-D.2/81 Yargıtay/Hukuk 5O/80
(Dava No. 745/76; Lefkoşa)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Salih S. Dayıoğlu, N.Ergin Salâhi, Aziz Altay.
İstin-af eden: Fuat Veziroğlu, Lefkoşa.
(Davacı)
ile -
Aleyhine istinaf edilen: 1. Zaman Ltd. Yediler Sok. No.43, Lefkoşa.
2. Güner Göktuğ, Zaman Gazetesi.
(Davalılar)
İstinaf eden na-mına: Şefika Durduran.
Aleyhine istinaf edilenler namına: Talât Kürşat.
Tadilat - Dava layihasının tadili - Tazminat davasında dava takrirleri kapandıktan sonra davalıların tadiîat talebi - Müdafaa takririnin tadili için yapılan müracaatın İlk Mahkeme ta-rafından kabul edilmesi - Tadil kararının davacı tarafından istinafı.
Hukuk Usulû - E.25(1) - Tadilatın makul surette gerekli olduğu, tadilat isteminde bulunan tarafın çok geç kalmadığı ve yapılacak tadilâtın karşı tarafa zarar verrnediği hallerde tadilat-a izin verilmesi - Yargıtayın tadilatın makul surette gerekli olduğu ve karşı tarafa zarar vermediği görüşü.
OLAY: Davacı, Davalının gazetesinde yayınlanan bic yazı nedeniyle Davalı aleyhine zem ve kadih davası açarak tazminat talep etti. Davanın duruşma-sında Davacı avukatı Davacıya bir sorunun sorulmasına itiraz etti. Bunun üzerine Mahkeme davayı bu konuda karar vermek üzere erteledi. Karardan önce Davalılar müdafaalarını tadil etmek için Mahkemeye başvurdular. Mahkeme yapılan istem uyarınca müdafaa takr-irinin tadil edilmesini kabul etti.
Davacı tadilat istîdasına ekli yemin varakasında tadilatın neden gerekli olduğu hususunda yeterli bilgi bulunmadığını ve müdafaada zımni bir şekilde kabul edilen hususların bilâhare tadil edilemeyeceğini ileri sürerek i-stinaf etti.
SONUÇ: Yargıtay, tadilatın makul surette gerekli olduğu, karşı tarafa zarar vermediği, karşı tarafın muktesep haklarını etkilemediği ve tadilat isteminde bulunanın çok geç kalmadığı hallerde tadilata izin verilebileceğini belirtti.
Bu mesele-de yapılmak istenen tadilatın makul surette gerekli
olduğunu ve karşı tarafa zarar vermediğini göz önönde bulunduran Yargıtay eksikliklerin İlk Mahkeme kararını onayladı.
Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
1-Charapade v. Corıımercial Union Association- (1883) 32 W.R 262.
2-G.L.Baker Ltd. v. Medway Building etc. Ltd. (1958) 3 All E.R.540.
3- Cropper v. Smith (1884) 26Ch.D.700.
Atıfta Bulunulan Bilimsel İçtihatlar:
1- The Annual Practice (1951) Vol.l sayfa 453.
H Ü K Ü M
Salih S. Dayıoğlu: Davacı, L-efkoşa Kaza Mahkemesinde 745/76 sayılı dava tahtınde açmış olduğu bir dava ile Zaman Gazetesinde 11 Ekim 1976 tarihinde yayınladığı ve zem ve kadih teşkil ettiği iddia edilen bir yazıdan ötürü davalılardan tazminat talep etmektedir. Dava takrirleri kapandı-ktan sonra davanın duruşması 14.6.1979'da yapıldı ve davacı şahadet vermeğe başladı. Davacının istintakı esnasında ona tevcih edilen bir soru üzerine davacı avukatı sorunun sorulmasına itiraz etti ve Mahkeme bu konuda kararını vermek üzere duruşmayı 25.6.1-979 tarihirıe erteledi. 15.6.1979 tarihinde davalılar Müdafaa Takrirlerini tadil için ihbarlı bir istida ile Mahkemeye müracaat ettiler. Davacı buna itiraz dosyaladı. 20.6.1979'da ya.pılan duruşmada Mahkeme davalıların tadil istidalarını kabul etti ve müda-faa takririnin istem uyarınca tadil edilmesine karar verdi. Davacı işbu karardan istinaf etti. İstinaf eden esas itibarıyle üç nokta üzerinde durdu. Bunları şöyle özetlemek mümkündür.
