-D.2/91 Yargıtay/Hukuk 53/90
(Dava No: 2956/85; Lefkoşa)
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: Salih S. Dayıoğlu,Başkan,Niyazi F. Korkut,Celâl Karabacak
İstinaf eden: Asım A-ltıok, Lefkoşa.
(Davacı)
ile
Aleyhine istinaf edilen: Hüseyin Şenol İzmen, Lefkoşa.
(Davalı)
- A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Aytekin Musa
Aleyhine istinaf edilen namına: Tevfik Mut adına İlker Sertbay
H Ü K Ü M
Salih S. Dayıoğlu, Başkan: Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç Niyazi F. -Korkut verecektir.
Niyazi F. Korkut: İstinaf eden davacı ile aleyhine istinaf edilen davalı, Dışişleri Bakanlığında görevli olup birlikte çalışmaktadırlar.
Davacı Lefkoşa Kaza Mahkemesinde davalı aleyhine dosyaladığı bir dava tahtında 6.12.1983 tarihli -bir borç senedi gereğince, ilk talepte ödenmek üzere, davalıya 2500 sterlin borç verdiğini; %9 faiz taşıyan bu borcu müteaddit defalar ve en son 4.12.1985 tarihinde talep ettiği halde davalının herhangi bir ödemede bulunmadığını iddia ederek 2500 stelin, 6-.12.1983 tarihinden itiabren %9 faiz ve dava masrafları için hüküm talep etti.
Davalı ise dosyaladığı müdafaa takririnde, sair şeyler yanında, davacının nakit parasını işletmek için kendisinden yardımcı olmasını istediğini ve üçüncü güvenilir bir şahsa %-9 faiz karşılığında borç olarak verilmek üzere davacıdan 2500 sterlin alıp mezkûr meblağı güvenilir bir şahsa borç olarak verip ondan bir güvence temin edene kadar davacıya karşı sorumlu olmayı kabul ederek dava konusu senendi imzaladığını; davacıdan aldığ-ı 2500 sterlini 20.12.1983 tarihinde Sezgin Pirgalıoğlu'na %9 faizi ile birlikte 31.1.1985 tarihinde ödenmek üzere borç olarak verip mezkûr tarihteki sterlinin serbest piyasa fiyatını da kendi aralarında 485TL olarak belirleyip 31.1.1985 tarihine kadar ola-n faizleri ile birlikte, 31.1.1985 tarihinde bozdurulmak üzere, Sezgin Piraglıoğlundan TL 1334.030 için bir çek alarak davacıya verdiğini; 2500 sterlin için davacı lehine imzaladığı borç senedini davacıdan talep ettiğini ancak davacının senedin evde olduğu-nu ve senedi imha edeceğini söylediğini ve davacının samimiyetine güvenerek konu senedi tekrar talep etmediğini davacının Sezgin Pirgalıoğlu'nun verdiği çeki gününde bozduramaması üzerine aleyhine dava açarak hüküm alıp hükümlü alacağını bir tamam ödendiği-ni ve bu nedenle bir dava altında davacının kendisinden herhangi bir talepte bulunamıyacağını ileri sürdü. Davacı, Davalının müdafaa takririne cevabında, Sezgin Pirgalıoğlu'ndan dava yolu ile tahsil ettiği alacağın bu dava konusu ile alakası olmadığını ile-ri sürdü.
Davanın duruşmasında davacı bizzat şahadet verdi. Davalı da bizzat şahadet verip ilâveten 4 de tanık dinletti. Davacı şahadetinde talep takririnde serdedilen savlarını yineleyerek ilâveten bu dava konusu borç senedinden önce davalıya senetsiz o-larak borç verdiğini ve karşılığında Sezgin Pirgalıoğlu & Co.'ya ait bir çek aldığını ileri sürdü.
Davalı ise şahadetinde müdafaa takririnde ileri sürdüğü savlarını yineledi.
Davalı daha sonra Sezgin Pirgalıoğlu aleyhine davacı tarafından dosyalanan d-avayı ibraz ettirip Sezgin Pirgalıoğlunu da tanık olarak dinletti.
