-D.6/2002 Yargıtay/Hukuk 49/2000
(Lefkoşa Dava No: 2533/98)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti:Taner Erginel,Başk-an,Gönül Erönen,Necmettin Bostancı.
İstinaf eden: Kastamonu Entegre Ağaç Sanayi ve Ticaret
A.Ş.İstanbul
(Davacı)
-
- ile -
Aleyhine istinaf edilen: İbrahim Sevinç Menteş, Lefkoşa
(Davalı)
A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Avukat Erden Algun
Aleyhin-e istinaf edilen namına: Avukat Ömer Adal.
Lefkoşa Kaza Mahkemesi Başkanı Şafak Öneri ile Yargıç İlker Sertbay'ın 2533/98 sayılı davada 31.3.2000 tarihinde verdikleri karara karşı Davacı tarafından yapılan istinaftır.
-------------------------
H Ü K Ü- M
Taner Erginel, Başkan: Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç Necmettin Bostancı okuyacaktır.
Necmettin Bostancı:Davacı, Lefkoşa Kaza Mahkemesinde, Davalı aleyhine dosyaladığı dava ile, Davalıya çeşitli tarihlerde ihraç yoluyla sattığı 150239- USA Dolarlık kereste ürününün 132030 USA Dolarlık kısmının Davalı tarafından ödendiğini, bakiye 18209 USA Dolarının ise vadesi geçmesine rağmen ödenmediğini belirterek, bu miktar için talepte bulunmuştur.
Davalı ise dosyaladığı müdafaa takririnde önce t-aleplerin zaman aşımına uğradığını ileri sürmüş, bilâhare, bu iddiasına halel gelmeksizin, kendisine satılıp teslim edilen malların bedellerini eksiksiz ödediğini, Davacıya borcu olmadığını, Davacıdan, önce, şahsen kendisinin sonra da hissedarı olduğu Dals-an Ltd.'in mal ithal ettiğini, hesapların birbirini takip ettiğini, Davacı yetkilileri ile 31/3/1998'de KKTC'nde hesaplaştıklarını, Davacıya 80.000 USA Doları borcu olduğu hususunda mutabakata vardıklarını, Davacının, 31/3/1998 tarihli yazı ile Davalının -ve/veya Dalsan Ltd'in Davacıya 80.000 USA Doları dışında borcu olmadığını teyit ettiğini ileri sürmüştür.
Alt Mahkeme huzurunda Davacı, davasını isbat için Davacının genel müdür yardımcısını tanık olarak dinletmiş, Davalı ise kendisi bizzat şahadet ver-miş ve ayrıca üç tanık dinletmiştir.
Alt Mahkeme, şahadeti ve sunulan emareleri değerlendirdikten sonra, Davacının davasını isbat edilemediği gerekçesi ile reddetmiştir. İstinaf bu red kararına karşı yapılmış olup istinaf ihbarnamesi 6 istinaf sebebi içer-mektedir.
İstinaf ihbarnamesi 6 istinaf sebebi içermekle beraber, Müstenif Avukatı istinafın duruşması esnasında ilk 3 istinaf sebebini bir başlık altında, 4 ve 5'inci istinaf sebeplerini, bir başlık altında 6'ncı istinaf sebebini de başka bir başlık alt-ında toplamıştır.
Alt Mahkeme huzurundaki şahadet ve Mahkemenin bulgularına göre dava ile ilgili olgular kısaca aşağıdaki şekilde özetlenebilir.
Davacı, Türkiye'de kayıtlı bir şirket olup, kereste ürünleri imal ve satışı ile iştigal etmektedir. Davacı- ile Davalı arasında ticari ilişki kuruldu ve Davalı Davacıdan (4) parti mal ithal etti. Daha sonra Davalının da hissedar olduğu Dalsan Ltd. isimli şirket kuruldu. Dalsan Ltd. kurulduktan sonra, Davalı Davacıdan, kendi adına (3) parti mal daha ithal etti, -ondan sonraki ithalatlar ise Dalsan Ltd adına oldu. Davalının Davacıdan yaptığı ithalatların toplam bedeli 158.251 USA Doları olmasına rağmen, Davacının hesaplarındaki hata nedeni ile bu miktar 150.239 USA Doları olarak gösterilmiştir. Davalı Davacıya çeş-itli tarihlerde ödemeler yapmıştır.
