-D.33/85 Yargıtay/Hukuk 47/85
(Genel İstida No.210/80; Mağusa)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdkı İlkay,Başkan, Salih S. Dayıoğlu, Aziz Altay.
İstinaf eden: 1. KT-FD'ni temsilen Başsavcılık, lefkoşa.
2. KTFD Ekonomi ve Makiye Bakanlığını temsilen Başsavcılık,
Lefkoşa.
(Müstedaaleyh)
-ile-
Aleyhine istinaf edilen: 1. David Bacal, İngiltere.
2. Pearl- Bacal, İngiltere.
(Müstedi)
A r a s ı n d a.
İstinaf edenler namına: İsmet Dağlar.
Aleyhine istinaf edilenler nam-ına: Talât Kürşat.
H Ü K Ü M
Şakir Sıdkı İlkay, Başkan: Sayın yargıç Aziz Altay'ın biraz sonra okuyacağı hükümde serdedilen görüşler ve varılan sonuçla hemfikirim.
Salih S. Dayıoğlu: İstinaf, müstedi 1'in Rum satıcıya 26.2.1980 tarihinde yapmış olduğu- KL1060.- (Kıbrıs lirası) tutarındaki ödemenin geçerli ve dikkate alınacak bir ödeme olup olmadığı naktasında toplanmaktadır.
Müstedi 1'in Rum tarafında 1976 yılında dava edildiği ve davanın 5.2.1980 tarihinde Güney Kıbrıs'ta sonuçlandığı, verilen hüküm -uyarınca müstedi 1'in sözü edilen Rum dava konusu malın satış bedeline mahsuben 26.2.1980 tarihinde KL1060.- ödediği niza konusu yapılmayan olgulardır.
7/80 sayılı Yabancıdan Satın Alınan Taşınmaz Malların Kaydı Yasası 28.3.1980 tarihinde yürürlüğe girmi-ştir. Bu Yasanın 8(c) maddesi Mahkemelerin, ilgili taşınmaz mal için ödenmemiş satış bedeli olması halinde bu miktarın başvuru sahibi tarafından Maliye işleri ile ilgili Bakanlığın göstereceği özelbir fona yatırılmasını emretmeye yetkisi olduğundan bahsetm-ektedir. Yasanın 6(b)(iii) maddesi ise bir satışın 20.7.1974 tarihinden önce yapılmış olduğu keyfiyetinin satın alınmış olduğu iddia edilen malın 20.7.1974 tarihinden önce bedeline karşılık ödeme yapıldığını kanıtlayacak nitelikte banka havalesi veya döviz- transferinin yapıldığını gösteren bir belgenin var olması halinde kanıtlanabileceğinden söz etmektedir. Ancak Yasanın hiçbir maddesinde, açık veya zımni bir şekilde, sadece belirli tarihe kadar yapılacak ödemelerin satış bedelinden geriye kalan miktar açı-sından dikkate alınacağından söz edilmektedir.
32/75 sayulı Yasa konu taşınmaz malın sadece zilyetlik ve kontrolünü Devlete vermiştir. Sözü edilen 32/75 sayılı Yasanın 4. maddesi istinaf konusu mal gibi taşınmaz malların mülkiyetine dokuunulmayacağını ön-görmüştür. 7/80 sayılı Yasa Yürürlüğe girene kadar herhangi bir makam müstedilere konu taşınmaz malın satış bedelinden geriye kalanı zamanın yetkili makamlarına ödemesi gerektiği hususunda herhangi bir uyarıda da bulunmamışlardır. Bu durumda müstedi 1''n i-ster zorunlu sebeplerden ister kendi rızası ile sözleşme bedeline tuta 26.2.1980 tarihinde yani 7/80 sayılı Ysanın yürürlüğe girmesinden önce KL1060.- ödememesi için herhangi bir neden yoktur. 28.3.1980 tarihinde ise 7/80 sayılı Yasa yürürlüğe girdi, Bu Ya-sanın. daha önce anıldığı gibi, 8(c) maddesi Mahkemeye, ödenmemiş sözleşme bedelinin bir fona yatırılmasını emretme yetkisi vermekytedir. Diğer bir deyimle bu maddeden, böyle bir fon öngörmekle, satış bedelinden geriye kalan miktarın Yasanın öngördüğü fon-a yatırılması gerektiği salimen istihraç edilebilir. Bu gibi durum karşısında 7/80 sayılı Yasanın yürürlüğe girmesinden önce ilgili taşınmaz malın sahibine ödenen tüm ödemeler geçerli ve dikkate alınacak ödemeler olarak sayılması gerekmektedir. Tabiatıyle -7/80 sayılı yasanın yürürlüğe girmesinden sonra böyle bir kişiye herhangi bir ödeme yapılmışsa bunun dikkate alınmasına ve geçerli bir ödeme sayılmasına olanak yoktur.
