-D.5/84 Yargıtay/Hukuk 5/84
(Genel İst. No. 59/84 Lefkoşa)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Salih S. Dayıoğlu, N. Ergin Salâhi, Aziz Altay.
İstinaf eden: Nurten Gürkan, -31 Asmaaltı Sokak, Lefkoşa
-ile-
Aleyhine istinaf edilen: Fikret Arık, İrfan Emin'in vekaletname tahtında
vekili sıffatıyle, Lefkoşa
A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Talâ-t Kürşat
Aleyhine istinaf edilen namına: Zeki Bayram.
H Ü K Ü M
Salih S. Dayıoğlu: İşbu istinaf Lefkoşa Kaza Mahkeemsinin 9.1.1984 tarihinde vermiş olduğu bir karardan yapılmıştır. Olgular şu şekilde özetlenebilir: Müstedi Ortaköy'de Amin Apartmanı diy-e bilinen apartmanın zemin katında bir dükkânın kayıtlı mal sahibidir. 12.8.1977 tarihinde Lefkoşa'da aktolunan bir yazılı icar mukavelenamesi ile müstedi kanuni vekili vasıtasıyle sözü edilen dükkânı müstedaaleyhe 1.10.1977'den 30.9.1978 tarihine kadar bi-r yıllığına ayda 30.-KL'dan olmak üzere icar etti. Müstedinin yemin varakasına göre müstedaaleyh 30 Eylül 1978'de sonra bir yıl için daha akit tahtinde dükkânı tasarruf etmeye devam etmişse de 30 Eylül 1979'dan sonra sözü edilen dükkânı yasal kiracı olarak- tasarrufunda bulundurmaktadır. Yine müstedinin yetkili vekilinin yemin varakasına göre taraflar arasında muhtelif zamanlarda kira artışı için temaslar olmuş ve bunun neticesi olarak da 1981 yılı sonralarından bu tana müstedaaleyh sözü edilen dükkân için a-yda 3000TL kira ödemektedir. Müstedi vekili vasıtasıyle 25.11.1983'te bir istida dosyaladı ve sözü edilen dükkânın makul jirasının saptanmasını talep etti. İşbu istida genel istida başlığı altında olup 17/81 sayılı Yasanın özellikle 6. ve diğer maddelerine- ve Hukuk usulü Nizamatının E.48 n.2'ye istinat etirilmiştir. İstida ve ona ekli yemin varakası müstedaaleyhe tebliğ edildikten sonra müstedaaleyh başka herhnagi bir yeni istida dosyaladı ve müstedinin vekili vasıtasıyle dosyalamış olduğu istidanın Yasasın-ın öngördüğü gibi vekili vasıtasıyle dosyalamış olduğu istidanın Yasanın öngördüğü gibi işlem başlatıcı bir celbnameye veya genel istida olarak (originating summons) yapılmadığı, bunun yasaya aykırı olduğu ve bu nedenle sözü edilen istidanın iptalini talep- etti.
Müstedi bu istidaya bir itirazname dosyaladı ve kira artışı nedeniyle başlatımış olduğu hukuki muamelenin şeklini doğru- olduğunu iddia etti.
Müstedaaleyh tarafından dosyalanan istida 29.12.10983 tarihinde dinlendi. 9.1.1984 tarihinde kararını veren İlk Mahkeme özetle müstedi tarafından başlatılan yargısal işlemin şekil itibarıyle doğru olduğuna ve bu şeklin E.48 n.2 uyar-ınca ihbarlı istida şekliyle başlatılması gerektiğine karar verdi. İstinaf bu karardan yapılmıştır.
İstinafın duruşmasında müstedaaleyh İlk Mahkemede ileri sürdüklerini tekrarları. Bunları şu şekilde özetleyebiliriz: Yeni makul kiranın saptanamsını öngör-en 17/81 sayılı Yasanın 6. maddesinde kullanılan "ihbarlı istida" teriminin işlem başlatıcı celb veya genel istida (originating summons) olarak anlaşması gerektiğini çünkü yeni kiranın saptanmasının bir işlem olduğunu ve bunun böyle olamsı hakinde genel is-tidalara has şekli ve yöntemin ise 17/81 sayılı Yasada belirlenmediği cihetle bunun en yakın oalnı ve ifadesini Hukuk usuülü Nizamatının 55. Emrinde bulunan genel istidalar gibi yapılamsı ve bunun için de hukuk nizmatında yer alan form 50 ve 51'e veya bun-lara benzer şekilde yapılamsı gerektiğini savundu.
Öte yandan müstedi ise yapılamsı gereken yargısal işlein ilgili Yasa tarafından belirlendiğini ve bunun "ihbarlı istida" şekilnde olamsını öngördüğünü, "ihbarlı istidanın" ise E.48 n.2'ye göre yapıldığın-ı kendisinin de bundn başka birşey yapmadığını ve esasen şimdiye kadar mahkemeler huzuruna gelen hemen hemen bunevi tüm istidaların bu şekilde olduğunu ileri sürdü.
17/81 sayılı Kira (Denetim) Yasasının 6. maddesinin ilgili kısmı aynen şöyledir:
"6. Bu -Yasanın yürrülüğe girdiği tarihten önce veya sonra sözleşmesi sona ermiş veya erdirilmiş taşınmaz malların kiraları taraflar arasında yeniden saptanabilir.
Ancak;
Taraflar arasında kiranın saptanması konusunda anlaşma sağlanmadığı takdirde, tarafların mah-kemeye ihabrlı istida yolu ile başvurma ve yeni kirayı mahkemenin saptamasının isteme hakları vardır."
-Görülüyor ki yeni makul kiranın saptanması için başvurulacak yöntem dava yolu ile değil de ihbarlı istida yolu iledir. Böyle bir istida askıda bulunan başka bir yargısal işlem altında bir muamele olmayıp doğrudan doğruya bir yargısal işlem başlatan bir işl-em odluğu cihetle bunun genel istida (originating summons) ile başlatılması gerekir. Genel istida oalrak başlatılacak yargısal işlemlerde kullanılacak formun ne olacağını genellikle ilgili yasa veya nizamat belirler. Bizde Kira Yasası bu formu açık bir şek-ilde belirlemiş değildir. Kıbrıs'ta Mahkemelerimizde E.42 n.2 altında yapılan ve tek taraflı olmayan istidalara ihbarlı istida, originating summuns şeklinde başlatılan işlemlere ise genel istida denir. Yasa koyucu "ihbarlı istida" yolu ile Mahkemeye başvur-ulacağını öngördüğüne ve formunu da belirlemediğine göre ihbarlı istidalar için kullanılan ve E.48 n.2'ye uyun formun kullanılamsının hatalı olamdığı kanısındayız. Bu kanaatimiz yasa koyucunun bu tip istidaların seri bir şeklinde görülmesini öngörmek istem-esiyle teyit edilmektedir.
Yukarıda söylenenlerden anlaşılacğaı gibi müstedi takip ettiği yöntemde hatalı olmaığı gibi bu doğrultuda da karar vermekle İlk Mahkeme hata etmiş değildir.
Sonuç olarak sitinaf reddolunur.
Masraflar istinaf eden tarafından- ödenecektir.
(Salih S. Dayıoğlu) (N. Ergin Salâhi) (Aziz Altay)
Yargıç Yargıç Yargıç
29 Mart 1984
-
-
3
-
Full & Egal Universal Law Academy