31.3.1998 tarihinde Davacının temsilcileri ile Davalı, KKTC'nde hesaplaştılar. Toplantıda, Davalının ve Dalsan Ltd'in hesaplarını tutan muhasip de hazır bulundu. Mezkûr tarihte Dalsan Ltd'in Davacıya 79.555 USA Doları- borcu bulunmakta idi. Davalıya ve Alt Mahkemenin bulgusuna göre 31.3.1998 tarihi itibarı ile Davalının ve Dalsan Ltd'in Davacıya olan borç miktarı 93.189 USA Doları olup bu miktar tarafların mutabakatı ile 80.000 USA Dolarına bağlanmıştır. Tarafların muta-bakatı ile 80.000 USA Dolarına bağlanan borç Dalsan Ltd'in teminat mektubu nakte çevrilerek, Davacı tarafından tahsil edilmiştir. Davacı Emare 11 yazı ile, Dalsan Ltd'in 31.3.1998 tarihi itibarı ile 80.000 USA Doları dışında borcu bulunmadığını bildirmişti-r. Bilâhare Davacı, Dalsan Ltd'e ihbar gönderip 18.209 USA Doları borcu olduğunu iddia ederek bu miktarı talep etti. Daha sonra aynı miktarı Davalıdan talep etti. Talep edilen miktarın ödenmemesi üzerine Davacı, Davalı aleyhine Lefkoşa Kaza Mahkemesinde bu- davayı ikâme etmiştir.
Dava ile ilgili olgulara temas ettikten sonra Müstenifin istinaf sebeplerini inceleyebiliriz.
Birinci istinaf sebebinde Müstenif, Alt Mahkemenin Davacı ile Davalı arasında olan ticari ilişkiyi Davalı ile bir ilgisi olmayan Dal-san Ltd ile birlikte mütalâa etmekle hatalı davrandığını ileri sürmektedir.
Yukarıda serdettiğimiz olgulardan görülebileceği gibi, Davacı ile Davalı ve Davacı ile Dalsan Ltd arasında ticari ilişki olmuştur. Davacı, söz konusu bu ticari işlemlerle ilgili -hesapları ayrı ayrı tutmuştur. Hukuken, şirket ile gerçek kişi ayrı ayrı şahıslardır. Hukuken aynı kişi veya başka bir deyişle tek kişi olarak telâkki edilmeleri mümkün değildir. Zabıtlara baktığımız zaman tanıklar, İbrahim Menteş Sevinç (Davalı) ile Dals-an Ltd'in ayrı şahıslar olduklarını kabul etmektedirler. Alt Mahkemenin kararından gördüğümüz kadarıyla da, Mahkeme "İbrahim Menteş Sevinç ile Dalsan Ltd aynı şahıstır" şeklinde bir bulgu yapmış değildir. Alt Mahkemenin yaptığı bulgu, "31/3/1998 tarihindek-i hesaplaşmada İbrahim Menteş Sevinç ile Dalsan Ltd'in hesaplarının taraflarca, ayrı olarak değil bir bütün olarak nazara alındığıdır." Bu meselede borçlu kişiler hukuken ayrı olmakla birlikte, alacaklı ayni kişidir. Alacaklı, ayrı kişilerin hesabını bir b-ütün kabul edip ödeme kabul ettiği takdirde buna hukuken bir mani yoktur. Burda olay artık hukuki değil irâdidir.
Yine Alt Mahkeme bulgusunda, Davalının Davacı ile olan ticari ilişkisinde, Dalsan Ltd'in hesaplarının da Davalı tarafından bir bütün kabul -edilip aynen devam edip işlem gördüğü yönünde bulgu yapmıştır. Bu husus, Davalı açısından tamamiyle kendi hesaplarını tutması ile ilgili bir yöntemdir. Tabiatıyla bu Davacıyı ilgilendirmemektedir. Ancak Davacı hesapların bir potada nazara alınmasına muvaf-akat ettiği takdirde bu noktayı artık yakınma konusu yapamayacaktır.
Alt Mahkeme hesapların bir bütün olarak nazara alındığı, 80.000 USA Dolarına mutabakat sağlandığı bulgusuna varırken huzurundaki (2) farklı iddiayı değerlendirmiştir. Birinci iddia hesap-laşmada, hesapların bir bütün olarak nazara alındığı, ikinci iddia hesaplaşmada Dalsan Ltd'in borcunun nazara alındığı Davalının borcunun nazara alınmadığıdır. Mahkeme bu hususta bulguya varırken Davalı ve tanıklarının şahadetini, Davacı tanığının şahadeti-ne tercih etmiştir.
