-D.4/85 Yargıtay/Hukuk 52/84
(Lefkoşa Genel İstida No.55/81)
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: Salih S. Dayıoğlu, N. Ergin Salâhi, Niyazi F. Korkut.
İstinaf eden: Ali Mehme-t Boda, Doğancı.
(Davacı)
-ile-
Aleyhine istinaf edilen: Mehmet Salih Hüseyin, Doğancı.
(Davalı)
- A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Taşkent M. Akif
Aleyhine istinaf edilen namına: Ahmet M. Berberoğlu.
H Ü K Ü M
Salih S. Dayıoğlu: İşbu istida 6.11.1984 tarihinde Yargıtayın takipsizlikt-en ötürü aleyhine istinaf edilenin istemi üzerine iptal ettiği istinafın tekrar canlandırılma- sına matufur.
Olgular şu şekilde özetlenebilir:
Lefkoşa Kaza Mahkemesinde açılan bir hukuk davasında İlk mahkemenin davayı reddetmesi üzerine davacı bu hüküm-den istinaf etmişti. İstinafın duruşması ilkin 19.10.1984 tarihine tayine dildi. Ancak daha sonra istinafın duruşma gününün ertelenmesine ilişkin olarak aleyhine istinaf edilenin yaptığı yazılı bir müracaat ve müracaata istinaf edenin de itirazı olmadığı d-oğrtultusunda birt şerh düşmesi üzerine, yargıtay, istemi olumlu karşılamış ve istinafın duruşması 6.11.1984 tarihine ertelenmişti. İstinafın duruşmasının 6.11.1984 tarihinde yapılacağı hususu taraflara usulüne uygun bir şekilde Mukayyitlikçe ihbar edilmiş-ti.
6.11.1984 tarihinde aleyhine istinaf edilen Mahkemede hazır bulunduğu halde istinaf eden hazır bulunmamış ve aleyhine istinaf edilenin müracaatı üzerine Yargıtay istinafı, Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğünün E.35 n.13 uyarınca, iptal etmişti.
14.11.-1984 tarihinde müstedi yapmış olduğu işbu istida ile 6.11.1984 tarihinde takipsizlikten ötürü iptal edilen istinafın tekrar canlandırılmasını istedi. İstidasına ekli yemin varakasında davacının avukatı 6.11.1984 tarihinin kendisine Mukayyitlikçe bildirildi-ği halde bir yanlışlık eseri olarak tarihin 19.11.1984 olarak aklında kaldığını, dosyasının ve ajandasının da bu doğrultuda işler gördüğünü, bundan ötürü istinafın 19.11.1984 de dinleneceği intibaı altında kaldığını ve bu nedenle 6.11.1984 tarihinde isti-nafın duruşmasına gelemediğini beyan ederek iptal edilen istinafın tekrar canlandırılmasını istedi. İstidasını Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğünün E.33 n.5, E.35'ın tümüne ve özellikle bu emrin 11 ve 13. nizamlarına dayandırdı.
İptale dilen istinafta al-eyhine istinaf edilen davalı ve bu istidada da müstedaaleyh olarak görülen taraf bu isteme karşı çıktı ve dosyaladığı itiraznameye ekli yemin varakasında özetle Hukuk Muhakemeleri usulü Tüzüğünün E.35 n.13 uyarınca iptal edilen bir istinafın betekrar canl-andırılma- sına yasal açıdan olanak olamdığını iddia etti.