Müstedi 1'in 7/80 sayılı yasanın yürürlüğe girmesinden önce satışı yapan Ruma yapmış -olduğu ödemeyi dikkate almakla İlk Mahkemenin hata etmediği görüşündeyim.
Aziz Altay: Aleyhine istinaf edilen müstediler üçüncü devlet uyruklu olup 19.10.1971 tarihli yazılı bir sözleşme ile yabancı olan ve Boğaz Cypsum Co. Ltd. namına hareket eden george- D. lordos and Sons Ltd. ve Lordos development Co. Ltd.'den Mağusa'da Stavros mevkiinde bulunan kayıt no. A 850, Varaka/harita 33721.2.1 - 111 Blok A parsel No.850 olan arsa üzerine inşa edilen ve "Les Sirenes" diye bilinen apartmanın 60 numaralı daireisni- KL8700'na satın aldı. Sözleşmeye göre taksitler halinde ödenecek olan satış bedeli tamamen ödendiği zaman satıcılar müstedilere koçan çevirecekti. Gününde ödenmeyen taksitler için &9 faiz ödenecekti.
1974 Barış Harekâtına kadar taksitlerini ödemeye deva-m eden müstediler, bu tarihten sonra herhangi bir ödeme yapmadılar. 1976 yılında satıcılar 1. müstedi aleyhine Larnaka Kaza Mahkemesinde bir dava açtılar ve satış bedelinin ödenmeyen kısmını talep ettiler. 5.2.1980 tarihinde 1. müstedi davayı mahkeme dışı -halletti ve aleyhine KL3605.710 mils ve masraflar için hüküm çıkmasına razı oldu. 1. müstedi hükümden sonra 26.2.1980 tarihinde satıcıya KL1060.- ödemede bulundu ve mütebaki borç ise halâ ödenmemiştir.
Müstediler 7/80 sayılı Yabancıdan Satın Alınan Taşın-maz Malların Kaydı Yasası altında bir istida dosyaladılar ve ülkedeki koşullar nedeniyle kaydını yaptıramadıkları konu apartman dairesinin ifraz edilerek adlarına kaydedilmesi hususunda bir emir verilmesini istediler. Müstedaaleyhler dosyaladıkları itirazz-namede müstedilerin ileri sürdükleri iddiaların yasal dayanağı bulunmadığını iddia ederek istidanın reddedilmesini istediler.
İstidayı dinleyen İlk Mahkeme müstedilerin konu daireyi 7/80 sayılı Yasanın öngördüğü şekilde satın aldıklarını ve satış bedelin-e mahsuben yapılan ödemelerin de sözü edilen Yasaya uygun biçimde yapıldığı hususunda bulgu yaptı. Müstedilerin halen KL1305.624 mils ödenmemiş satış bedeli borçları bulunduğu kanaatına varan İlk Mahkeme, sözü edilen miktar ile son ödemiş oldukları KL1060.--'nın ödeme tarihi olan 26.2.1980'den itibaren &9 faizinin maliye işleri ile ilgili bakanlığın göstereceği özel bir fona yatırmaları koşuluna bağlı olarak gerekli ifrazın yapılmasına ve konu dairenin müstedilerin adlarına kaydedilmesine emir verdi.
Müste-daaleyhler İlk Mahkemenin bu kararından istinaf ettiler ve esas itibarı ile müstedilerin 26.2.1980 tarihinde bir yabancı olan satıcıya yapmış oldukları KL1060.- tutarındaki ödemeyi usulüne göre yapılmış geçerli bir ödeme saymakla İlk Mahkemenin hataya düşt-üğünü iddia ettiler.
İlk Mahkemenin yapmış olduğu bulgu ışığında aleyhlerine istinaf edilen müstedilerin konu apartman dairesi için halen KL1305.624 mils ödenmemiş satış bedeli borçlaarı bulunduğu ihtilâf konusu değildir. Önümüzdeki istinafta yegâne ihti-lâf konusu edilen husus, müstedilerin 26.2.1980 tarihinde yabancı olan satıcıya ödemiş oldukları KL1060.- ile ilgilidir. İstinaf eden müstedaaleyhlere göre 1974 Barış Harekâtındn sonra 32/75 sayılı Yabancı Taşınmaz Mallar (Kontrol ve Yönetim) Yasası ile ko-nu taşınmaz malın kontrol ve yönetimi 2. müstedaaleyhe geçmiştir. Bu durumda bu tarihten sonra yabancı olan satıcının konu taşınmaz malda tasarruf veya kontrol veya yönetimi kalmadığına göre müstedilerin satıcıya 26.2.1980 tarihinde yapmış oldukları KL106-0.- tutarındaki ödeme geçerli, yasal bir ödeme değildir ve 7/80 sayılı Yasa altında müstedilerin adlarına kayıt yapılabilmesi için bu miktarın da 2. müstedaaleyhe ödenmesi hususunda İlk Mahkemenin emir veremsi gerekirdi.
