-D.28/87 Yargıtay/Hukuk 48/87
(Lefkoşa Dava No.2791/86)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: N. Ergin Salâhi, Niyazi F. Korkut, Taner Erginel.
İstinaf eden: 1. Başak and Co. Ltd.-, Lefkoşa.
2. Oğuz Başak, Lefkoşa.
(Davalılar)
ile
Aleyhine istinaf edilen: Mustafa Hürdoğan, Lefkoşa.
(Davacı)
- A r a s ı n d a.
İstinaf eden namıan: Ali Dana.
Aleyhine istinaf edilen namına: Ali R. Görgün ve Hatice Görgün.
H Ü K Ü M
N. Ergin Salâhi: Davacı, aleyhine istinaf edilen, Lefkoşa Kaza -Mahkemesinde dosyaladığı 2791/86 sayılı bir dava ile 17.12.1985 tarihinde davalı 1 tarafından hamiline isdar edilen 5,345,000.-TL tutarındaki çeki davacıya ivaz karşılığı verdiğini, davacının ise bu çeki bankaya ibraz ettiğini ancak çekin karşılığı bulunma-dığı nedenine bağlı olarak bozmadığını ve müteakip tarihlerde de bozmadığını, neticede bu parayı ödemediğini iddia ederek bu çekin karşılığı alacağı olan miktar ve bu miktar üzerinden %24 faiz ve dava masraflarını talep etmiştir. Dava lâyihası davalılara t-ebliğ edildikten sonra, 21 Kasım 1986 tarihinde avukatı vasıtasıyle isbat-ı vücut dosyalamış ancak müdafaa takriri dosyalamamıştır. Bu nedenle davacı 22.4.1987 tarihinde Sivil Mahkeme Nizamatı E.26 uyrnca hüküm almak için davalılar aleyhine çift taraflı bi-r istida dosyalamış ve karşı tarafa tebliğ ettirilmiştir. 6.5.1987 tarihindeki istidanın duruşmasında davalılar mahkemede hazır bulunmamış ve onun gıyabında davacı davasını isbat yönüne giderek talebi doğrultusunda hüküm almıştır.
İstinaf bu karardan yap-ılmakta olup 3 istinaf sebebi içermektedir. Bunlar ise özetle;
İlk Mahkeme, davalılara yeterli söz hakkı tanımadan ve doğal adalet ilkelerine aykırı hareket ederek onların aleyhine hüküm vermekle hatalı hareket etmiştir.
Dava, ilk mahkeme önünde davalı-ların gıyabında isbat edilirken, mahkeme önünde yeterli şahadet bulunmadan davacı lehine 17.11.1985 tarihinden itibaren hükümlü alacak üzerinden %24 oranında faiz ödenmesine karar vermekle hata etmiş ve bu husustaki mevzuata ters bir karar vermiştir.
İst-inafın duruşmasında, duruşmaya başlamazdan önce, aleyhine istinaf edilenin avukatı bir ön itirazda bulunarak bu istinafın ileri gidemeyeceğini, davalıların gıyabında verilmiş bri mahkeme emrinin yine aynı mahkemeye Sivil Mahkeme Nizamatına uygun olarak yap-ılacak bir istida ile uygun hallerde ilk mahkemece verilecek bir emirle mümkün olabileceğini, bu davalılar tarafından yapılmadığı cihetle bu aşamada istinafın reddedilmesi gerektiğini ileri sürmüş ve E.35 n.18 ve n.19'a değinilerek bu gibi müracaatların il-kin alt mahkemeye yapılması gerektiğine değinmiştir. İstinaf edenlerin avukatı ise E.35 n.18 ve n.19'un bu mesele ile bir ilgisi bulunmadığını ileri sürdü. Ayrıca herhalukarda istinaf sebeplerine göz atıldığında ilk mahkemece verilen kararın davalıların gı-yabında verilmiş olduğunu ve bu kararın doğal adalet ilkelerine ters olduğunu ileri sürmüş ayrıca ilk mahkemenin söz konusu hükümlü borç üzerinden %24 faiz verilmesi yönündeki hükmünün hatalı olduğunu, bu hususların ise ilk mahkemeye yapılacak müracaatla d-eğil de istinaf yolu ile düzeltilebileceğini ve bu sebeplerle ön itirazın reddedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
Mahkeme, bu ileri sürülen hususların bir ön itiraz olduğunu ve tarafların öncelikle bu hususun istinafın duruşmasından önce karara bağlanm-asını talep ettiklerini de dikkate alarak istinafın duruşmasından önce bu konuyu karara bağlamayı uygun gömüştür.
Yapılan argümanları tetkik ettiğimizde Sivil Mahkeme Nizamatı E.35 n.18 ve n.19'un bu mesele ile ilgisi olmadığı görülmektedir. E.35 n.18 İl-k Mahkemece verilen kararlardan istinaf yapılması halinde icrayı durdurma müracaatının öncelikle İlk Mahkemeye yapılması gerektiği yönünde hükümler içermektedir. Taraflardan birisinin gıyabında verilen hükmün bertaraf edilebilmesi için, genelde kullanılaca-k mevzuat E.26 n.14'dür. Bu nizam uyarınca gıyabında karar verilen tarafın müracaatı üzerine Mahkeme uygun gördüğü hallerde belirleyeceği şartlara tabi olarak, gıyabında verilen hükmü bertaraf edebilir. Müstenifler bu yolu seçmemiştir. Sorun İlk Mahkemeye -böyle bir müracaat hakkı bulunan müsteniflerin bu yönteme başvurmadan İlk Mahkemece verilen kararı bertaraf etmek için istinafa müracaat edip edemeyeceğidir. Yüksek Mahkemenin Yargıtay olarak esas görevi İlk Mahkemelerin verdikleri kararları istinaf yoluyl-a gözden geçirmektir. Bu görevi yerine getirirken yargıtayın geniş takdir yetkisi bulunmakla beraber bu görev ve yetkisini İlk Mahkemeleri devre dışı bırakarak kullanamayacağının açıklıkla belirlenmesi gerekir. Bu nedenle İlk Mahkeme önünde taraflara açık -olan çareler denenmeden istinafa müracaat edilmesi doğru bir yöntem değildir. E.35 n.19 da müracaatların ilkin Alt Mahkemeye yapılması gerektiği yönündeki sarih hükümlerin diğer uygun ve münasip uygulama sahası bulunan ancak sarahatle böyle bir hüküm içerm-eyen emir ve nizamlar için de geçerli olması gerekir.
Önümüzdeki meselede sadece 1. istinaf sebebi konu olmuş olsa idi belki de bu istinafın ön itiraz doğrultusunda bir karar verilerek reddedilmesi uygun olabilirdi. Ancak müsteniflerin, İlk Mahkemenin hü-kümlü borç üzerinden %24 faiz ödenmesi hususundaki kararı hatalı ve yürürlükteki mevzuata uygun olmadığı yönündeki ikinci istinaf sebebi dikkate alındığında, özellikle bu hususa, şayet hatalı ise ilk Mahkemeye yapılacak müracaatla düzeltilmesi mümkün değil-dir. Bu nedenlerle yapılan ön itirazın reddedilmesi gerekir.
Netice olarak ön itiraz reddedilir ve istinafın duruşmasına devam edilmesine karar verilir. Masraflar ise istinaf neticesine bırakılır.
(N. Ergin Salâhi) (Niyazi F. Korkut) - (Taner Erginel)
Yargıç Yargıç Yargıç
18 Aralık 1987
-
1
-
Full & Egal Universal Law Academy