- Yargıtay/Hukuk 54/78
(Lefkoşa Kaza Mahkemesinde birleştirilimiş
1353/77, 1354/77, 1355/77, 1374/77,
1375/77, 1376/77, 1377-/77, 1378/77 ve
140/78 sayılı davalar).
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdkı İlkay, Salih S. Dayıoğlu ve N. Ergin
Salâhi.
İstinaf edenler: Fatma Hasan ve diğerleri
- (Davacılar)
ile
Aleyhine istinaf edilen: Cahit Hamza (Çolak )
(Davalı)
a r a s ı n d a.
İstinaf edenler namına: Talât Kürşat.
Aleyhine istinaf edi-len namına: Ümit S. Onan tarafından Kemal Aktay.
Hazırlık şahadeti - Görgü şahidinin yurdışına gidecek olması nedeniyle
duruşmadan önce dinlenmesi için yapılan istida - İlk Mahkemenin
şahidin Türkiye'ye gitmek üzere olmasının hazırlık şahadetini-
dinlemek için muhik bir sebep olarak kabul etmemesi - İlk
Mahkemenin Emir 36 N.5'e göre takdir hakkını hatalı kullandığına
dayanan istinaf - Hazırlık şahadeti ile ilgili İngiltere'deki
O.30 r.1 ile bizdeki E.355 n.5'in Yargıtayca incel-enmesi.
Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğü - Tüzüğün 36. Emrinin 5. nizamı - Bu emirve nizam altında trafik kazasını gören göz şahidinin yurtdışına gideceği nedeniyle şahadetinin duruşmadan önce hazırlık şahadeti olarak alınması talebi - İlk Mahkemenin Türk-iye'ye gitmek üzere adadan ayrılmanın muhik bir sebep olamayacağı kanaatine varması ve istidayı reddetmesi - İstinaf - Davalının istinafı - Yargıtayın, İngilteredeki muadil nizama göre yurtdışına gitmenin geçerli bir sebep olduğu ve bizde de farklı olması -için herhangi bir neden bulunmadığı kanaatine varması ancak konu şahit yurtdışına gittiği nedeni ile hükmü iptal etmekle yetinmesi.
OLAY: Davacılar aynı trafik kazası ile ilgili 9 dava açtılar. Bu
davaıar Kaza Mahkemesi tarafından birleştirildi.
- Davacılar İlk Mahkemeye çift taraflı istida ile müracaat
ederek trafik kazasının tek görgü şahidinin 20 gün sonra adadan
ayrılacağını iddia ettiler ve şahadetinin Hukuk Muhakemeleri
Usulü Tüzüğü E.35 n.5'e göre önceden alınmasını tale-p ettiler.
İlk Mahkeme şahidin Türkiye'ye gitmek üzere adadan ayrılmasının
şahadetinin önceden dinlenmesi için muhik bir sebep teşkil
etmediği kanısına vardı ve istidayı reddetti.
Davalilar İlk Mahkemenin takdir hakkını hatalı kull-andığını
ileri sürerek istinaf ettiler.
SONUÇ: Yüksek Mahkeme, hazırlık şahadeti ile ilgili Kıbrıstaki E.35
n.5'in İngilteredeki 0.39 r.l'in muadili olduğunu belirtti.
İngilterede bir şahidin yurtdışına gitmek üzere olmasının
şahade-tini önceden dinletmek için geçerli bir sebep
oluşturduğunu dikkate alan Yüksek Mahkeme bizde de aynı nedenin
geçerli olmaması için herhangi bir neden bulunmadığı kanaatine
vardı. İstida konusu şahidin yurtdışına gittiği gerçeği
kar-şısında haksızlığın istinafen tamir edilmesine olanak
kalmadığını belirten Yüksek Mahkeme, İlk Mahkemelere ışık tutma
bakımından fayda mülahaza ederek istinafı karara bağladı.
Atıfta Bulunulan Bilimsel İçtihatlar:
The Annual Practice 1962, Cil-t I, s.871.
2- The Supreme Court Practice, 1970, Cilt 1, s.534.
----------------
H Ü K Ü M
Şakir Sıdkı İlkay: Müstenifler, Lefkoşa Kaza Mahkemesi huzurunda açılmış ve daha sonra Mahkeme emri ile birle-ştirilmiş 9 davada davacıdırlar. Davaların hepsi aynı trafik kazası ile ilgilidir.