Müstedilerin idialarına göre ise -7/80 sayılı Yasa Resmi Gazetede yanınlandığı 28.3.1980 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Konu Yasada müstedilerin ödenmemiş satış bedellerinin ödenmesini öngören 8(c) maddesi ödenmemiş satış badelinin hangi tarihe göre saptanacağı hususunda herhangi sarih bir- kural içermemektedir. KL1060.- tutarındaki ödeme 7/80 sayılı Yasa yürürlüğe girmezden önce 26.2.1980 tarihinde yapıldığına göre geçerki bir ödemedir ve konu Yasaya ters düşen bir yanı yoktur. Müstediler satıcının güneyde aleyhlerine açmiş oldukları davada- verilen hüküm sonucu ihtilâf konusu ödemeyi yapmak zorunda kaldıklarını da iddia etmişlerdir.
Konu apartman dairesinin Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinin kontro-lunda bulunan bölge dahilinde olduğu ve 32/75 sayılı 1975 Yabancı Taşınmaz Mallar (Kontrol ve -Yönetim) Yasası ile KKTC'nin kontrol ve yönetiminde bulunduğuna kuşku yoktur. Nitekim bunun içindir ki müstediler konu apartman dairesindeki haklarının kaydedilmesi için 26.6.1975 tarihli bir yazı ile zamanın KTFD yetkililerine müracaat etmişlerdir. Bu dur-umda KKTC'nin sınırları içinde olup kontrol ve yönetimi de KKTC'de bulunan daire için 1980 yılında satıcılara ödemede bulunması için herhangi haklı bir neden mevcut değildir. gerçi 7/80 sayılı Yasada 1974 Barış Harekâtından sonra ve Yasa yürürlüğe girmezde-n önce yapılan ödemelerin geçerli sayılamayacağına dair sarih bir kural bulunmamakta- dır. Ancak gerek Yasa bir bütün olarak gerekse 32/75 sayılı Yasa ile birlikte ele alındığında, geriye dönük olarak geçirilen 32/75 sayılı Yasanın en azından yayınlandığı -tarihten sonra yapılan ödemelerin geçerli sayılmamasının öngördüğü anlaşılmaktadır. Aksi halde Barış Harekâtından sonra 32/75 sayılı Yasa ile bu tür taşınmaz malların kontrol ve yönetimi KKTC'ye geçmiş olmasına rağmen daha sonra satıcıya yapılacak ödemeler-in geçerli sayılıp müstedilerin adlarına kayıt yapılması gerekecek ki gerek yasa koyucunun niyetinin ve gerekse yasanın sözü ve özünün böyle bir uygulamaya, bu gibi bir uygulamanın son derece suistimale açık olduğu bir tarafa, cevaz verdiği söylenemez. Nit-ekim Yargıtay/Hukuk 1/84 sayılı istinafta bu tür taşınmaz malların kontrol ve yönetimini geriye dönük olarak Develte veren 32/75 sayılı Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılan ödemelerin Yasanın yayınlanmasından önce ve böyle bir yasanın yapılacağ-ı bilinmeden ve iyi niyetle yapıldığı dikkat alınarak geçerli sayılmıştır. Bundan da anlaşılacağı gibi 32/75 sayılı Yasa yürürlüğe girdikten sonra ve yaşınmaz malın Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti kontrol ve yönetimine fiilen verildiği halde yabancı satıcıya- ödemede bylynmasının yasal bir dayanağı bulunduğu söylenemez. Bu durumda İlk mahkeme 26.2.1980 tarihinde satıcıya yapılan KL1060.- tutarındaki ödemeyi geçerli saymakla hata etmiştir.
Sonuç olarak istinafın kabul edilmesi ve masraflarla ilgili hehangi bi-r emir verilmemesi gerektiği görüşündeyim.
Şakir Sıdkı İlkay, Başkan: Sonuç olarak itinaf, oyçokluğu ile, kabul edilir ve İlk Mahkemenin hükmü iptal edilerek yerine konu apartman daireisnin mevzuata uygun bir şekilde ifraz edilmiş mülk haline getirilip ay-rı koçan çıkarılması için ilgili mercilere başvurmaları halinde, maliye işleri ile ilgili bakanlığın göstereceği özel form KL2365.624 mils ve bu miktar üzerinden 24.3.1974 tarihinden itibaren &9 faiz tutarını yatırmaları koşuluna bağlı olarak, müstedilerin- adlarına kaydedilmesi için hüküm ve emir verilir.
Masraflarla ilgili herhangi bir emir verilmez.
(Şakir Sıdkı İlkay) (Salih S. Dayıoğlu) (Aziz Altay)
Başkan Yargıç - Yargıç
14 Kasım 1985
-
-5-
-
Full & Egal Universal Law Academy