-D.11/93 Yargıtay/Hukuk 55/89
(Genel İstida 183/80; Girne)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Niyazi F. Korkut, Celâl Karabacak, Özkan Tunçağ.
İstinaf eden: Iain Anderson -Ross, Scotland, U.K. vekili ve temsilcisi
John Norman Victor Shelley vas. Karaman - Karmi.
İle
Aleyhine istinaf edilen: 1. K.T.F.D.
2. K.T.F.D. Ekonomi ve Maliye Bakanlığı vas.
K.T.F.D. veya Devlet Emlâk ve Malzeme
Dair-esi vas. K.T.F.D.'ni temsilen K.T.F.D.
Başsavcısı, Lefkoşa.
A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Avukat Ali Dana ve Avukat Osman Ertekün
A-leyhine istinaf edilenler namına: Kıdemli Savcı Derviş Akter
H Ü K Ü M
Niyazi F. Korkut: İstinaf eden Müstedi Girne Kaza Mahkemesinde vekili vasıtası ile dosyalamış olduğu bir Genel İstida altında: 8.7.1969 tarihli bir satış mukavelesi ile satın almış -olduğu Kayıt No:5902, pafta No: XII.18, E.2, parsel No: 544/1 olan Girne Kazası, Karaman köyündeki taşınmaz malın, üzerindeki tüm haklar ve ağaçlarla birlikte, adına kaydedilmesine ilişkin istemde bulundu.
Müstedinin vekili tarafından yapılan istdiaya ek-li yemin varakasında, sair şeyler yanında, Müstedinin istida konusu taşınmaz malı KL 2250 (Kıbrıs Lirası)'na Nitsa George Savvides n.d. Nitsa Xero'dan satın alıp satış bedelini bir tamam ödediği, konu malın halen satıcı adına kayıtlı olup üzerinde bir enge-l bulunmadığı; konu malın Müstedi adına kaydedilmesi için zamanında Rum kesimince gerekli iznin verildiği ve 1974 Barış Harekâtından sonra konu mal ile ilgili olarak Savunma Bakanlığına gerekli müracaatın yapılarak mukaveleden doğan haklarının kaydedildiği- ve ilgili daireden bu haklarının kaydedildiğine ilişkin yanıt alındığı belirtildi.
Aleyhlerine istinaf edilen Müstedaaleyhler bu istiaya karşı dosyalamış oldukları itriaznamede Müstedinin istidasında ileri sürülenlerin 7/80 sayılı Yasanın özellikle 6. ma-ddesinin içerdiği hususları kanıtlayıcı mahiyette olmadığı; Müstedinin konu malı 20.7.1974 tarihinden önce satın aldığına ilişkin resmi belgeleri bulunmadığı ve 8.3.1969 tarihli satış muakvelesinin de şeklen ve yasal olarak geçerli olmadığı ileri sürüldü.
-
İstidanın duruşmasında Müstedi bizzat şahadet vererek iki de tanık dinletti. Yapılan duruşma sırasında verilen şahadet ile sunulan emarlerden mukaveledeki satıcının kim olduğu hususunda ortaya çıkan bir tereddüt üzerine Müstedi satışın yapıldığı tarihte -Müstedinin avukatı olan Elicos A. Liatsos tarafından yapılan 25.4.1989 tarihli bir yemin varakası dosyaladı. 26.4.1989 tarihinde duruşmaya başlamazdan önce Müstedaaleyhler dosyalanan bu yemin varakasına ilişkin itirazda bulunarak Müstedinin böyle bir ek ye-min varakası dosyalayabilmesi için Emir 35, Nizam 16 uyarınca Mahkemeden izin alması gerektiğini ileri sürdüler.
Alt Mahkeme de bu hussuta yapılan itirazı değerlendirerek bu kadar geç bir aşamada dosyalanan konu ek yemin varakasını nazarı dikkate almamay-a karar verdi. Müstedi avukatı bu kez istidaya ekli esas yemin varakasını tadil edebilmek için izin talebinde bulundu. Müstedaaleyhlerin itiraz etmemelerine karşın Alt Mahkeme Müstedinin bu istemini de yersiz bularak reddetti.
Yapılan hitaplardan sonra i-stida hüküm için süresiz ertelendi. Bu ertelemeden ve hükmün 10.5.1989 tarihinde tefhim edilebileceğine ilişkin Mahkeme Mukayyitliğince taraflara ihbar yollandıktan sonra Müstedi 9.5.1989 tarihine bir istida yaparak Müstedi vekili John Norman Victor Shelle-y ile konu satış sözleşmesinin yapıldığı tarihte Müstedinin avukatı olan Elicos A. Liatsos'un ek birer yemin varakası dosyalamalarına izin verilmesini istedi. Müstedinin bu istidası Mukayittlikçe 15.5.1989 tarihine tayin edildi. Müstedi izin verilmesi hali-nde dosyalamak istediği konu yemin varakaları ile esas istidaya konu taşınmaz malın satışında satıcının kim olduğu hususunda, duruşma sırasında, ortaya çıkan terddütlere açıklık getirmeyi amaçlıyordu. Müstedi avukatı 10.5.1989 tarihinde hüküm tefhiminden ö-nce Mahkemeye hitap ederek 15.5.1989 tarihine tayinli bir istdiaları bulunup avukat Elicos A. Liatsos'un kardeşinin ağır rahatsızlığı nedeni ile Rum kesimine geçip bir süre orada kalmaya mecbur olması sonucu konu istidayı dosyalamada bir gecikme olduğunu v-e bu istidaları karara bağladıktan sonra esas istdidanın neticelen-dirilmesini istedi.
