-
D.10/98 Yargıtay/Hukuk 47/96
(Genel İstida No:391/80; Girne)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti:Taner Erginel, Mustafa H. Özkök, Gönül Erönen.
İstinaf eden- :l. KTFD'ni temsilen KTFD Başsavcılığı, Lefkoşa
2. KTFD Ekonomi ve Maliye Bakanlığını
(Yönetici) temsİlen KTFD BaŞsavcılığı,Lefkoşa
(Davalılar)
- ile -
Aleyhine istinaf edilen:Valerie Anne Caplan, H-erdforshire,U.K.
(Davacı)
A r a s ı n d a.
Girne Kaza Mahkemesinin 391/80 sayılı davada 26.4.1996
tarihinde verdiği karara (Necmett-in Bostancı Kaza Mahkemesi
Başkanı, Mehmet Türker Kaza Mahkemesi Yargıcı) karşı Davalılar tarafından yapılan istinaftır.
İstinaf edenler namına: Kıdemli Savcı Ersoy Ölçter
Aleyhine istinaf edilen namına: Avukat Talât Kürşat.
-------------------
H Ü -K Ü M
Taner Erginel: Müstedi, Girne Kasa Mahkemesinde 7/80 sayılı yasa hükümlerine dayanan bir istida dosyalıyarak 1974 öncesi Rumdan satın aldığı 6 dairenin ismine kaydını talep etti. İlk Mahkeme Müstedinin talebini haklı bularak söz konusu dairelerin k-aydı için emir verdi. Savcılık bu emre karşı önümüzdeki istinafı dosyalamış bulunmaktadır ve emrin hatalı
olduğunu öne sürmektedir.
İstidanın olguları özetle şöyledir: Müstedi AŞağı
Girne'de Kayıt No. 1074, Blok B, Pafta Harita No.XII.2-O.E.
olan taçınmaz mal üzerinde inşa edilmiş Avra Court diye
bilinen apartmanın birinci katında bulunan 11,12,13 ve 14
numaralı daireleri ve ikinci katında bulunan 2l.ve 23 numaralı
daireleri 1.11.1973 tarihinde Artemisia Panayiotou isimli
Rumdan £40.000- satın aldığını, 11.11.1973 tarihinde satzş
bedelinin yarısını yani £20.000 ödediğini, diğer yarısını ise
Şubat 19?4' de, ödediğini iddia etti. Müstedi bu dairelerin
üzerinde bulunduğu taşınmaz malın Erecta Development Co.Ltd.
isimli bir şirkete ait olu-p şirketin söz konusu daireleri
24.4.1973 tarihli bir sözleşme ile Artemisia Panayiotou'ya
sattığını Artemisia Panayiotou'nun da kendisine sattığını
iddia etti.
Savcılık bu istidaya itiraz ederek satıcı durumundaki
kişinin kayıtlı mal sahibi olmadığını,- kayıtlı mal sahibi olan
şirket hakkında ise yeterli bilgi verilmediğini iddia etti.
İstidanın duruşmasında Müstedi şahadet verdi ve üç tanık
dinletti.
Duruşma sonunda İlk Mahkeme uzun gerekçeli bir karar
verdi. Müstedinin istidasında başarılı olması iç-in? şartın
yerine gelmesi gerektiğini dikkate alan İlk Mahkeme bu
şartların yerine gelip gelmediğini bir bir araştırdı. Çok
dikkatli hazırlanmış bu karardan uzun bir alıntı yapmayı tercih ediyoruz.
" Müstedi ve Yüksel Ersin'in şahadetini Emare 7,-8,9
ve 10'un verilerini birlikte nazara alınca
istida konusu taşınmazların Erecta Development Co.Ltd. tarafından, Artemisia Panayiotou'ya yasal yönden geçerli yazılı sözleşmeler tahtında satıldığı hususunda bulgu yaparız.
Müstedi ile Miss Panayiotou arası-ndaki sözleşmeye gelince, konu sözleşme Emare 1 olarak Mahkemeye ibraz edilmiştir. Müstediye göre, Artamisia Panayiotou ile yaptığı orijinal satış sözleşmesi Emare 1
sözleşmedir. Emare I sözleşme üzerinde Artemisia Panayiotou ile Müstedinin imzaları ve şah-it imzaları görülmektedir. Bu sözleşmeye göre satılan mal 1'nci katta 11,12,13,14 no'lu Daireler, 2'nci katta 21 ve 23 no'lu Dairelerdir.Bu dairelerin Avra courtta bulunduğu, kayıt no'sunun 1074 pafta/harita XII/20.E olduğu da ayrıca belirtilmektedir.
