-D.1/81 Yargıtay/Hukuk 54/80
(Dava No. 37/80; Lefkoşa)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti; Şakir Sıdkı İlkay, Niyazi F. Korkut, Aziz Altay.
İstinaf eden:- Tevfik Ali Riza, Lefkoşa
(Davalı)
ile -
Aleyhine istinaf edilen: Selma H. Cahit, Lefkoşa
(Davacı)
A r a s ı n d a .
İstinaf- eden namına: Abdullah Alpay.
Aleyhine istinaf edilen namana: Kıvanç M. Riza.
Tahliye - İlk Mahkemenin, tadilatın esasa müteallik olduğu ve davacının eve ihtiyacı olduğu bulgusuna vararak tahliye emri vermesi.
Esasa ilişkin tadilat - Esasa müteallik tad-ilat nedeniyle tahliye talebi - 18/73 sayılı Kira Kontrol (Geçici Hükümler) Yasası Davacının konu eve ihtiyacı olduğu, tadilat yapacağı ve müessir yeni inşaat yapmak amacıyle tahliye talebi - Tadilatın esasa ilişkin olup olmadığı tartışması.
Olgularla ilg-ili bulgu - İlk Mahkemenin olgularla ilgili bulgusu Yargıtayın İlk Mahkeme bulgularına müdahale edebileceği haller.
OLAY: Davacı, kiracısı olan Davalıya bir yazı göndererek konu eve esasa müteallik tadilat yapacağı nedeniyle ihtiyacı olduğunu bildirdi ve -evi tahliye etmesini istedi. Davalının evi tahliye etmemesi üzerine Davacı Lefkoşa Kaza Mahkemesinde bir tahliye davası açtı. Davalı ise tadilatla ilgili iddiaları reddederek, Davacının asıl gayesinin kendisini evden çıkarmak ve daha yüksek kira elde etmek- olduğunu ileri sürdü.
İlk Mahkeme, Davacının Belediyeden gerekli ruhsatı aldığını, konu evin 3 dükkâna dönüştürüleceğini, tadilatın evin tümünü kapsayıp evin karakterini değiştireceğini dikkate aldı ve tahliye için emir verdi.
Davalı İlk Mahkemenin tadil-atın esasa müteallik olduğu hususundaki bulgusunun hatalı olduğunu ileri sürerek istinaf etti.
SONUÇ: Yargıtay, bir tadilatın esasa müteallik olup olmadığının bir olgu meselesi olduğunu, Yargıtay'ın genellikle İlk Mahkemenin bu konudaki bulgularına müdaha-le etmediğini, İlk Mahkemenin bulgusunun açıkça hatalı olması veya böyle bir bulguya makul bir insanın varmasının olanaksız olması hallerinde müdahale edebileceğini belirtti.
Dava konusu evin 3 dükkâna dönüştürüleceğini, yapılacak tadilatın binanın tümünü- kapsayacağını gözönünde bulunduran Yargıtay İlk Mahkemenin hata etmediği sonucuna vardı ve istinafı reddetti.
Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
1- Atkinson v.Bettison (1955) 3 All E.R. p.340 at 342.
H Ü K Ü M
Şakir Sıdkı İlkay: Bu istinaf Lefkoş-a Kaza Mahkemesirıin müstenif aleyhine verdiği tahliye kararından yapılmıştır.
Müstenif davalı aile sahibi olan emekli bir kamu görevlisidir.
Müstenif, aleyhine istinaf edilen davacıya ait olan Lefkoşa'da 28 Kasım sokağındaki 15 numaralı evin kiracısıdır-. Müstenifin Girne'de de icarında bir ev bulunmaktadır.
Aleyhine istinaf edilen davacı davalıya gönderdiği 6.8.1979 tarihli bir yazı ile dava konusu eve, esasa müteallik tadilât veya müessir yeni inşaat yapacağı nedeni ile, ihtiyacı olduğunu bildirdi ve e-vi en geç Kasım 1979'da tahliye etmesini istedi. Davalının evi, kendisinden talep edildiği veçhile, tahliye etmemesi üzerine davacı davalı aleyhine Lefkoşa Kaza Mahkemesinde bir tahliye davası açtı. Davalı ise dosyaladığı müdafaa takririnde davacının esasa- müteallik tadilât ile ilgili iddialarını reddederek davacının asıl gayesinin kendisine ayda Tl.1080.- kira ödeyen davalıyı çıkartıp evi çok daha yüksek icar bedeli ile kiraya vermek olduğunu ileri sürdü.