Müstenif davacılar, Kaza Mahkemesine yaptıkları ve yemin varakası ile destekledikleri 22.8.1978 tarihli çift taraflı bir istida ile kazanın tarafsız tek göz şahidinin -K.T.B. Kuvvetlerine mensup olduğunu ve 20 gün sonra, görev süresinin sona ermesi nedeni ile, Türkiye'ye döneceğini ileri sürerek bu şahidin şahadetinin, Hukuk Usulü Nizamatı'nın 36. Emrinin 5. nizamı tahtında, davadan önce alınmasını talep ettiler. Karşı t-araf herhangi bir itirazname dosyalamadı sadece, istidanın ele alındığı gün, Mahkemeye bir beyanda bulunarak bu tür istidaların ender hallerde kabul edildiğini, bu istidanın ise kabul edilmesi için gerekli vasfa haiz olmadığını fakat takdirin Mahkemeye ait- olduğunu iddia etti. İstidayı dinleyen Kaza Mahkemesi şahidin Türkiye'ye gitmek üzere adadan ayrılmasının muhik bir sebep teşkil edemeyeceği kanaatına vararak istidayı reddetti. İstinaf ibşbu ret kararından yapılmıştır.
İstinafın duruşmasında müste-nifler Bidayet Mahkemesinin takdir hakkını hatalı kullandığını, aleyhine istinaf edilen ise Bidayet Mahkemesinin bu hakkını doğru olarak kullandığını iddia ettiler.
İstinaf konusu istidnnın üzerine dayandırıldığı E.36 n.5
şöyledir:
"5. The- evidence of any witness may by leave of the Court or
a ,judge be taken at any time as preparatory to the hearingg of
the action or any application therein before the Court or any
Judge thereof, and the evidence so taken may be used at the-
heariag subject to just exceptions.
Evidence so taken shall not be used at the hearing unless
the party obtaining leave shall have given notice to all other
parties to attend at the examination.
Evidence so taken shall -be taken in like manner, as nearly as
as may be, as evidence at the hearing of an action is to be
taken. The note of the evidence shall be read over to the
witness, and tendered to him for signature. If he refuses to
sign it a note sha-ll be made of his refusal, and the evidence may
be used whether he signs it or not."
Yukarıda iktibas edilen metinden- görüleceği gibi Mahkemenin izni ile herhangi bir şahidin şahadeti duruşmaya hazırlık mahiyetinde önceden alınabilir ve bu gibi şahadet, haklı istisnalar dışında, duruşmada kullanılabilinir. Bu gibi Şahadet Mahkemenin veya herhangi bir Yargıcının huzurunda- alınabilir.
Bu gibi hazırlık mahiyetindeki şahadet İngiltere' de daha geniş kapsamlı olan 0.39 r.1 altında alınır. İnğiltere' de bu nizam altında bir şahadetin alınması için ise şahidin dışarıya gideceği için duruşmaya gelememesinin muhtemel olduğu -hususu geçerli bir sebep sayılır.-Gör: The Annual Practice 1962, Cilt 1, s.871 ve The Supreme Court Practice 1970, Cilt 1, s.534. Bizdeki durumun, bu bakımdan, farklı olması için herhangi bir neden yoktur. Kanımızca, bir şahidin, bu meselede olduğu gibi, d-ışarıya gideceği ve tekrar adaya dönmeyeceği hususu bu şahidin şahadetinin E.36 n.5 altında alınması için geçerli bir sebeptir.
Yukarıda söylenenlerden anlaşılacağı gibi Bidayet Mahkemesi müstedinin istidasını reddedip sözû edilen şahidin şahadetini,- E.36 n.5 altında, hazırlık mahiyetinde davadan önce almamakla hata etmiştir. Bu heta neticesi mûsteniflerin uğradığı haksızlığın ise, sözû edilen şahidin adayı terk etmiş olması nedeni ile, istinafen tamir edilmesine olanak yöktur. Bu böyle olmakla berabe-r istinafın incelenip karara bağlanmasında, alt mahkemelere ışık tutma bakımından, fayda müşahade ettik.
Son olarak bidayet mahkemelerinin bu gibi müracaatlara titizlikle eğilmesi ve haklı bir neden olduğu takdirde yapılan müracaatı reddetmemesi gere-kliliğine değinmek istiyoruz. Çünkû aksi takdirde müracaatı yapan taraf istinaf yolu ile dahi tamir edilemiyecek bir haksızlık veya zarara düçar olabilir.
Sonuç olarak istinaf kabul edilir ve Bidayet Mahkemesinin
kararı iptal edilir.
İstinaf -masraflarını aleyhine istinaf edilen ödeyecektir.
(Şakir Sıdkı İlkay) (Salih S. Dayıoğlu) (N. Ergin Salâhi)
Yargıç Yargıç Yargıç
26 Aralık, 1978
- 359 -
Full & Egal Universal Law Academy