Müst-edi sözleşmeyi önce Artemisia'nın imzaladığı kendisine gönderdiğini ve şahitler huzurunda kendisinin de imzaladığını söylemektedir.
Huzurumuzdaki şahadet ve Emare 1'in verileri ışığında Emare 1 mukavelenin taraflarea ve şahitler tarafından imzalanmış asıl -bir mukavele olduğu hususunda bulgu yaparız.
3'ncü şart yasanın 6(c) maddesinde
öngörülmektedir. Buna göre, Müstedinin 30.6.75 tarihinden önce KTFD İrtibat ve Azınlıklar Dairesine müracaat ettiğine dair belge veya bu müracaatın yasanın yürürlüğe girmesind-en önce kabul edilip
işlem gördüğüne dair belge sunması gerekmektedir.
Müstedi bu konudaki şahadetinde, harptan sonra KTFD ilgili makamlarına kontrattan doğan haklarının kaydı için müracaat ettiğini ve bu müracaat üzerine 5.7.76 tarihli cevabı aldığını sö-ylemiş ve cevabı Emare 6 olarak ibraz etmiştir.
Emare 6 yazı KTFD Savunma Bakanlığı Yabancılar ve Azınlıklar Dairesi tarafından müstediye gönderilmiş, 5.6.76 tarihli olup sair şeyler yanında müstedinin kayıt no.1074, parsel 125 pafta/harita XII.2O.E. olan -taşınmazla ilgili kontrattan doğan haklarının kaydedildiğini belirten bir yazıdır.
Müstedinin şahadeti ve Emare 6'nın verileri
ışığında, müstedinin istida konusu taşınmazla ilgili
yasanın yürürlüğe girmesinden önce KTFD makamlarının nezdinde müra-caatta bulunduğu yasanın
yürürlüğe girmesinden önce bu müracaatın kabul edildiği ve müstedinin kontrattan doğan
haklarının kaydedildiği hususunda bulgu yaparız.
Dördüncü şart, yasanın 6(d) maddesinde
öngörülmektedir. Bu şarta göre, malın Tap-u kütüklerinde satıcı adında bulunması veya
satıcıdan başka birisinin adında olmasının
satışa engel teşkil etmemesi gerekmektedir.
Tapu Memurunun şahadetine göre, istida konusu taşınmaz mal Erecta Development Co. Ltd. adına kayıtlıdır.
Müstedi taş-znmazları Miss Anastasia
Panayiotou'dan satın almıştır. Yukarıda sözleşmenin geçerliliğini incelerken Miss Panayiotou ile mal sahibi Şirket arasında yasal yönden geçerli sözleşmelerin var olduğu hususunda bulgu yapmıştık.
Emare 11'den, 18'e kadar olan Makb-uzlar Miss Panayiotou'nun mal sahibine 20.l00.KL ödediğini teyit etmektedir. Bu makbuzların bazılarında Daire No'ları görülmektedir. Miss Panayiotou'nun istida konusu taşınmazları satmasına herhangi bir mani olduğu hususunda huzurumuzda şahadet olmadığı gi-bi, Panayiotou ile mal sahibi arasındaki sözleşme hükümlerini bu sözleşmelere uygun olarak Miss Panayiotou'nun satzcıya ödemeler yaptığını nazara alınca, taşınmaz mallar Erecta Development Co. Ltd.adında kayıtlı olmakla birlikte, Miss Panayiotou'nun bu taş-ınmazları satmasında
herhangi bir engelin mevcut olmadığı kanaatindeyiz ve o yönde bulgu yaparız.
Beşinci şarta gelince, bu şart Lefkoşa'da kayıtlı mallara ilişkin olduğu cihetle huzurumuzdaki mesele ile bir ilgisi yoktur.
Altıncı şart, satış bedeline ve b-u bedelin ne kadarının ödendiğine ilişkindir.