1.Tadilât istidasına ekli yemin varakası tadilât isteminin neden gerekl-i olduğu hususunda yeterli bilgi veya iddiadan yoksundur.
2.Müdafaada zımni bir şekilde kabul edilen hususlar bilâhare tadilât yoluyla reddedilemez.
3. Müdafaa takriri hazırlanıp teati edildikten ve duruşmaya fiilen başlandıktan sonra müdafaa takriri ka-nuni müdafaaları (statutory defence) ithal etmek suretiyle tadil edilemez.
Birinci istinaf ııoktasıııı yasal açıdan tezekkür etmemize imkân yoktur. İstinaf ihbarlarının ne şekilde olacağını E.35 n.4 öngörmektedir. Sözü edilen E.35 n.4'ün ilgili kısmı ayne-n şöyledir:
".. The notice shall also state all the grounds of appeal and set forth fully the reasons relied upon for the grounds stated. Any notice of appeal may be amended at any time as the Court of Appeal may think fit."
Görülüyor ki istinaf ihbarnam-esi gerek istinaf nedenleri ve gerekse bu nedenlerin gerekçelerini sarahaten içermesi gerekmektedir. Gör: Yargıtay/Hukuk 37/77. İstinaf ihbarnamesi 1. istinaf sebebi için herhangi bir gerekçe içermediği için bu noktanın tezekkürü söz konusu edilemez.
2. v-e 3. istinaf sebeplerini birlikte tezekkür etmeği uygun bulduk. Yapılması istenen tadilât esas itibarıyle E.25(1)'e istinad ettirilmiştir. Bu Emir ise İngiltere'de yapılan değişiklikten ewel 0.28 idi. Gör: The Annual Practice 1951 Vol.I, sayfa 453.
Genel -kaide odur ki davada taraflardan biri davasının takdim edilmesinde makul bir surette gerekli olabilecek tadilâti, bu gibi tadilâtın sebebiyet vereceği masrafları ödemek şartıyle, yapabilir meğer ki tadilât yapmada çok gecikmiş olsun ve aynı zamanda karşı t-arafa zarar vermesin veya karşı tarafın muktesep haklarını etkilemesin.
The Annual Practice 1951, sayfa 453'âe bu kaide şöyle açıklanmıştır:
"As a general rule either party is allowed to make any such amendment as is reasonably necessary for the due pres-entation of his case, on payment of the costs of and occasional by the amendment, provided there has been no undue delay on his part, and provided also the amenâment will not injure or affect any vested rights of his opponent. But if tlıe application be ma-de mala fide, or if proposed amendment will cause undue delay or will in any other way unfairly prejudice the other party, or is irrelevant or useless or would raise perely a technical point, leave to amend will be refused."
Görülüyor ki tadilât isteminin- reddedilmesi aşağıda serdettiğimiz bir veya daha fazla sebeplerin varlığı ile mümkün olabilir:
(1)Davanın takâim edilmesinde tadilâtın makul surette gerekli olacak.
(2) Tadilât isteminde bulunan taraf çok geç kalmamış olacak.
(3) Karşı tarafa zarar v-ermiyecek veya karşı tarafın muktesep
haklarını etkilemiyecek.
Yukarıdakiler Mahkemeyi tatmin eder bir şekilde kanıtlandığı takdirde tadilât için gerekli izin verilir. Mamafih karşı taraf aşağıdekilerden bir veya birden fazla hususıt da kanıtladığı takdir-de böyte bir tadilât istemine Mahkeme cevaz vermeyebilir: Tadilât istemi
(a) Kötü niyetle yapılmış olmayacak
(b) Çok gecikmeye sebebiyet vermiyecek
(c) Karşı tarafın haklarını gayrı makul bir şekilde haleldar
etmeyecek
(d) Dava ile ilgisiz olmıyacak
(-e) Gereksiz olmıyacak
(f) Sadece teknik bir nokta ileri sürmeyecek.
