-D.38/80 Yargıtay/Hukuk 53/80
(Dava No. 823/78;Lefkoşa)
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: N. Ergin Salâhi, Niyazi F. Korkut, Aziz Altay.
İstinaf eden: 1. Üseyir Lo-kmanoğlu, PÇ270 Vadili Polis Karakolu,
Vadili
2. KTFD Emniyet Genel Müdürlüğünü temsilen Başsavcılık.
(Davalılar)
ile -
Aleyhine istinaf edilen: Hasan M. Hüdaverdi, Gaziköy, Mağusa.
- (Davacı)
A r a s ı n d a .
İstinaf eden namına: Erden Algun
Aleyhine istinaf edilen namına: Tahir Seroydaş.
Tazminat - Davar gütmekte olduğu bir esnada Davacıya ait köpeğin Emniyet mensuplarınca öldürülm-esi - Davalının öldürülen köpeğin başıboş ve yakalanması güç bir köpek olduğu iddiası - Fasıl 52, 9/70 ve 7/72 sayılı Yasalar - Başıboş köpeğin tanımı - 9/70 sayılı kuralın 2(b) maddesi - 7/72 sayılı tadil yasasının 2. maddesi - Köpeğin yakalanmasının güç -olup olmadığı tartışmasıDavalının tazminat aleyhine istinafı.
Başıboş köpek - Köpeğin emniyet mensuplarınca vurulması - Çoban köpeğinin başıboş köpek tanımına girmemesi.
OLAY: Davacı davarını gütmekte olduğu bir esnada Emniyet Görevlilerinin köpeğini vur-ması üzerine 150KL zarar ziyan talep etti. Davalılar köpeğin başıboş bir köpek olduğu ve yakalanması güç olduğu için vurulduğunu iddia ettiler.
İlk Mahkeme köpeğin kanunsuz ve usulsüz olarak öldürüldüğüne kanaat getirdi ve Davalının lOOKL tazminat ödemesi-ni em retti.
Davalı, köpeğin başıboş bir köpek olmadığı, yakalanmasının güç olmadığı kanısına varan İlk Mahkemenin hata ettiğini ileri sürerek istinaf etti.
SONUÇ: Yargıtay başıboş köpeğin tanımının 9/70 sayılı kuralın 2(b) maddesinde yer aldığını, bu ma-ddede çoban köpeği vazifesini
gören ve sahibine refakat eden bir köpeğin başıboş köpek tanımının
dışında bırakıldığını belirtti. Dava konusu köpeğin sahibine refakat
ettiğini ve ona yardımcı olduğunu gözönünde bulunduran Yargıtay
köpeğin baş-ıboş köpek olmadığı kanısına vardı.
Dava konusu köpeğin yakalanması güç bir köpek olduğu iddiasını inceleyen Yargıtay konu köpeğin 4-5 metre uzunluğunda bir iple yakalanmaya çalışıldığını, bu yakalama yönteminın de do al bir yakalama yöntemi olmadığını ve- doğal bir yöntemle yakalanmaya çalışılmadığına göre köpeğin yakalanması güç olduğu sonucuna varmanın mümkün olmadığını belirtti.
lOOKL. tazminatın neye dayanılarak verildiği iddiasını inceleyen Yatgıtay, İlk Mahkeme kararında bu konuda gerekçe bulunmadığ-ını ancak köpeğin değerinin KL100.- üzerinde olduğunun ortaya çıktığını belirtti ve İlk Mahkemenin tazminat kararını onayladı.
H Ü K Ü M
N. Ergin Salâhi: Aleyhine istinaf edilen davacı, Lefkoşa Kaza Mahkemesınde açtığı bir dava ile Davalı (2) K.T.F.D.- Emniyet Genel Müdürlüğünde Polis Çavuşu olarak görevli bulunan davalı (1)'in 23 Şubat 1978 tarihinde davacı Gaziköyde Acıdere diye bilinen bir bölgede davar gütmekte olduğu bir sırada haksız ve/veya sebebsiz ve/veya kanunsuz olarak 1 1/2 yaşında Panter is-imli kurt köpeğini vurarak öldürdüğünden K.L.150-. zarar ziyan ve masraf talep etmiştir.
Bidayet Mahkemesinde davanın duruşması yapıldıktan sonra Mahkeme davalı (2)'nin görevli mensupları tarafından davacıya ait konu köpeğin kanunsuz ve usulsüz olarak öl-dürüldüğü kararına vararak davacı lehine K.L.100.- tazminat ve dava masrafı ödenmesi hususunda davacı (2) aleyhine hüküm vermiştir.