Müstedi şahadetinde satış bedelinin,
4O.OOO.KL'sı olduğunu ve bu paranın 2O.OOO.KL'sının Kasım 73'te ilk taksit olarak, diğer 2O.OOO.KL'sının da 30.1.74 tarihinde ödendiğini söylemiştir. Emare 1 sözleşmeye -göre, satış bedeli 4O.OOO.KL'dır ve bedelin 2O.OOO.KL'sı mukaveleyi imza anında, bakiyeside I.2.74 tarihinden önce ödenecekti. Müstedinin yukarıda temas ettiğimiz şahadeti
kontratın bu şartlarının yerine getirildiğini teyid
etmektedir. Müstedi ödemeler-ini teyid için Emare 2
ve Emare 3 makbuzları ibraz etmiştir. Söz konusu bu makbuzlar ödemeleri teyid etmektedir. Ödeme konusunda müstedinin söyledikleri iIe Emare I,2 ve 3'ün vezileri bir uyum içerisindedir. Biz
huzurumuzdaki şahadet Emare l, 2 ve 3'ün ver-ileri ışığında istida konusu Dairelerin satış bedelinin 4O.OOOKL'sı olduğu, bu satış bedelinin tümünün ödendiği hususunda bulgu yaparız.
Yedinci şart ilgili malın ipotek veya Mahkeme hükmü veya emri gereğince yükümlü olmamasını öngörmektedir.
Bu konuda huz-urumuzda Tapu Memuru Salih Sonay'ın şahadeti vardır: Bu tanığa göre, bu mal üzerinde mükellefiyet yok, sadece üzerinde 7/80 sayılı yasa altında Yabancı Uyruklu müracaatları mevcuttur.
Huzurumuzdaki şahadet ışığında istida konusu taşınmazlar üzerinde ipotek- veya Mahkeme hükmüne bağlı bir engelin mevcut olmadığı hususunda bulgu yaparız.
7/80 sayılı Yasanın 4'ncü maddesinde 19?4
öncesinde Yabancıdan taşınmaz mal alıp bunun kaydını yaptırmayan kişiden bahsetmektedir. Buna göre, kaydın yapılmaması yasal bi-r engele dayanıyorsa, Mahkemenin kayıt emri vermemesi gerekir.
Müstedi şahadetinde Dairelerin bittiğini, mefruşatının düzenlendiğini ve Daireleri 74 yazında teslim alacağını söylemiştir. İstida konusu taşınmazların mülkiyetinin devriyle ilgili bir pürüz ol-duğu hususunda kendisine bir uyarı
yapılmadığını söylemiştir.
Huzurumuzda, kaydın yapılmasına yasal
engel olduğu hususunda bir şahadet mevcut değildir kanaatindeyiz ve o yönde bulgu yaparız.
7/80 sayılı yasaya göre, bu yasa altında müracaat hakkı Kıbrıs v-e Yunan asıllı kişiler haricindeki kişilere tanınmıştır.
Müstedi şahadetinde, İngiliz uyruklu Musevi asıllı oldûğunu söylemiştir. Huzurumuzdaki bu şahadet ışığında müstedinin Musevi asıllı bir İngiliz vatandaşı olduğu hususunda bulgu yaparız.
-
Yukarıdaki bulgularımız ışığında müstedinin istidasını kanıtladığı kanaatine vardığımızdan, istidanın (A) paragrafı gereğince emir veririz."
Bu karara karşı Savcılık dosyaladığı istinafta istida konusu gayrımenkullerin satıcı değil Erecta Developme-nt Co. Ltd. isimli şirketin ismine kayıtlı olduğunu, bu şirketin Rum
şirketi olduğunun kanıtlanamadığını ve satıcının isminde kayıtlı olmıyan bir malın kaydı için emir vermekle Mahkemenin hata ettiğini öne sürdü.
Bir hukuk davasında Mahkemenin olgusal aç-ıdan görevi gerçeği ortaya çıkarmaktır. Yasal açıdan ise Mahkeme yasa koyucunun amacını ortaya çıkarmaya ve gerçekleştirmeye çalışmalıdır. 7/80 sayılı yasanın genel bir değerlendirmesini
yaptığımız zaman şu hususlar dikkatimizi çekiyor. 32I75 ve 33/75 sayı-lı yasalar Kuzey Kıbrıs'ta kalan 1974'de Rumların terkettiği taşınmaz malların devlete ait olduğunu hükme bağlamıştır. Bu hüküm bir sorunu birlikte getirmiştir.
