-D.34/83 Yargıtay/Hukuk 53/83
(Genel İstida No. 254/82;Lefkoşa)
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: N. Ergin Salâhi, Niyazi F. Korkut, Aziz Altay.
İstinaf eden: Lema N. Özkan, -Fethiye Mehmet Şah mütevellisi olarak, Lefkoşa
(Müstedi)
ile -
Aleyhine istinaf edilen: Mehmet Musa, Lefkoşa
- (Müstedaaleyh)
A r a s ı n d a
İstinaf eden namına: Kıvanç M. Rıza
Aleyhine istinaf edilen namına: Mustafa İnan.
H Ü K Ü M
N. Ergin Salâhi: Müsted-i (istinaf eden) Lefkoşa Kaza mahkemesinde 24.11.1983 tarihinde dosyaladığı 254/82 sayılı genel bir istida ile Fethiye Mehmet Şah vakfı mütevellisi sıffatı ile istida konusu dükkânın aylık makul kirasının 30,000TL olarak saptanmasını ve istida masraflarını- talep etmiştir.
Müstedaaleyh ise dosyaladığı itiraza ilişkin yemin varakasında özetle istida konusu dükkânın kiracısı olmakla beraber mukaveleli kiracı olduğunu aydan aya kiracı olmadığını ve Kira Kontrol Yasasının kapsamına girmediğini iddia etmiş ve a-yrıca her halûkârda talep edilen kiranın fahiş olduğunu iddia etmiştir. İstidayı dinleyen İlk Mahkeme mukavelenin feshedildiğini ve müstedaaleyhin kanuni kiracı olduğu bulgusuna varmış ve istidanın dosyalandığı tarihte makûl kiranın 11,500TL olduğunu sapta-öıştır. Ayrıca İlk Mahkeme saptanan yeni kiranın 48/83 sayılı Kira Değişiklik Yasası ışığında karar gününden itibaren ödenmesine ve masrafların müstedaaleyh tarafından ödenmesine karar vermiştir. Müstedi bu karardan istinaf ederek iki istinaf sebebi ileri -sürmüştür. Özetle:
1.Tesbit edilen kiranın istidanın dosyalandığı tarihi müteakip aynın başlangıç günü yani 1.12.1982 tarihinden değil de karar tarihinden yani 27.7.1983 tarihinden başlamasına karar vermekle hata etmiştir.
2 İlk Mahkeme 48/83 sayılı Deği-şiklik Yasasını Mahkeme önündeki bu istidayı teşmil etmekle hata etmiştir.
Müstedaaleyh (aleyhine istinaf edilen) ise 6 sebep içeren mukabil bir istinaf dosyalamıştır. Mukabil istinaf 6 sebep içermekle beraber istinafın duruşmasında aleyhine istinaf edil-en sadece iki husus üzerinde durmuştur.
1. İlk Mahkeme müstedaaleyhe 20.5.1982 tarihli ihbarın verildiği ve müstedaaleyhin 1.10.1982 tarihinden itibaren yasal kiracı olduğu bulgusuna varmakla hata etmiştir.
2. İlk Mahkeme huzurundaki şahadet ışığında 17-/83 sayılı Kira Denetim Yasasında kiranın yeinden saptanmasını öngören kanuni prensiplerin tümünü uygulamadan ve/veya nazarı itibara almadan 11,500TL kira tesbit etmekle hata etmiştir veya tesbit edilen 11,500TL kira aşikâr surette fahiştir.
İstinafın du-ruşmasında tesbit edilen 11,500TL kiranın karar günü olan 27.7.1983 tarihinden değil de istidanın dosyalandığı tarihi müteakip aynı başlangıcından başlaması gerektiği ve Yargıtay/Hukuk 41/82 sayılı karar ışığında 48/83 sayılı Kira Değişiklik Yasasının bu d-avaya teşmil edilemeyeceğini aleyhine istinaf edilen beyan ve kabul etmiştir. Bu durumda istinafın kabul edilmesi gerekir ve istinaf kabul edilir.
Mukabil istinafa gelince aleyhine istinaf edilen 1. Mukabil istinaf sebebi üzerinde İlk Mahkeme önünde 20.5-.1982 tarihli bir ihbarın müstedaaleyhe verildiğine dair şahit no.1'in şahadeti olmasına rağmen bu şahidin bitaraf bir şahit olmadığını, esas müstedinin oğlu olduğunu ve bu şahide İlk Mahkeme inanmakla hata ettiğini ileri sürmüştür.