İstida ile ilgili Emir Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğünün 35'inci Emridir. Bu emrin 6(3) nizamı mukayyidin talebine rağmen istinafa taraf olan bir kişi veya tarafın suret elde etmek için yaptığı- müracaata ilişkin olarak sözü edilen suretler için ödenmesi gerken miktarı bir hafta zarfında ödemediği takdirde mukayyit, durumu İstinaf Mahkemesi Başkanının bilgisine getirir, ve Başkan a istinafın iptal edilmesini emredebilir ve bu hususta uygun gördüğ-ü direktifleri vrebilir. Bu şekilde iptal edilen istinaf İstinaf Mahkemesinin uygun görmesi halinde koyacağı koşullara tabi olarak beterkar canlandırılabilir. Aynı emirn 11. nizamına istinafın duruşmasında tarafların herhangi birisinin duruşmada hazır olmm-ası halinde istinafın iptal edileceğine mütedairdir. Ancak bu durumda da İstinaf Mahkemesi koyacağı koşullara tabi olarak istinafın betekrar canlandırılması emredebilir. Aynı emrin 21. ve 22. nizamları istinaf eden bir kişinin istinafını yaptığı tarihten -itibaren 1 ay zarfında suret için müracaat etmeyip nizamı 6'nın öngördüğü depoizti de yatırmamamsı halinde bir tarafın müracaatı üzerine istinafı iptal edebilir. 22. nizama göre istinaf eden 21. nizamda öngörüleni 3 ay zarfında yerine getirmemesi halinde i-stinafın kendiliğinden iptale dilmiş sayılacağını öngörmekle birlikte bu gibi durumda da İstinaf Mahkemesi uygun gördüğü koşullara tabi kalmak koşulu ile istinafın betekrar canlandırılamsını emredebilir. Görülebileceği gibi iptal edilen bir istinafın canla-ndırılabileceği durumları E.35 muhtelif nizamaları ile belirlemiştir. Ne var ki bu emrin 13. nizamı böyle bir canlandırmadan bahsetmemektedir. 13. nziama göre istinafın duruşmasınnda aleyhine istinaf edilenin duruşmada hazır olması fakat istinaf edenin haz-ır olmaması halinde aleyhine ist,inaf edilenin müra- caatı üzerine İstinaf Mahkemesi istinafı reddedebilir veya istinafla ilgili uygun gördüğü tedbirleri alabilir. Dikkat edilirse bu şekilde iptal edilecek bir istinafın canlandırılabileceği hususunda nizam- sukût kalmaktadır. Emir 35 n.6, 11, 21 ve 22'de istinafın iptal edilmesi halinde bu gibi istinafın tekrar canlandırılabileceği öngörüldüğü halde 13. nizamın bu hususta sukût kalması yasa koyucunun 13. nizam uyarınca iptale dilen bir istinafın tekrarcanaln-dırılamıyacağına ilişkin niyetinin kesn bir belirtisidir. Aksi takdirde Yasa koyucu tekrar canlandırma hususunda nizam 6, 11, 21 ve 22'de açık bir ifade kullandığı gibi sözü edilen 13. nizamda da aynı ifadeyi kullanabilirdi (benzerlik bakımından bak Yargıt-ay/ Hukuk 57/84 sayfa 3 ve 4).
İngilterede Rackham v. tabrum (1923), 129 L.T. 24 ve Boraoksbank V.J.L. Rawsthorne and Co. (A Firm) (1951) 2 AER. s.413 isimli içtihat kararları ışığında Yasal durumun bu merkezde olmadığı anlaşılmaktadır. hemen işaret etme-k gerekir ki E.35'in büyük bir kısmı zamanında İngilterede meriyette olan nizamlardan alınmasına karşın tekrar canlandırılmasyı öngören nizamların İngilterede karşıtları yoktur ve araştırabildiğim kadr bu nizamların mehazını Kıbrıs'ta zamanında meriyette -olan eski hukuk usulü nizamatı teşkil etmektedir. Bu durumda yukarıda söylenenler ışığında E.35 n.13'ün öngördüğü durumlarda iptal edilen bir istinafın tekrar canlandırılmasına yasal açıdan olanak yoktur.
Bu nedenlerle istidanın reddolunması gerektiği gö-rüşündeyim.
N. Ergin Salâhi: Sayın Yargıç Niyazi F. Korkut tarafından biraz sonra okunacak hükmü önceden okuma fırsatını buldum. Orada serdedilen görüşler ve varılan sonuçla hemfikirim.
Niyazi F. Korkut: Bu istidada olgular Sayın Yargıç Salih S. dayıoğlu-'nun hükmünde belirtildiği gibidir. Olgular hususunda bir uyuşmazlık yoktur. Sadece müstedinin avukatının duruşma günü hususunda samimi olarak bir hata ettiğine inandığını belirttiğini eklemek isterim.