1974'den önce Rumlara ait olup, Türklere veya üçüncü devlet. uyruklularına satıldığı halde tap-uda devir işlemleri
yapılmamış taşınmaz mallar vardı. 2974'den önce tapular Rum yönetiminin kontrolünde olduğu için ve Türklerle üçüncü devlet uyruklularzn mal alması Rum Bakanlar Kurulunun iznine bağlı idi. Bu nedenle mal satın alan kişi doğrudan Tapu'ya -giderek devir işlemini yaptıramıyordu. Bazan satılan malın apartman
dairesi olması ve dairelerin ayrı tapusunun bulunmaması da malın tapuda devriniengelliyordu. Bu ve buna benzer
nedenlerle l974 yılında Rumdan mal satın aldığı halde tapuda
devir işlemini- yapmaya fırsat bulamamış bir gurub insan oluşmuştu. Devlet bu kişilerin haklarını inkâr etmedi. 7/80
sayılı yasa bu gurub insanın.sorununa çözüm bulma amacıyla yapılmıştır. Ne var ki konunun istismara açık olduğunu yani bazı kişilerin mal satın alma-dıkları halde sahte bir sözleşme öne sürerek mallara sahip çıkmak isteyebileceklerini dikkate alan yasa Müstedilerin haklarını kanıtlamada yerine getirmek zorunda oldukları bazı özel şartlar koydu. Burada unutmamak
gereken husus bu şartların gerçek dışı mü-racaatları önlemek ve gerçeği ortaya çıkarmak için konmuş olduğudur. Bu nedenle şartlara dar veya hatalı anlamlar vererek malı gerçekte
almıyan bir kişinin satın aldığı sonucuna varmak veya malı
alan kişinin almadığı sonucuna varmak doğru değildir.
Bu -tür istidalarda önemli olan husus gerçeğin ne olduğu
yani Müstedinin gerçekten malı satın alıp almadığıdır. Müstedinin öyküsünü gözden geçirerek şüpheli bir yön olup
olmadığını araştıralım.
Müstedinin şahadeti İlk Mahkemenin kararında şöyle
özetlenmiştir-:
-"Kıbrıs'dan gayrımenkul mal almaya karar verdiğini, kocası ile birlikte Girne'ye geldiğini, Girne'yi beğendiğini, o devirde kendisine miras yoluyle para intikal ettiğini, iyi bir yatırım olacağı inancı ile taşınmaz mal almayı düşündüğünü ve bu nedenle Mis -Panayzotou ile konuştuğunu, o ara Mis Panayiotou'nun Girne'den mal almak için uğraştığını, bu amaçla Erecta Development Co. Ltd. ile bir anlaşma imzaladığını, bu şirketin bir Rum şirketi olduğunu, Mis Panayiotou ile mal satın almak amacı ile konuştuğunu, m-alın Girne'de Avra Court'ta bulunan 6 daire olduğunu, bu konuşmaların Temmuz ayı içeisinde gerçekleştiğini, Mis
Triantafyllides'in o devirde Mis Panayiotou'nun Avukatı olduğunu, yasal işlemleri onun yürüttüğünü, fiyat konusunda anlaştıklarını, fiyatı 4O.O-OO.KL'sı olarak tesbit ettiklerini, Kasım 1973'de Mis Panayiotou'nun kendisine 1.11.73 tarihinde imzaladığı kontratı
-
gönderdiğini, kendisinin de kontratı 6.11.1973 tarihinde şahitler huzurunda imzalayıp geri gönderdiğini, aynı zamanda ilk taksit olan
2O.OOO.KL'sını gönderdiğini, 2'inci taksitin 1.2.74 tarihinden önce ödenmesi gerektiğini, onun da gününde ödendi-ğini ve 30.1.74 tarihli biz makbuz aldığını, kontratın aldığı daireleri ve üzerinde bulunduğu taşınmaz malın referanslarını yansıttığını, Mukaveleye göre imzadan sonra tasarrufunu hemen teslim almaya hakkı olduğunu, son taksit ödenene kadar binaların
tamam-lanması gerektiğini, koçanlar çıkınca mülkiyet devri olabileceğini, Mis Panayiotou ile 74 harbinden önce dairelerin mefruşatlarının tamamlanması ile ilgili anlaşmaya vardıklarını, bu anlaşmaya uygun olarak dairelerin tefriş edildiğini, harpten önce dairele-rin bitmiş ve mefruşatının tamamlanmış durumda olduğunu, daireleri 74 yazında gelip teslim almayı
düşündüklerini, istida konusu 6 dairenin Avra Court'ta 4 tanesinin 1'inci katta, 2 tanesinin de 2'inci katta olduğunu, bu daireleri alırken niyetinin bir tane-sini ailesi için kullanmak diğer 5 tanesini gelir getirmek için kiraya vermek olduğunu, işlerini Mis
Triantafillides'in takip ettiğini, daireler ile ilgili işlemleri yapması için ona talimat verdiğini, 20.7.74 tarihine kadar mülkün satın alınması ile ilgil-i herhangi bir pürüz çıktığına dair kendisine bir bilgi
-gelmediğini, 1974 harbinden sonra KTFD makamları nezdinde kontrattan doğan haklarının kaydı için müracaat yaptığını, bu müracaata cevaben 5.7.76 tarihli olup mukaveleden doğan hak ve menfaatlerinin kaydedildiğini gösteren bir yazının kendisine gönderildiği-ni, dairelerindeki menkul mallarla ilgili olarak KTFD'inden talebi olduğunu ancak bu konudaki işlemlerin henüz tamamlanmadığını söylemiştir.