İstinaf bu hükümden yapılmakta ve aşağıdaki 6 istinaf sebebini içermektedir:
"1.Muhterem Bidayet Mahkemesi huzurundaki ş-ahadete rağmen öldürülen köpeğin başıboş bir köpek olmadığı ve Yasaya rağmen başıboş köpeğin nasıl saptanacağı hususunda bir takım kurallar getirmekle hata etmiştir.
2-Muhterem Bidayet Mahkemesi huzurundaki şahadete rağmen ibraz edilen Emare I'in mezkûr -köpeğe ait olduğu bulgusuna varmakla hata etmiştir.
3- Muhterem Bidayet Mahkemesi, Davacı tanığı (2)'nin şahadetine rağmen mezkûr köpeğin yakalanması güç olmadığı bulgusuna varmakla hata etmiştir.
4-Muhterem Bidayet Mahkemesi, Davacı ile tanıklarının şa-hadetlerinde açık çelişkiler olduğu halde bu hususlarda hiç bulgu yapmamakla ve herhangi bir gerekçeye dayanmadan davalı (2)'yi tazminat ödemeye hükmetmekle hata etmiştir.
5- Muhterem Bidayet Mahkemesi, davacının mezkûr köpeğin sahibi olduğunu ve/veya ibr-az edilen Emare I'in mezkûr köpeğe ait olduğunu ispat edememesine rağmen, ihtimallere göre Davalı (2)'nin tazminat ödemesine hükmetmekle hata etmiştir.
6-Muhterem Bidayet Mahkemesi hiçbir gerekçeye dayanmadan ve/veya köpeğin değeri hakkında bulgu yapmada-n Davalı (2)'nin Davacıya K.L.100.- ödemesi hususunda hüküm vermekle hata etmiştir."
İstinafın duruşmasında ilk 3 istinaf sebebi birlikte ele alııimış ve bilâhare 4, 5 ve 6. istinaf sebepleri de ayrı olarak birlikte ele alınmıştır. Biz de aynı sıraya göre- istinaf sebeplerini birlikte ele almayı uygun bulduk. İlk 3 istinaf sebebinde esas itibarıyle karara bağlanması gereken hususlar;
Öldürülen köpeğin Yasaların öngördüğü şekilde başıboş bir köpek olup olmadığı
2- Konu köpeğin yakalanması güç bir köpek olu-p olmadığı
3- İbraz edilen Emare I belgenin öldürülen köpeğe ve mülkiyetinin davacıya ait olup olmadığı hususlarıdır.
Köpeklerle ilgili mevzuat Kıbrıs Kanunları Fasıl 52'dir. Fasıl 52 bilahare 9/70 ve 7/72 sayılı yasalarla bazı tadilata uğramıştır. Bidaye-t Mahkemesinin değindiği gibi hakikaten 9/70 sayılı yasa hem başıboş köpek tanımına giren ve başıboş köpeklerin öldürülmesi ile ilgili 9. maddenin 1 ve 2. paragraflarına da değişiklik yapmıştır. 9. Maddenin 1. paragrafında yapılan bu değişikliği bu maddeni-n uygulanacağı bölgelere açıklık getirmiş ve yakalanan köpeklerin tutulma süresi olan 4 günlük süre 48 saate indirilmiştir. Aynı zamanda başıboş köpek tanımı da değişikliğe uğramıştır. 9/70 sayılı kuralın 2(b) maddesi aynen şöyledir:
"Başıboş köpek" (sray- dog) tabirinin tefsiri kaldırılır ve yerine aşağıdaki yeni tefsir getirmek suretiyle tadil edilir.
"Başıboş köpek" Başıboş dolaşan veya boynundan bağlı bulunup da bir şahıs tarafından tutulmayan, herhangi bir bölgede veya kendisini besliyen sahibinin kal-dığı bir yerde bulunmayan köpek demektir. Ancak çoban veya avcı ile birlikte dolaşan ve ona refakat eden ve devamlı bakıma tabi tutulduğuna dair Veteriner Dairesince çıkarılmış belgesi olan ve sahibinin yanında bulunan bir köpek işbu tefsirin kapsamına gir-mez.
Görülebileceği gibi bu maddede çoban köpeği vazifesini gören ve sahibine refakat eden bir köpek başıboş köpek tanımı dışında bırakılmıştır.
