-D.24/84 Yargıtay/Hukuk 50/84
(Girne Dava No. 391/84)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Salih S. Dayıoğlu, N. Ergin Salâhi, Aziz Altay.
İstinaf eden: Hanna Bild, Karaman.
- (Davalı)
-ile-
Aleyhine istinaf edilen: Tamer Konat, c/o Atlantic Rent A Car, Girne
(Davacı)
- A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Kıvanç M. Riza.
Aleyhine istinaf edilen namına: Şefika Durduran.
H Ü K Ü M
Salih S. Dayıoğlu: Bu istinaf, duruşması yapıldığı 10.8.1984 t-arihinde karara bağlanmış ve hükün gerçeklerinin ileride verileceği belirtilmişti. Mahkeme bu hususuta şunları demişti:
"İstinaf kabul ve İlk Mahkemenin 3.8.1984 tarihinde verdiği ve davalının ada haricine çıkışını men eden emri iptal edilir.
İstinaf m-asrafları aleyhine istinaf edilen tarafından ödenecektir. Gerekçeli hüküm daha sonra verilecektir."
Şimdi de hükmümüzün gerekçelerini veriyoruz.
İşbu istinaf Girne Kaza Mahkemesinin 3.8.1984 tarihinde yapılan tek taraflı bir istida üzerine vermiş olduğ-u bir emirden yapılmıştır. İstinafı ilgilendiirdiği oranda olgular şu şekilde özetlenebilri: Davacı (aleyhine istinaf edilen) Ginre Kaza Mahkemesinde açmış olduğu bir dava ile davalı (istinaf eden) aleyhine bir araba satışından mütevellit davalıdan, sair ş-eyler yanındai 1,700,000TL borcunu ödemesini talep etti. Aynı gün davacı Hukuk Muhakemeleri Usulü Yasası Fasıl 6 madde 6 ve 9 ile 9/76 sayılı Mahkemeler Yasası madde 41 ve Hukuk Muhakemeleri Usulü Nizamatı E.48 n.2'ye istinaden tek taraflı bir istida dosya-ladı ve davalının, talep edilen borç ve dava masrafları "ödeninceye ve/veya Mahkemenin uygun göreceği makul bir teminat gösterinceye akdar davalının tutuklanmasını ve/veya ada haricine çıkamsını men eden bir Mahkeme emri itasını" talep etti. İstidasına ekl-i yemin varakasında davacı özetle Y534 plâka numaralı Jaguar Daimler marka bir arabayı davalıya satıp teslim ettiğini, satış bedelinin 1,700,000TL odluğunu 14.7.1984'te satış bedeline mukabil davalının 5000DM ödediğini ve mütebaki borcunu da 1.8.1984 tarih-inde ödemeği taahhüt ettiğini 14.7.1984 tarihine kadar herhnagi bir tadiyede bulunmadığını ve edindiği bilgiye göre davalının 5.8.1984 tarihinde adayaı terkedeceğini, davalının yabancı uyruklu olup KKTC dışında ikamet ettiğini, onun bu aşamada adayaı terke-tmesi halinde davacının davadaki hakalrına halel geleceğini, davalının KKTC'de herhangi bir mal varlığı olmadığını ve onun tekrar adaya dönmeyeceğini, haklı bir dava sebebi olduğunu ve istida gereğince emir verilmesinin adil ve uygun oalcağını beyan etti. -3.8.1984 tarihinde mahkeme davacıyı yemin tahtında dinledi. Davacı Mahkemeye vermiş olduğu şahadette özetle yukarıda belirtilenleri ve bunlara ilâvetem davalının adadan ayrılması halinde bu hususun davasını yürütebilmesinde engel teşkil edeceğini tekrarlad-ı. İleri sürülen iddia ve şahadeti değerlendiren mahkeme de vermiş olduğu bir emir ile davalının, aleyhine ikame edilen davanın neticelenmesine değin, Mukayyidin uygun göreceği muteber bir kefilin 1,700,000TL'l'k kefalet- name göstermemesi halinde ada hri-cine çıkışının men edilmesi hususunda emir verdi.
Davalı işbu emirden istinaf etmiş bulunmaktadır. istinafın duruşmasında davalı aşağıdaki noktalar üzerinde durdu.
Davalının gıyabında davacının davasını niçin yürütemeyeceğine dair yeterli iddia ve şahad-et bulunmadığı halde İlk Mahkeme bu doğrultuda bir yargıya varmakla hata ett.
İlk Mahkeme Fasıl 6 m.6'nın cevaz vermediği bir emir vermekle hata etti.
3. İlk mahkeme Fasıl 6 m.9(3) hükümlerini dikkate almamakla hata etti.
İlkin 1. istinaf sebebini ele- almayı uygun bulduk.