-
Bu öyküde Müstedinin samimi bir alıcı olmadığını gösteren
bir belirti yoktur. Savcılık da Müstedinin samimi bir alıcı olmadığını öne sürmüş değildir. Müstedinin 1974'den hemen
sonra savaş bulutları henüz dağılmadan K.T.F.D makamlarına başvurarak hakları-nı kaydetme yönüne gitmesi hileli bir durum olmadığının önemli bir beiirtisidir. Çünkü o tarihte henüz
uluslararası ilişkilerin nasıl gelişeceği bilinmiyordu ve hileli talepte bulunan kişi bir süre sonra gerçeğin meydana çıkabileceğini gözönünde- tutmak zorundaydı.
İlk Mahkeme kararı yasadaki şartları bir bir ele alarak Müstedinin tüm şartları yerine getirdiği sonucuna varmıştır. Savcı bu gerekçelerden.herhangibirinin hatalı olduğunu öne sürebilmiş değildir. Savcının istinafta öne sürdüğü
argüm-anları ise kabul etmek miimkün değildir. Örneğin Savcı, taşınmaz malın kayıtlı sahibi olan Erecta Development Co. Ltd.'in Rum şirketi olduğunun kanıtlanamadığını öne sürmüştür. Halbuki Rum Şirketi olmasa diğer üçüncü uyruklulara ait şirketler gibi bu şirke-t de Kuzey Kıbrıs'a gelecek ve
mallarına doğrudan sahip olabilecekti. Savcının öne sürdüğü diğer bir argümana göre Erecta Development Co. Ltd. ile Artemisia Panayiotou arasındaki sözleşmenin iptal edilmiş
olma olasılığı vardır.
Halbuki Savcı bu konuda -İlk Mahkemede herhangibir iddia yapmamış ve Müstediyi sorgulamamıştır. Savcı Müstediye Erecta Development Co. Ltd. ile Artemisia Panayiotou arasındaki sözleşmenin iptal edildiği iddiasına yanıt verme fırsatı vermemiştir. Sözleşmenin iptal edilmesi için hiç- bir neden de ortaya çıkmamıştır. Dolayısıyle sözleşmenin iptal edildiği iddiası kuru bir iddiadan ibarettir.
Müstedi söz konusu daireleri satın alrcı.ış olduğunu ve ,
parasını ödemiş olduğunu kanıtlamıştır. Taşınmaz malın satıcı A.Panayiotou'nun değil d-e Erecta Development Co. Ltd.'in
isminde kayıtlı olmasının istidanın kabulüne engel teşkil edip etmediği akla bir soru olarak gelebilir.
7/80 sayılı yasanın 6(d) maddesz şöyledir:
"Tapu kütüklerinde ilgili malın satıcı
adına kayıtlı olduğu veya- satıcıdan
başka birinin adında kayıtlı olmasının
satışı etkilemediği veya satışa bir engel teşkil etmediği "
Görüleceği gibi malın satıcıdan başka bir kiŞinin ismine kayıtlı olması kayıt kararı alınabilmesi için engel değildir. Müstedi dairelerin Erec-ta Development Co. Ltd. tarafından
A.Panayiotou'ya ve A. Panayiotou tarafından kendisine satıldığını kanıtladığına göre satışa engel bir durum yoktu, dolayısıyle kayıt kararının verilmesi gerekirdi.
Bu nedenlerle İlk Mahkeme kararının doğru olduğu
görü-şündeyiz. Dolayısıyle istinaf reddolunur. İstinaf masrafları için emir verilmez.
Taner Erginel Mustafa H. Özkök Gönül Erönen
Yargıç Yargıç Yargıç
20 Mart 1998
-1
10
-
Full & Egal Universal Law Academy