Sezgin Piraglıoğlu şahadetinde, sair şeyler yanında, davalının savlarını teyit ederek parayı borç olarak aldığı günkü kurun çok üstünde olan 1 stg. = 485 TL'den anlaşarak faizleri de hesa-playıp bir çek verdiğini; verdiği çekin gününde bozulamaması üzerine davacının kendi dükkânına gelerek borçlandığı paranın sahibinin kendisi olduğunu söylediğini ve daha sonra da davacının dava açarak hüküm aldığını ve hükümlü borcu bir tamam ödendiğini be-lirtti.
Dışişlerinde görevli olup davalı tarafından tanık olarak çağrılan Arif Altay da şahadetinde dava konusu senedin kendi huzurunda imzalandığını ve davalının yüksek faizle işletmek üzere davacıdan para aldığını söyledi.
Davalı tarafından şahadet v-eren ve 1980 yılından beri döviz alış verişi yapan Ertuğrul Akbel de şahadetinde 27.12.1983 tarihinde resmi kur olarak 1 sterlinin 402.78TL olduğunu ve serbest piyasa ile resmi kur fiyatı arasında %10-15 bir fark olduğunu belirtti.
Duruşmada verilen şaha-detleri değerlendiren tam teşekküllü Kaza Mahkemesi Başkanı hükmünde, davalının şahadetini tanığı Sezgin Pirgalıoğlu'nun şahadeti ile birlikte değerlendirerek davalının şahadetini doğru olarak kabul etti ve inandığı şahadete göre, sair şeyler yanında, dava-lı tanığı Sezgin Pirgalıoğlu'nun davacıdan direkt olarak herhangi bir borç almadığı gibi direkt olarak davacıya TL 1334.030 bir borcu olduğuna ilişkin şahadet olmadığını ve Sezgin Pirgalıoğlu'nun davalıdan Aralık 1983 de 2500 sterline mukabil faizleri ile -birlikte davalıya "hamiline" olarak 31.1.1985'de ödenmek üzere TL 1334.030 için bir çek verdiğine ilişkin şahadet bulunduğunu vurgulayarak davalınında konu çeki davacıdan aldığı 2500 sterline karşılık imzaladığı borç senendini tatmin etmek için davacıya ve-rdiği; çekin karşılığı olmayışı nedeni ile davacının çek sahibini dava ederek aldığı hükmü de icra ettirip hükümlü alacağını tahsil ettiğine göre davalının davacıya olan borcunun tatmin edildiğine ilişkin bulgu yaparak davacının davasını reddetti.
Tam Te-şekkülü Kaza Mahkemesinin diğer üyesi ise Başkandan ayrı bir hüküm vererek hükmünde, sair şeyler yanında, davalının 6.12.1983 tarihli bir borç senedi tahtında davacıdan 2500 sterlin borç aldığının tartışma konusu olmayıp esas ihtilâfın konu borcun davalı t-arafından ödenip ödenmediğine ilişkin olduğunu ve davalının konu borç senedi altındaki borcunun ödendiğini gösteren herhangi bir makbuz sunmadığını da vurgulayrak davalı ile tanığı Sezgin Pirgalıoğlunun şahadetlerine de itibar etmeyip emare senet altındaki- borcun ödenmemiş olduğu ve bu nedenle davacının davasını ispat ettiği kanaatına vardı ve davacı leyhine hüküm verdi.
Davacı bu sonuç üzerine bir istinaf dosyalıyarak istinaf ihbarnamesinde Mahkeme Başkanının hükmünde:
(i) dava konusu borcun başka bir -şahıs tarafından ödendiğine ve 915/85 no'lu davada sözü edilen 1334.030 TL'lık çekin 2500 sterlin borç için verildiğine hükmetmekle hatalı hareket ettiğini;
(ii) ispat külfeti ile ilgili yasal durumu hatalı bir değerlendirmeye tabi tuttuğunu;
(iii) dav-alı ile tanıklarının 1334.030 TL'lık çekin mahiyeti ile ilgili şahadetlerinin çelişkili olduğunu dikkate almadığını;
(iv) borç senedine ilişkin sözlü ya da dolaylı şahadet arasında tercihini yaparken takdir hakkını hatalı olarak kullandığını;
(v) davad-a konu edilen çekin tarihinin 31.1.1985 olduğu hususundaki bulgusunun hatalı olduğunu; ve
(vi) tüm şahadet ve emareler ışığında davacı leyhine karar vermemekle hatalı davrandığını;
Davacı istinaf ihbarnamesinde Mahkemenin diğer üyesinin de, hükmünde, d-avada konu edilen çekin tarihinin 31.1.1985 olduğu hususunda bulgu yapmakla hata ettiğini ileri sürdü.