Mukabil istinaf ihbar-namesine göz attığımızda mukabil istinaf ihbarnamesinde bu şahidin şahadetine inanmakla İlk Mahkemenin hata ettiğine dair herhangi bir istinaf sebebi mevcut değildir. Bu durumda konu şahidin şahadetine davalı olarak İlk Mahkemenin gerekli ihbarın verildiği- ve müstedaaleyhin yasal kiracı olduğu bulgusunun hatalı olduğu iddiası ileri gidemez, dolayısıyle mukabil istinafın 1. Sebebinin reddedilmesi gerekir. Netice olarak mukabil istinafın 1. Sebebi reddolunur.
2. mukabil istinaf sebebine gelince müstedaaleyh -avukatı 17/81 sayılı Yasanın 6. Maddesinde yer alan prensiplerin tümü de İlk Mahkemenin hatalı olarak uyguladığını ileri sürmemiştir. Esas yakınma konusu yaptığı husus civarındaki emsal alınabilecek dükkânların kiraları, büyüklükleri ve konumları dikkate a-lındığında tesbit edile kiranın makul olmadığını iddia etmiş ve bu hususta mevcut şahadete değinmiştir.
Müstedaaleyh avukatı, müstedinin bir bilirkişi olarak çağırdığı İsmail Karagörzlü'nün dahi konu dükkânın krasının 10,000TL olduğu hususunda şahadeti m-evcut olmasına rağmen İlk Mahkemenin konu dükkânın makûl kirasını 11,500TL olarak tesbit etmekle hata ettiğini, ayrıca çevre dükkânların makul kirasının 5,000TL olduğu bulgusuna vardıktan sonra konu dükkânın makûl kirasının 11,500TL olduğunu saptamakla da -hata ettiğini ileri sürmüştür.
Şahadet ve olgulara göz attığımızda hemen şunu söylemek gerekir ki İsmail Karagözlü'nün şahadeti, aleyhine istinaf edilenin avukatı tarafından ileri sürüldüğü gibi değildir. İsmail Karagözlü konu dükkânın kirasının 14,000TL- olması gerektiğini söylemişti. Ancak asgari kiranın 10,000TL olmasının da ihtimal dahilinde olduğunu istintakında teslim etmiştir. Bu şahidin mavi 29'daki istintakı şöyledir.
"S. Bu 14,000 lira tesbit ettiğiniz rakam 24.11.1982'deki rakam mı?
C. Evet.
-
.........
S. Bu dükkân 5,000 lira olabilir mi?
C. Olamaz.
S. 7.000 lira olabilir mi?
- C. Benim bulunduğum 14,000 bazı durumlarda 12,000 da olabilir, belki 10,000 da olabilir. Ama çok aşağı da düşemez. Daha yukarılara da çıkabilir. Ben 14 koydum ama bu 13 olamaz demem."
-
Çevre dükkânların tesbit edilen kiralardan 5,000TL olduğu hususundaki iddiaya gelince; İlk Mahkeme kararına göz attığımızda civar dükkânların kiralarının 5,000TL civarında olduğu hussuundaki şahadeti kabul ettiği görülmektedir. Ancak İlk Mahkeme konu edi-len emsal dükkânların çok küçük dükkânlar olduğunu, halbuki istida konusu dükkânın emsal gösterilen dükkânların 2-3 misli büyüklüğünde olduğunu ve kira tesbit ederken dükkânın büyüklüğünün kaale alınması gerktiğine değinerek kira tesbitinde bu hususu faktö-rlerden biri olarak göz önünde tutmuştur. Kanaatimizce İlk Mahkeme bunu yapmakla hata etmiş değildir. Esasen Yargıtay/Hukuk 23/83 s.4'de binaların büyüklüğünün kaale alınmaı gereken bir faktör olduğu vurgulanmıştır. Gör: Yargıtay/Hukuk 23/83. Önümüzdeki me-selede şahadete göz attığımızda civarda emsal oalrak gösterilen ve kirası 5,000TL olarak saptanan bazı dükkânların yukarıda değindiimiz gibi büyüklüklerinin konu dükkânın yarısı veya yarısından daha küçük oldukları görülmektedir. Bu durumda İlk Mahkemenin -kirayı tsbit ederken yanıldığı ve tesbit etmiş olduğu 11,500TL'nin aşikâr surette fahiş olduğuna ikna edilmedik. Bu durumda 2. İstinaf sebebi de reddedilir.
Netice oalrak istinaf reddolunur.
İstinaf masrafları hususunda herhangi birt emir verilmez.
(-N. Ergin Salâhi) (Niyazi F. Korkut) (Aziz Altay)
Yargıç Yargıç Yargıç
23 Aralık 1983
-
-4-
-
Full & Egal Universal Law Academy