Alt Mahkemenin tanıklara inanmak ve olgular konusunda yaptığı herhangi bir bulguya Yargıtay müdahale etmez. Meğer ki Alt Mahkemenin olgular konusunda yanıldığı hususunda veya herhangi bir tanığın şahadetine inanmakla hata ettiği husu-sunda Yargıtay kesin bir şekilde ikna edilsin. Bu konuda Yargıtay'ın bir çok kararı mevcuttur. (Gör:Yargıtay/Hukuk 5/77, 49/78, 50/78, 49/80 (D.37/80), 7/88 (D.42/88):)
Yukarıda da belirttiğimiz gibi, Alt Mahkeme Davalı ve tanıklarına inanmış, onların şa-hadetini, Davacı tanığının şahadetine tercih etmiştir. Alt Mahkemenin yukarıda zikrettiğimiz 1'nci istinaf sebebi ile ilgili bulgularında hatalı olduğu hususunda istinaf eden tarafından ikna edilmedik bu nedenle 1'nci istinaf sebebinin reddi gerekir.
İki-nci istinaf sebebinde istinaf eden, Alt Mahkemenin Davacının alacağını destekleyen resmi evraklarda Davalıya gönderilen malların bedellerinde Davacının Davalı leyhine yaptığı toplam hatasını Davacı aleyhine kullanıp Davacının davasını isbat edemediği sonuc-una varmakta hatalı hareket ettiğini ileri sürmüştür.
Alt Mahkeme kararında Dalsan Ltd ile Davalının hesaplarının bir bütün olduğu ve Davacıya toplam 93.189 USA Doları borcu olduğu sonucuna varmıştır. Durumun Davacının iddia ettiği gibi olması halinde -hesaplaşma tarihinde Dalsan Ltd'in borcunun 79.555 USA Doları, Davalının borcunun ise 18.209 USA Doları olması gerekirdi.
Alt Mahkeme huzurundaki Emare 8, Dalsan Ltd'in hesap ekstresidir. Bu ekstreye göre Dalsan Ltd'in bakiye borcu 79.555 USA Dolarıdır. -
İstinaf notları Mavi 63'de Davacı Avukatı Davalıya şöyle bir soru sormuştur.
S. Hatırlatayım sana. Dalsan Ltd bu hesaplaşmayı yaptığınız dönemde 93,189 Dolar borcu vardı ve bu 93,189'u 80,000 Dolara bağladınız?
"Evet öyledir" cevabını almıştır. Davacı D-alsan Ltd'in 79.555 USA Doları olan borcunu, kendisinin 93189 Dolar olarak kabul etmesinin izahını Alt Mahkemede vermiş değildir.
Ayrıca Davacı 79155 USA Doları olan borcun hesaplaşmada 80.000 USA Doları olarak nazara alınmasının makul izahını Alt Mahke-me huzurunda yapmak durumunda idi. Davacı tanığı bu nokta ile ilgili Alt Mahkeme huzurunda bir izahat vermiştir. Verilen izahat aradaki 445 USA Doları farkın Davacı tarafından kendi masraflarına sayıldığıdır.
Alt Mahkeme, huzurundaki şahadet ve izahatlar-ı değerlendirmiş ve Emare 2 faturadaki hatayı da nazara aldıktan sonra " Davacı nezdindeki hesapların düzenli tutulmadığı, farklarla ilgili sunulan şahadetin yeterli izahatı ortaya koymaktan uzak olduğu" sonucuna vararak Davacı tarafın iddialarına itibar -etmemiştir.
Yargıtayın Alt Mahkemenin tanıklara inanmak ve olgular hususunda yaptığı bulgulara müdahalesi konusunda yukarıda serdettiğimiz prensibi nazara alınca bu istinaf sebebinin de reddi gerekir.
3'ncü istinaf sebebinde, Alt Mahkemenin Davacının -sunduğu Emare 1,2,3 ve 4 faturalara ve çeki listelerine değer vermeyip davada Davalının beyanlarına göre karar vermekle hatalı davrandığı iddia edilmektedir.