Davayı dinleyen Lefkoşa Kaza Mahkemesi davacının B-elediyeden gerekli ruhsatı aldığını ve konu eve tadilât yaparak onu 3 dükkâna dönüştüreceğini, yapılacak tadilât ııeticesi halen ikametgâh olarak kullanılan evin üç ayrı dükkan olacağını, tadilâtın evin tümünü kapsayıp karakterini değiştireceğini, tadılâtı-n esasa müteallik olduğunu ve bu maksatla davacının eve ihtiyacı olduğunu buldu. Mahkeme bu bulgular üzerine davalının bir aya kadar evi tahliye etmesini ve davacıya dava masraflarını ödemesini emretti.
Müstenif davalı dosyaladığı istinaf ihbarnamesinde s-adece eve yapılan tadilâtın esasa müteallik ölduğu hususunda Bidayet Mahkemesinin yaptığı bulgunun hatalı olduğunu ileri sürdü. İleri sürülen tek istinaf sebebi aynen şöyledir:
"Muhterem Bidayet mahkemesi hakiminin dava konusu binada yapılması için izin a-lınmış olan tadilâtın esasa ilişkin (substantial construction) olduğu hususundaki bulgusu hatalı olup mevcut şahadetle desteklenmemektedir. Tadilât sathi, binanın yapısı ile değil de (constructual) iç bölmeler ile ilgili olup binada esasa müteallik hiç bir- tadilât yapılmamaktadır."
Görüleceği gibi Bidayet Mahkemesinin ne gibi tadilât yapılacağı hakkındaki bulgusunun değil de bu tadilâtın esasa müteallik olduğu hususundaki bulgusunun hatalı olduğu ileri sürülmüştür. Bu durumda tezekkür edilmesi gereken yegâ-ne husus eve yapılacak tadilâtın esasa müteallik olup olmadığıdır.
Bir tadilâtın esasa müteallik olup olmadığı derece ve bu nedenle bir olgu meselesidir ve bunu karara bağlamak Bidayet Mahkemesine düşen bir husustur. Bir istinaf mahkemesi ise bir bidayet -mahkemesinin bu husustaki bulgusuna müdahale etmez meğer ki bidayet mahkemesinin bulgusu açıkça hatalı olsun veya böyle bir bulguya herhangi makul bir insanın varması olanaksız olsun. Atkinson v. Bettison (1955) 3 All E.R. p.340 at 342'de Denning L.J. şöyl-e demiştir:
"The question what is "substantial" is one of degree, and therefore of fact. If a judge went wrong in that he came to a conclusion which was clearly wrong or ta which no reasonable man could come, then this court would interfere. But when it i-s a matter on which two minds can quite reassonably come to differing conclusions, then it is essentially a question for the county court judge."
Bu meselede konu ev 3 dükkâıia dönüştürülecek ve bu maksatla iç duvarların bazıları kaldırılacak, başka bazı -duvarlar yapılacak, bazı pencereler kapanacak, oda kapıları yerine dükkân kapıları yapılacak, dış veranda, dükkânlara ithal edilecek, dükkânlar için lâvabo ve tuvaletler eklenecek ve yapılacak tadilât binanın tümünü kapsayacak ve karakterini değiştirecekti-r. Bu durumda Bidayet Mahkemesinin yapılacak tadilâtın esasa müteallik olduğu hususunda hata ettiğine ikna edilmiş değilizdir.
Yukarıda söylenenlerden görüleceği gibi müstenif yaptığı istinafta muvaffak olmuş değildir ve istinafın reddedilmesi gerekir. Me-selenin tüm ahval ve şeraiti ışığında masraflarla ilgili herhangi bir emir vermemeyi uygun gördük.
Sonuç olarak istinaf reddolunur.
(Şakir Sıdkı İlkay) (Niyazi F. Korkut) (Aziz Altay)
Yargıç Yargıç Yargıç
2 Ocak -1981
Full & Egal Universal Law Academy