Müstedaaleyhler adına bulunan savcı ise ek yemin varakası dosyalana-bilmesine ilişkin yapılan istidaya itirazname dosyalama niyetinde olduklarını belirtmesine karşın A-lt Mahkeme daha önce izin alınmadan dosyalanan 25.4.1989 tarihli yemin varakası ile esas istidaya ekli yemin varakasının tadil edilmesine ilişkin Müstedinin yapmış olduğu müracaatlarının reddedildiğine değinerek ve keza istidada 10.5.1989 tarihinde hüküm t-efhim edileceği yazılı olarak duyurulduktan sonra 9.5.1989 tarihinde yapılan ve daha önce Mahkeme tarafından reddedilen talepleri içeren bu istdianın da reddine karar verdi. Müstedinin bu istemini reddettikten sonra Alt Mahkeme esas istidadaki kararını oku-du ve Müstedinin esas istdiasını reddetti.
Müstedi Alt Mahkemenin bu red kararına karşı istinaf dosyaladı.
İstinaf eden 10 istinaf sebebi içeren istinaf ihbarnamesinde, sair şeyler yanında, Alt Mahkemenin Müstedinin esas istidasındaki yemin varaksını t-adil etmesine izin vermemekle; 25.4.1989 tarihli ek yemin varakasını dikkate almayarak istidanın en önemli tanığı olan ve Müstedi adına satış işlemlerini yapan avukatının tanık olarak dinlenmesine engel olmakla ve keza Müstedinin 15.5.1989 tarihine taynli -bir tadil istidası varken bu tadil istidasını dinlemeden ve bu tadil istidasının gününden önce 10.5.1989 tarihinde esas istidası ile ilgili kararı okumakla hatalı hareket ettiğini ileri sürdü. İstinafın duruşması sırasında da istinaf eden avukatı, sair şey-ler yanına, Alt Mahkemenin Müstedinn yapmış olduğu tadil istidasını tezekkür dahi etmeden reddedip takdir hakkını adli olarak kullanmamakla yanılgıya düştüğünü savundu. Müstedaaleyhler adına Mahkemeye hitap eden savcı ise hitabında, sair şeyler yanında, do-syalanan tadil istidası ile eklenmek istenen hususlarla Müstedinin şahadetinde söylediklerinin çeliştiğini ve Alt Mahkemenin Müstedinin tadil istidasını reddetmesi ile Müstediye bir haskızlık olmadığını savundu.
Özetlenen olgulardan görülebileceği gibi A-lt Mahkemenin Müstedinin istidasını reddetmesinin tek nedeni emare sözleşmede görülen satıcının konu taşınmaz malın o günkü kayıtlı mal sahibi olmayışıdır. Müstedi emare sözleşmedeki satıcı ile ilgili olarak ortaya çıkan çelişkiye sarahat getirmek üzere bi-r tadil istidası yapıp bu istida dinlenmeden Alt Mahkeme bu tadil istidasının tayinli olduğu günden önce ve Müstediye bu istidasını kanıtlaması için bir fırsat tanımadan konu tadil istidasını reddetmiş ve Müstedinin satıcı ile ilgili çelişkiye açıklık getr-imesine olanak tanınmamıştır. Bu gerçekler ışığında Alt Mahkeme Müstedinin yapmış olduğu tadil istidasında haklı olup olmadığı hususunda bir duruşma yapmasına fırsat verip ona bu istida ile ilgili olarak söz hakkı tanımadan esas istidada karar vermekle hat-alı hareket etmiştir. Bu nedenle istinaf eden bu nokta üzerinden istinafında başarılı olmuştur ve istinafın bu nokta üzerinden kabul edilerek Alt Mahkemenin Müstedinin esas talebini reddeden kararının iptal edilmesi gerekir. (Bu hususta Gör Y/H 51/92)
Bu- arada Müstedinin istidasını reddeden yargıçlardan biri Yüksek Mahkemeye tayin edilmiş olduğundan Müstedinin esas istidasının ve tadil istidasının yeni bir heyet tarafından dinlenmesi gerekecektir.
Sonuç olarak istinaf kabul edilerek Alt Mahkemenin 10.5.-1989 tarihli hükmü iptal edilip Müstedinin istidası ile tadil istidasının yeni bir heyet tarafından dinlenmesine ilişkin emir verilir.
Masraflarla ilgili herhangi bir emir verilmez.
(Niyazi F. Korkut) (Celâl Karabacak) - (Özkan Tunçağ)
Yargıç Yargıç Yargıç
25 Mayıs 1993
Full & Egal Universal Law Academy