Aleyhine istinaf edilen davalı da Emir 35 nizam 10 tahtında bir mukabil istinaf dosyalıyarak 9 ayrı istinaf sebebi içeren istinaf ihbarnamesinde, özetl-e, Mahkeme üyesinin:
(i) davacının şahadetine inanıp davalı tarafından sunulan şahadete inanmamakla;
(ii) davalı tanığı Sezgin Pirgalıoğlu'nun hangi şahadetinin davalının hangi şahadetine ters düştüğünü belirtmemekle ve bu tanığın şahadetini değerlendi-rmeye tabi tutmamakla;
(iii) davaya konu borç senendinde belirtilen meblâğın ödenmediğine ilişkin emare çeklerle ilgili herhangi bir bulgu yapmamakla;
(iv) davada emare olan çeklerle yapılmış olan ödemelere ilişkin bulgu yapmamakla; ve
(v) ispat külf-etine ilişkin herhangi bir bulgu yapmamakla;
hatalı hareket ettiğini ileri sürdü.
İstinafın incelenmesine geçmezden önce istinaf ve mukabil istinafta konu edilmeyen ancak istinaf tutanaklarında gözümüze çarpan bir hususa değinmek isteriz. Özetlenen olgu-lardan da görülebileceği gibi Tam Teşekküllü Kaza Mahkemesi Başkanı ile Mahkemenin diğer üyesi bu davada anlaşamıyarak ayır ayrı hüküm vermişlerdir. Böyle bir durumda sonuçta davacının davasını ispatlayamadığı gerekçesi ile davacının davasının reddedilmesi-ne ilişkin karar vermek gerekirken Mahkeme Başkanı davalı lehine ve üye de davacı lehine ayrı ayrı hüküm vermiş ve Mukayyitlik de hatalı olarak verilen iki ayrı hükmün tasdikli suretini tanzim ederek istinaf dosyasına eklemiştir. Böyle bir durumda yargıçla-rın ayrı ayrı görüşlerini belirtip sonuçta dava ispatlanamadığı gerekçesi ile reddedildiğine ilişkin hüküm vermeleri ve Mukayyitlikçe hazırlanacak tasdikli hükmün de bu şekilde düzenlenmesi gerektiğini vurgulamak isteriz.
İstinafın incelenmesine gelince,- özetlenen olgulardan görülebileceği gibi, davalı şahadetinde davacıdan aldığı parayı Sezgin Pirgalıoğluna verdiğini ve karşılığında ondan 31.1.1985 tarihinde faizleri ile birlikte ödenmek üzere 1334.030 TL tutarında bir çek aldığını bu çeki davacıya verdi-ğini ancak çekin gününde Bankada karşılığı olmayınca davacının dava açarak hüküm alıp alacağını tahsil ettiğini belirtmiş ve Sezgin Piraglıoğlu da şahadetinde davalının bu şahadetini teyit etmişti. İlâveten Pirgalıoğlu çekin gününde ödenmemesi üzerine dava-cının kendisine gelerek davalıdan borçlandığı paranın sahibinin kendisi olduğunu belirtmiş ve bu tanığın bu husustaki şahadeti istintaka da tabi tutulmamıştır. Bu nedenle Mahkeme Başkanı hükmüne davalı ile tanığına inanarak dava konusu borç senedinin tatmi-n edildiğine ve davacının davalıdan alacağı olmadığına ilişkin bulgu yapmakla hatalı hareket etmiş değildir. Davacı bu nokta üzerinde başarılı olmadıktan sonra sair istinaf sebeplerine değinmeyi gereksiz buluyoruz.
İstinaf eden istinafında başarılı olmad-ığına göre aleyhine istinaf edilenin mukabil istinafını da incelemeyi gereksiz görüyoruz.
Sonuç olarak istinaf ve mukabil istinaf reddolunur. Aleyhine istinaf edilenin masrafları istinaf eden tarafından ödenecektir.
(Salih S. Dayıoğlu) - (Niyazi F. Korkut) (Celâl Karabacak)
Başkan Yargıç Yargıç
25 Ocak 1991
Full & Egal Universal Law Academy