Hemen belirtmek gerekir ki, bu istinaf sebebinde bahsedilen Emare 1, bir fatura değildir. Bur-ada bir hatanın olduğu açıktır. Alt Mahkeme kararında faturalar veya onlara ilişik çeki listesine itibar etmediğini söylememektedir. Alt Mahkemenin kararında, gönderilen malların teslim alınmadığı veya fiyatlarının farklı olduğu hususunda bir bulgu yoktur.- Aksine Emare 2,3,4 ve 5 faturalar bedellerinin toplamının 158.231 USA Doları olduğu, ancak bu rakamın 150.239 USA Doları olarak talep edildiği, Emareler ile dava layihasının uyuşmadığı söylenmektedir. Yukarıda da belirttiğimiz gibi, Alt Mahkeme ödeme husu-sunda Davalının izahatının makul ve inandırıcı olduğu sonucuna vararak tarafların, borcun 80.000 USA Dolarına kapatılması hususunda mutabakata vardıkları, sonucuna varmıştır. Yukarıda belirttiklerimizi ve Alt Mahkemenin tanıkların şahadetine inanmak konusu-ndaki prensibi de göz önüne alınca bu istinaf sebebinin de reddi gerekir.
4'ncü istinaf sebebi, Alt Mahkemenin Emare 12'deki fotokopi fax mesajını emare olarak kabul edip buna bir değer vermekle hatalı davrandığına ilişkindir.
Fasıl 9 Şahadet Yasasına- göre, emare olarak ibraz edilen belgenin asıl olması gerekir. Alt Mahkeme huzurunda Emare 12 belgenin bir fax mesajı aynı zamanda bir fotokopi evrak olduğu hususunda şahadet vardır. Emare 12 asıl bir evrak olmadığına göre Alt Mahkeme bu evrağı kabul etmek-le hatalı hareket etmiştir. Dolayısıyle bu istinaf sebebinin kabul edilmesi gerekir.
Ancak bu husus sonucu etkilemeyecektir. Çünkü Alt Mahkeme Davalı ve Dalsan Ltd'in borçlarının birlikte nazara alındığı ve 93.189 USA Dolarına baliğ olan miktarın Davacıy-a 80.000 USA Doları olarak ödenmesi ve hesapların kapatılması hususunda mutabakata varıldığı, sonucuna varırken Emare 12'yi nazara almamıştır. Sadece Emare 12'ye dayanarak, Davacının 18.209 Doları önce Dalsan Ltd'den talep ettiği hususunda bulgu yapmıştır-.
5'nci istinaf sebebi, Alt Mahkemenin Dalsan Ltd'in resmi olmayan defterini kabul edip buna değer vermekle hatalı davrandığına ilişkindir. Alt Mahkeme münhasıran Davalının sunduğu deftere dayanarak bulguda bulunmuş değildir. Alt Mahkeme huzurundaki tüm -şahadeti ve emareleri değerlendirdikten sonra, kararındaki ifadesi ile "Davalının iddiasının sunulan şahadet ve emareler ile uyum içerisinde, inanılır, makul bir iddia olduğu kanaatinde olduğumuzdan" şeklinde bir sonuca varmıştır.
Burdaki nokta da Alt Ma-hkemenin tanıklara inanması ile ilgili bir noktadır. Yukarıda zikrettiğimiz prensip ışığında bu istinaf sebebinin de reddi gerekir.
6'ncı istinaf sebebi genel mahiyette olup Mahkemenin inancı ile ilgilidir. Yukarıda birinci istinaf sebebini incelerken- Yargıtayın Alt Mahkemenin inançla ilgili bulgularına hangi hallerde müdahale edebileceği hususuna temas etmiştik. Yukarıda vardığımız sonuç ışığında, bu istinaf sebebinin de reddi gerekir.
Yukarıda belirttiklerimiz ışığında 1,2,3,5 ve 6'ncı istinaf sebe-pleri reddedilir. 4'ncü istinaf sebebi kabul edilir. 4'ncü istinaf sebebinin kabulünün bu istinafın karara bağlanmasında etken bir rolü olmadığından bu hususu sadece belirtmekle yetiniriz.
Sonuç olarak istinaf reddolunur.
Meselenin kendine has olgular-ını nazara alarak masraflarla ilgili herhangi bir emir vermemeyi uygun gördük.
Taner Erginel Gönül Erönen Necmettin Bostancı
Başkan Yargıç Yargıç
27 Haziran, 2002
-7
8
-
Full & Egal Universal Law Academy