirdi.
Kont Bonde, karısı ve diğer satıcılarla birlikte konu taşınmaz malın satıcısı olduğunu, ilgili tarihlerde Birleşmiş Milletler Lefkoşa Karargahında görevli olduğu için satış işlemlerinin karısı tarafından yürütüldüğünü, satış bedeli de tamamen öd-endiği için herhangi bir alacağı olmadığını söylemiştir. Kont Bonde'nin şahadeti ile birlikte Emare 3 ve 8 dikkate alındığında, satış bedelinin tümünün ödenmiş olduğu açıktır ve İlk Mahkeme bu doğrultuda bulgu yapmamakla hata etmiştir.
İstida konusu malı-n müstedinin adına kaydının yapılmamış olmasının "ülkedeki koşullar" nedeniyle olup olmadığına gelince: Müstedinin satın almış olduğu taşınmaz malın kaydının, yaptırılmamış olmasının ülkedeki koşullara bağlanabilmesi için konu malın, 7/80 sayılı Yabancıdan- Satın Alınan Taşınmaz Malların Kaydı Yasasının amacını belirten 2. madde uyarınca 20 Temmuz 1974 Barış Harekâtından önce sözleşme ile satın alındığı ve sözleşme geçerli ve uygulanabilir olmasına rağmen, Barış Harekâtının araya girmesi nedeniyle kaydının y-aptırılmamış olması gerekir. Kayıt işlemlerinin Barış Harekâtı nedeniyle yapılmadığı konusu ise, her meselenin kendine özgü olguları ışığında incelenip karara bağlanmalıdır. (Bak: Yargıtay/Hukuk 38/89)
Mahkeme huzurundaki şahadetten müstedinin konu malı -28/5/1970 tarihinde satın aldığı, 13/8/1970 tarihinde de satış bedelini tamamen ödediği ve adına kaydın yapılması için Rum Bakanlar Kurulundan gerekli izni 12 Şubat 1972'de aldığı halde, o sıralarda Srilanka'da görevli bulunması ve sağlık sorununun seyaha-t etmesine müsait olmaması nedeniyle Kıbrıs'a gelip konu malın kaydını adına yapma olanağını bulamadığı, Kıbrıs'a gelmek için sağlığının düzelmesini beklediği sırada 20 Temmuz 1974 Barış Harekâtının gerçekleştiği anlaşılmaktadır. Görüleceği gibi müstedi Ba-rış Harekâtı olmamış olsaydı, sağlık durumu müsaade eder etmez Kıbrıs'a gelip parasını tamamen ödeyip satın aldığı konu taşınmaz malın kadyını adına yaptıracaktı. Bu durumda İlk Mahkemenin kaydın müstedinin adına yaptırılmamasına Barış Harekâtının engel ol-madığı doğrultusundaki bulgusu hatalıdır.
Sonuç olarak, istinaf kabul edilir ve Ozanköy'de pafta/harita XII/30 E2 parsel numaraları 395/8 ve 395/1 olan taşınmaz malın müstedi adına kaydedilmesi ve İlk Mahkemenin hükmünün bu şekilde düzeltilmesi hususund-a emir verilir.
Masraflar için herhangi bir emir verilmez.
(N. Ergin Salâhi) (Aziz Altay) (Taner Erginel)
Yargıç Yargıç Y-argıç
20 Mart 1990
-
-
4
-
Full & Egal Universal Law Academy