Bu istidada esas itibarı ile kararlaştırılması gerke-n husus Hukuk Muhakemeleri Tüzüğü Emir 35 n.13 uyarınca iptal edilen bir istinafın betekrar canlandırılmasına yasal olanak bulunup bulunmadığıdır.
Emir 35 n.13 incelendiğinde bu maddenin istinaf edenin istinafta hazır bulunmadığından iptal edilen bir isti-nafın canlandırılması için Yargıtaya açık olarak yetki verdiği gözükmemektedir. Emir 35'in, diğer kısımlarına bakıldığında ise bazı nizamların böyle bir yetkiyi sarahaten içerdiği gözükmektedir. Bu durumda yasa koyucunun Emir 35 n.13 maksatları bakımından -ilk nazarda istinafın canlandırılmasına olanak tanımadığı düşünüle- bilir. Ancak İlk Mahkemelerle ilgili uygulamalarda örneğin, Emir 33 n.5 altında duruşma günü davalı hazır bununup davacı hazır bulunmadığında davanın iptal edilmesi halinde İlk Maahkemeler-in böyle bir hükmü iptal ederek davayı canlandırmaya yetkileri olduğu gözükmektedir. Bu dikkate alınarak Emir 35 n.8 okunduğunda Alt Mahkemelerce verilebilecek veya verilmesi gereken bir emir Yargıtayın da vermeye yetkili olduğu açıklıkla görülmektedir. Ka-naatımca Emir 35 n.8 yetki bakımından eksiklik ya da boşlukları doldurmak için konan bir maddedir. Bu madde ile birlikte Emir 35 n.13 incelendiğinde Yargıtayın bu istidada istendiği gibi bir emir vermeye yetkisi vardır.
İngilterdeki mevuzata da baktığımı-zda The Annual practice 1959, Vol.1 sayfa 1654'de E.58 n.1'de "Re-heearing where one party did not appear" başlığı altında da şöyle denmektedir:
"Where a party did not appear, and the proceedings were struck out and not heard, the same Court has a discre-tion to reinstate and hear them."
-Bizdeki Hukuk Muhakemeleri Nizamatının İngilteredeki muadili Emir 58'den alınan alıntıda da görüleceği gibi taraflardan birinin duruşma günü Mahkemede ispatı vücut etmemesi nedeniyle davanın iptali halinde aynı Mahkemenin verilen hükmü iptal ederek davayı- canlandırıp dinlemekte takdir yetkisi vardır.
-
Nitekim Yargıtay/Hukuk 4/77 de verilen hükümde safya 5'dde İstinaf Mahkemesinin Bidayet Mahkemesince verilebilecek veya verilmesi gerken bir emri Emir 35 n.8 uyarınca verebileceği vurgulanmıştır.
Müstedaaleyhin avukatının da kabul ettiği gibi müstedi s-amimi bir yanılgı ile duruşma günü Mahkemede bulunmadığına göre adaletin tecellisi bakımından istinafın canlandırılıp dinlenmesinin uygun olacağı görüşündeyim.
İstidanın kabul edilerek istinafın canlandırılması yönünde bir karar verilmesi görüşünde olduğ-uma göre müstedaaleyhin istinafın canlandırılması nedeniyle zayi olan masraflarının müstedi tarafından ödenmesi gerektiği görüşündeyim.
Salih S. Dayıoğlu: Sonuç olarak istida oyçokluğu ile kabul edilir ve 6.11.1984 tarihinde takipsizlikten ötürü reddoluna-n istinafın tekrar canlandırılmasına ve dinlenmesi için mukayyitlikçe bir gün saptanmasına ve müstedinin müstedaaleyhe zayi olan masraflarını ödemesine oyçokluğu ile emir verilir.
(Salih S. Dayıoğlu) (N. Ergin Salaâhi) (N-iyazi F. Korkut)
Yargıç Yargıç Yargıç
28 Ocak 1985
-
-5-
-
Full & Egal Universal Law Academy