Olgulara göre konu köpeğin vurulduğu günde bu köpek sürü ile beraber ovada olan sahibine refakat etmekte -ve Bidayet Mahkemesinin inandığı şahitlere göre 40-70 metre uzakta bulunmaktaydı ki sürünün yayılmış olduğunu nazarı itibara aldığımızda bu mesafe doğaldır. Bu nedenle konu köpeğin sahibinin yanında bulunup ona refakat ettiğini kabul etmek gerekir. Bidayet- Mahkemesinin de bu yöndeki bulgusu hatalı değildir.
7/72 sayılı tadil yasası ise yakalanması zor olan köpeklerin yok edilebileceğini öngörmektedir. 7/72 sayılı Yasanın 2. maddesi aynen şöyledir:
"Esas kanunun 9. maddesi (1). fıkrasının sonuna aşağıdaki ş-art bendinin ilave edilmesi suretiyle tadil edilir.
Ancak herhangi bir köpek yakalanması güç olduğu hallerde yetkilî makamı tarafından doğrudan doğruya yok edilebilir."
Fasıl 52 Köpekler Kanununu müteakip 9/70 ve 7/72 sayılı tadiller gözden geçirildiğind-e Fasıl 52'nin 10(1), (2) maddeleri tadil edilmemiştir ve başıboş köpeklerin bir tuzak kurarak yakalanmasını ve ancak yakalanması güç olması halinde doğrudan vurularak telef edilebileceğini öngörmektedir. Önümüzdeki meselede Emniyet Mensupları Bidayet Mahk-emesindeki duruşmalarında başıboş köpek sandıkları köpeği yakalamak için 3-4 metrelik bir ip kullandıklarını ve iple köpeğin yanına 25 metre kadar yaklaştıkları zaman köpeğin yattığı yerden kalkarak uzaklaştığını ve bunun üzerine bu köpeği vurmak yönüne gi-ttikleri görülmektedir. Bidayet Mahkemesinde ve istinafta konu köpeğin yakalanması güç köpek olduğu iddia edilmiş ve Bidayet Mahkemesinin bu köpeğin yakalanması güç köpek olmadığı hususundaki bulgusunun hatalı olduğu ileri sürülmüştür. Bu konuda sıhhatli b-ir karara varabilmek için ilkin köpeği yakalamak için kullanılan yöntemin yeterli olup olmadığı hususunda bir karara varmak gerekir. Emniyet Mensuplarının teslim ettiği gibi kullandıkları 4-5 metre uzunluğundaki iple daha ewel birçok köpekleri yakalamaya ç-alışmışlar ancak hiçbir köpeği yakalamayâ muvaffak olamamışlardır. Fasıl 52 madde 10(1) veteriner mensubunun tasvip edeceği bir yöntemden bahsetmektedir. Gerek şahadet ve gerekse olgular incelendiğinde böyle bir iple bir köpeğin yakalanmasının hemen hemen -imkânsız olduğu ve Fasıl 52 madde 10(1)'in ruhuna bu yöntemin uymadığı açıklıkla görülmektedir. Bidayet Mahkemesi kararında bu hususla ilgili kısımda şöyle demektedir:
"Bir köpeğe iple yaklaşmak ve onu yakalamaya çalışmak doğal
bir yöntem değildir. Niteki-m emniyet görevlileri bu yöntemle hiçbir
köpeği yakalayamadıklarını söylemişlerdir. Köpek ağ veya buna benzer bir aletle yakalanabilen bir hayvandır. Normal bir yöntemle yakalanamayan köpekse yakalanması güç bir köpek sayılabilir. Kanımızca dava konusu köp-eğin yakalanması güç bir köpek olduğunu söylemeğe olanak yoktur."
Bidayet Mahkemesinin bu husustaki bulgu ve görüşleri ile tamamen
hemfikiriz. Köpeklerin teamüle göre ağ veya benzeri aletlerle yakalanması daha uyguxıdur. Ancak bu yöntem Fasıl 52 madde -10(1) de layıkı ile belirtilcnediği için sadece bu meselede böyle 3-4 metre uzunlıığunda bir iple yakalamaya teşebbüs etmenin doğal bir yöntem olmadığını vurgulamakla yetinmeyi uygun görüyoruz. Konu köpek dnğal bir yönterrıl.e yakalanmaya çalışılmadığına g-öre bu köpeğin yakalanması güç olduğunu söylemek olanağı yoktur ve yukarıda değindiğimiz gibi Bidayet Mahkemesinin bu husustaki görüşüne katılmaktayız.