Önümüzdeki istinafta yukarıda (1) ve (3) altında serdedilenlerin varit olduğunu, huzurumuzda yapılan argümanlar ışığında, söylemeğe imkân yoktur. Geriye (2) altında olan geç kalma hususu- kalır. Davalının müdafaasını 26.6.1979 tarihinde verdiği bir gerçektir. Davanın duruşmasına ise 14.6.I979 tarihinde başlandı. İlk nazarda müdafaanın davalının ilgili zamanlarda günlük olarak neşredilen bir gazetenin sahibi olduğu gerçeği ışıgında, arzu ed-ilir bir şekilde hazırlanmadığı da bir gerçektir. İlk bakışta müdafaada önemli eksikliklerin olduğu göze çarpmaktadır. Böyle olmasına rağmen istenilen tadilâtın yukarıda belirlenenler tatmin edildiği takdirde, verilmemesi E.25'in özüne ve sözüne aykırı olu-r. Çünkü E.25'in esas gayesi tadilâtın taraflar arasında olan esas sorunun neticelendirilmesidir. Diğer bir deyimle taraflar arasında vaki hakiki sorunun neticelendirilmesi için tadilâtın yapılması gerekli ise yukarıda belirtilenleri de dikkate alarak tadi-lâta lizin verilmelidir. Sadece müdafaanın hazırlanmasında hata yapılması veya tadilât isteminde zaman itibarıyle geç kalınması tadilât istemine itibar edilmemesine cevaz vermez. Bu hususta Charapade v. Commercial Union Association (1883) 32 W.R.262 davas-ında sayfa 263'de Sir William Bret, M.B. şunları söyledi:
"However negligent or careless may have been the first omission and however late the proposed amendment; the amendment should be allowed if it can be made without injustice to the other side. Ther-e is no injustice if the other side can be compensated with costs."
Yine G.L. Baker Ltd. v. MedwaBuildin etc. Ltd. (1958) 3 All E.R. 540 davasında Jenkıns L.J. şunları söyledi:
"It appears therefore, that in the present case the learned judge ought in t-he exercise of his discretion to have granted this amendment if it appeared that this would involve no loss or detriment to the plaintiff which could not be made good to them by an appropriate order as to costs."
Öte yandan istinaf edenin yukarıda (a), (b-), (c), (d), (e) ve (f) altında serdedilenleri mahkemeyi tatmin edecek nitelikte kanıtlayamadığı görülmektedir.
Önümüzdeki istinafta ilk mahkeme yargıcı tadilât istidasını kabul ederken şunları söyledi:
"Bu istidada da atıfta bulunulanlarda belirtilenler-i de dikkate alarak ve müstedilerin de herhangi bir kötü niyetleri olduğu ya da karşı tarafa herhangi bir adaletsizlik olacağına ikna olmadığından ve müstedilerin herhangi bir müdafaadan noksan bırakmamak için istenen tadilîn yapılmasına izin vermenin daha- uygun olacağı kanaatına vardım."
Görülüyor ki İlk Mahkeme Yargıcı tadilât istidasını kabul edip etmeme hususunda takdirini kullanırken istidanın kabulü halinde karşı tarafa herhangi bir adaletsizliğin olacağına ikna edilmemiştir. Bu böyle olduğuna göre z-ımnen kabul edildiği farzedilen hususların veya davalının müdafaa takriri hazırlanırken kanuni müdafaaların bilindiği veya bilinmesi gerektiği halde bunların müdafaaya konmaması, kendi başlarına, dah sonra bu hataların düzeltilmesi babında yapılan tadilât- müracaatının reddedilmesi için kâfi sebep değildir. Bu hususta Cropper v. Smith (1884) 26 Ch. D.700'de Bowen L.J. şunları söyledi:
"It is a well-established principle that the object of Courts is to decide the rights of the parties and not to punish the-m for mistakes they make in the conduct of their cases .... I know of no kind of error or mistake which, if not fraudulent or intended to 'tiverreach, the Court ought not to correct, if it can be done without injustice to the other party... It seems to me -that as soon as it appears that the way in which a party has framed his case will not lead to a decision of the real matter in controversy, it is as much a matter of right on his part to have it corrected, if it can be done without injustice, as anything e-lse in the case is a matter of right."
İlk Mahkeme yargıcının, tadilât istidasının kabulü ile karşı tarafa herhangi bir adaletsizliğin olacağına ikna edilmediğini belirtmiştir. Onun bu konuda hata ettiğine ikna edilmediğimizden ötürü istinafın reddolunmas-ı gerekmektedir.
Sonuç alarak istinaf reddolunur. Masraflar için herhangi bir emir verilmez.
(Salih S. Dayıoğlu) (N.Ergin Salâhi) (Aziz Altay)
Yargıç Yargıç Yargıç
7 Ocak 1981
Full & Egal Universal Law Academy