Fasıl 6 m.6(1) aynen şöyledir:
"6.(1) Where the plaintiff in an action in any Court proves at any time before final judgment by evidence on oath to the satısfaction of such Court, that he has good cause of action against the defend-ant to an amount exceeding fifty pounds, and that there is probable cause for believing that the defendant is about to quit Cyprus unless he be apprehended, and that the absence of the defendant from Cyprus will materially prejudice the plaintiff in the pr-osecution of his action, such Court may order such exceeding six months, unless and until he has sooner given the security directed by the Court, not exceeding the amount claimed in the action, that the will not go out of Cyprus without the leave of the Co-urt."
-Görülebileceği gibi bu madde altında talep edilen emrin verilebilmesi için açılan davada davacının kuvvetli bir dava sebebi bulunduğu, talebin KL50.-dan fazla olduğu, davalının tutuklanmadığı takdirde adayı terketmesinin kuvvetle muhtemel olduğu hususunda- bir neden bulunduğuna inandığı ve davalının Kıbrıs'ta bulunmamasınınd avacıya davasını yürütmesinde önemli ölçüde zarar vereceği hususunda mahkemeyi şaahdetle tatmin etmesi gerekir. Bu meselede bizim üzerinde duracağımız husus davalının Kıbrıs'ta bulunmam-asının davacıya davasının yürütülmesinde önemli ölçüde zarar verip vermeyeceğidir. Yukarıda belirtildiği gibi davacının istidasına ilişik yemin varakasında davalının gaybubetinin kendi davasının yürütülmesinde önemli ölçüde zarar vereceği iddia edilmiştir.- Şahadetinde ise davalının adayı terketmesinin davasını yürütmesinde engel teşkil edeceği ileris ürülmüştür. Bu gibi durumlarda davalının adayı termetmesi davacının davasını yürütmesindeönemli ölçüde zarar verceği esasa ilişkin önemli bir husus olduğu ci-hetle ayrıntılı bir şekilde yemin baraksında yer almalı ve şahadetle kanıtlanmalıdır. Sadece davalının KKTC'ni terketmekle davacının davasını yürütmesinde önemli ölçüde zarar ziyan göreceği hususunun bir iddia oalrak ileri sürülmesi yeterli değildir. daval-ının KKTC'den ayrılmasıyle davacının, dvasını yürütmede niçin ve nasıl esaslı bir şekilde zarar göreceğini, açıkça ortaya koyması ve mahkemeyi bu konuda tatmin etmesi gerekir. Şayet davalının KKTC'ni terketmesi ile davacı davasını yürütmesinde önemli ölçüd-e bir engel ile karşılaşmayacaksa bu madde altında talep edilen emir verilemez. Önümüzdeki meselede, daha evvel değinildiği gibi, davacının davasını yürütmesinde önemli bir ölüce engel ile karşılaşabileceği hususu ayrıntılı ve tatminkâr bir şekilde ne yemi-n varakasında ve ne de mahkeemde vermiş olduğu şahadetinde gözükmemektedir. Bu durumda mahkeme huzurunda yeterli şahadet bulunmadığı halde talep edilen emrin verilmesine olanak yoktur.
-İngiltere'de de Debtors Act. 1869(3 & 33 Vict. v.62) madde 6 ile benzeri yetki mahkemelere verilmiştir. Bu maddenin ilgili kısmı aynen şöyledir:
"6. After the commencement of this Act a person shall not be arrested upon process in any action.
Where th-e plaintiff in any action in any of Her Majesty's superior Courts of Law at Westminister, in which, if brought before the commencement of this Act, the defendant would have been liable to arrest, proves at any time before final judgement by evidence on oat-h to the satisfaction of a Judge of one of those Courts, that the plaintiff has good cause of action against the defendat to the amount of fifty pounds or upwards, and that there is probable cause for believing that the defendant is about to quit England u-nless he be apprehended, and that the absence of the defendant from England will materially prejudice the plaintiff in the prosecution of his action, such Judge may in the prescribed manner order such defendat to be arrrested and imprisoned for a priod not- exceeding six months, unless and until he has sooner given the prescribed security, not exceeding the amount claimed in the action, that he will not go out of England without the leave of the Court."
-Görülebileceği gibi bu maddede Fasıl 6 m.6(1)'in hemen hemen aynısıdır. İngiltere'de davacının bu madde altında bir emir istihsal edebilmesi için dikkate alınacak hussuun, alınmmması muhtemel hükümlü borcun tahsil edilip edilemeyeceği olmayıp davalının ga-ybubetinin davasını yürütmesinde davacıya önemli ölçüde engel teşkil edip etmeyeceğidir. Gör.- The Annual Practice 1963 sayfa 1982 ve 1983.
-
Yukarıda söylenenlerden anlaşılacağı gibi istinafın kabul edilip İlk Mahkemenin vermiş olduğu emrin iptale dilmesi gerekir.
Yukarıda belirtilenler ışığında 2. ve 3. istinaf sebepleri üzerinde durmamız gerekmemektedir.
(Salih S. Dayıoğlu) - (N. Ergin Salâhi) (Aziz Altay)
Yargıç Yargıç Yargıç
31 Ağustos 1984
-
-4-
-
Full & Egal Universal Law Academy