İbraz edilen Emare numara I'in vurulan köpeğe ait olup olmadığı hususıına gelinee; İstinafta istinaf ed-en tarafından bulunan Savcı zabıtlarda bu hususla ilgili davacılar zarafından sunulan şahadetteki çelişkiler üzerinde durmuş ve konu köpeğin yaşının ve cinsinin Emare I ile ba daşmadığını ileri sürmüştür. Verilen şahadeti tetkik ettiğimizde konu köpeğin ci-nsi üzerinde herhangi bir çelişki yoktur. Vurulan köpek Tazıya benzemekle beraber hakikatten bir Kurt köpeğidir ve bu durum davacı şahidi numara l, 2, 3 ve müdafaa şahidi numara 1'in şahadetinde açıklığa kavuşmaktadır. Yaşına gelince Emare 1'de 1 1/2 yaşın-da olduğu görülmekle beraber Emare 1 belgenin isdar edildiği 5.5.1977 tarihinde 1 1/2 yaşında. ise davacının köpeği vurıılduğu tarihte 1 1/2 yaşında olduğunu söylemiş ofması bu belgenin bu köpeğe ait olmadığını ve esasa müteallik çelişkiye düşmüş olduğunu -ileri sürmüştür. Ancak müdafaa şahidi numara 1 köpeğin yaşının belgeye yanlış yazıldığını şahadetinde ileri sürmüş ve istinaf edenler tarafından çağırılan şahit de belge verirken köpeğin yaşı hususunda yanılabileceklerini kabul etmiştir. Bu durumda köpeğin- yaşı hususunda meveut bu farkı esasa müteallik bir çelişki olarak kabul etmesi doğru değildir. Buna ilaveten Emare I'in konu köİleğe ait olma.dığına daîr herhangi bir şahadet ileri sürülmemiştir.
Bu necıenle 1, 2 ve 3. istinaf sebepleri reddolunur.
4, 5- ve 6. istinaf sebeplerine gelince istinafta esas itibarıyle 6. sebep üzerinde durulmuş ve talep takririnde konu köpek için K.L.150.- lira tazminat talep edildiği, davacılar tarafından sunulan şahadette bunu 3-4 a lık iken 1000Tl'ye satın aldığını ve uzun -bir süre eğittikten sonra davacı şahidi numara 1'e göreK.L.220.-verdikleri halde satmadığını bakımı için 3,5OOTl olan kazancının hemen hemen hepsini buna harcadığı hususunda şahadet olmakla beraber bu köpek için verilen K.L.100.- tazminatın nereden istihr-aç edildiği ve neye dayanılarak verildiğinin kararda belirtilmediği üzerinde ısrarla durulmuştur. Hakikatten Bidayet Mahkemesi kararında K.L. 100.- tazminatın neye istinat ederek verildiğine dair hiçbir gerekçeye rastlanmamaktadır. Ancak Bidayet Mahkemesin-in inandığı şahadete göre bu köpek 3-4 aylıkken 1000 liraya alınmış ve çoban köpeği olarak eğitildikten sonra K.L.220.- alıcı bulduğu halde satma yönüne gitmemişlerdir. Bu durumda açıklıkla görülüyor ki köpeğin değeri her halükarda K.L.220.- veya onun üzer-inde bir değerde idi. Bu şahadetin aksine müdafaa tarafından hiçbir şahadet ileri sûrülmemiştir. Normal olarak Bidayet Mahkemesinin, değerinin altında da olsa talep edilen K.L.150.- lira için hûkûm vermesi gerekirdi. Ancak bu yöne gidilmemiştir. Her halûka-rda köpeğin değeri K.L.100.- üzerinde olduğu önûmûzdeki şahadetten tebellûr ettiğine ve karşı istinaf bulunmadığına göre Bidayet Mahkemesinin K.L.100.olarak kestiği tazminatın değiştirilmemesi gerekir.
Bu durumda birlikte alınan 4, 5 ve 6. istinaf kabul e-dilmez.
Sonuç olarak istinaf reddolunur ve istinaf masraflarının da istinaf eden tarafından ödenmesi hususunda emir verilir.
(N.Ergin Salâhi)(Niyazi F. Korkut)(Aziz Altay)
Yargıç Yargıç Yargıç
16 Aralık 1980
Full & Egal Universal Law Academy