-D.6/2004 Yargıtay/Hukuk 56/2003
(Girne Dava No: 1023/2002)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: Metin A. Hakkı, Mustafa H. Özkök, Seyit A. Bensen.
İstinaf eden: Ahmet Arken, Gir-ne
(Davacı)
ile -
Aleyhine istinaf edilen: 1. Ronald Moseley, Lapta, Girne
2. Sophine Harrison, Lapta, Girne
(Davalılar)
A r a s ı n d a.
İstinaf ed-en namına: Avukat Menteş Aziz
Aleyhine istinaf edilenler namına: Avukat Gözel Halim.
Girne Kaza Mahkemesi Başkanı Talât Derviş Refiker ve Yargıç Beril Çağdal'ın 1023/2002 sayılı davada 30.5.2003 tarihinde verdiği karara karşı Davacı tarafından yapılan is-tinaftır.
--------------
-H Ü K Ü M
-
-Metin A. Hakkı: İstinaf Eden Davacı, 9.8.2002 tarihinde Usulü Mahkeme Nizamları Emir 2 Nizam 1 tahtında, Girne Kaza Mahkemesinde Davalılar aleyhine dosyaladığı yukarıda ünvan ve sayısı gösterilen dava ile, Davalılar aleyhine müştereken ve/veya münferiden -215 bin sterlin, bu miktar üzerinden faiz ve dava masrafları için hüküm talep etmiştir. Davalılar 2.9.2002 tarihinde mezkûr davaya
İspat-ı Vücut Varakası dosyaladıktan sonra Davacı 10.12.2002 tarihinde tafsilâtlı Talep Takririni dosyalamıştır. Talep Tak-riri incelendiğinde özetle Davacı ile Davalılar arasında takriben 26.12.2001 tarihinde Lapta'da, Yavuz mahallesinde bulunan ve kâmilen Davalılara ait olan 3554 kayıt numaralı takriben 3 dönüm bir tarla içinde, üzerinde bir de ev bulunan gayrımenkulü Davalı-ların Davacıya 215 bin sterline şifahi bir anlaşma ile sattıkları, satış bedeline tuta takriben 2.5.2002 tarihinde, Davacının Davalılara 75 bin sterlin, takriben 13.5.2002 tarihinde 37 bin sterlin ve mütebaki satış bedelini de takriben 15.7.2002 tarihinde -Amerikan Doları ve nakit olarak bir tamam ödediği iddia edilmekte ancak Davalıların taraflar arasında akdedilen satış mukavelesini ihlâl ederek söz konusu gayrımenkulü Davacıya koçan etmekte kusur ettiği, aynı malı üçüncü şahıslara sattıkları veya satma ça-bası içinde oldukları iddia edilerek Davalıların aleyhine Davacının ödemiş olduğu 215 bin sterlin, zarar ziyan, faiz ve dava masrafları için hüküm talep ettiği görülmektedir. Davalılar ise, 23.12.2002 tarihinde mezkûr davaya Müdafaa Takriri dosyalayarak D-avacıdan 75 bin 994 sterlin ve bilâhare 37 bin sterlin alındığını, bunun dava ile ilgisi olmayan bir başka iş ilişkisi için alındığını iddia etmişler, Davacının diğer iddialarını ve keza Davalı 1'in Davalı 2'nin vekili olduğunu reddetmişler ve davanın Mahk-emece reddedilmesi talebinde bulunmuşlardır. Müdafaa Takriri bir de iptidai itiraz mahiyetinde müdafaa ihtiva etmektedir. Bu iddia da şöyle özetlenebilir:
Dava Usulu Mahkeme Nizamları Emir 2 Nizam 1'e istinaden açıldı, celpnamede, taraflar arasında herha-ngi bir satış akdinden veya ihlâlinden bahsedilmedi; bu ancak tafsilâtlı Talep Takririnde ileri sürüldü bu da talebi ve davanın orijinal mahiyetini değiştirdi buna mevzuat müsait değildir, dolayısıyla davanın bu nedenlerle iptali talep edilmektedir.
-
- Davanın duruşması 29.1.2003 tarihinde başlamış, duruşma müteaddit oturumlarla devam ederek 17.4.2003 tarihinde hitam bulmuş ve kararı da 30.5.2003 tarihinde tam yetkili (full court) Girne Kaza Mahkemesi tarafından verilmiştir. Alt Mahkeme Davalıların- Müdafaa Takrirlerinde öne sürdükleri iptidai itiraz mahiyetindeki itirazı haklı olarak reddetmiş ve davanın esasını karara bağlamıştır.
Kararda Usulü Mahkeme Nizamları Emir 20, Nizam 1A'dan söz edilmemekle birlikte Alt Mahkemenin iptidai itirazı reddede-rken buna dayandığı anlaşılmaktadır. Sözü edilen nizam aynen şöyledir:
-
- "1A. Whenever a statement of claim is delivered the
plaintiff may therein alter, modify, or extend his
claim without any amendment of the indorsement of the
writ."
-
- Duruşma esnasında Davacı bizzat Alt Mahkemede şahadet vermiş ilâveten 8 de tanık dinletmiştir. Davacı tanıklarından Taner Tay, dava konusu eve yakın bir mesafede oturduğunu, tarafları tanıdığını ve satış bedeli 215 bin sterlin'e tarafların uyuşup anl-aştıklarını ve tokalaştıklarına şahit olduğunu Mahkemeye söylerken yine Davacı tanığı Ayşe Ecvet'in Davacının kız kardeşi olduğu ve İngiltere'de kendinin evinde Davacının, Davalı 1'e, miktarını bilmediği bir miktar Amerikan Dolarını bir ev alım satım mesel-esi ile ilgili ödediğini gördüğünü ve Emare 1'e de şahit girdiğini söylemiştir. Müdafaa namına ise Davalılar şahadet vermemiş ancak 4 tanık dinletmiştir. Buna ilâveten duruşma esnasında taraflarca Mahkemeye dosyada duran ve evraklardan oluşan ceman 4 ade-t emare ibraz edilmiştir. Bu emarelerin en mühimleri emare 1 olarak Davacı tarafından Mahkemeye ibraz edilmiş olan 15.7.2002 tarihli makbuz ile Müdafaa tarafından Emare 4 olarak ibraz edilen 30.5.2002 tarihli satış mukavelesidir. Bu mukaveleye göre dava- konusu gayrımenkul bir yandan mal sahibi ve satıcı sıfatı ile Davalı 1 tarafından şahsen ve Davalı 2'nin vekili sıfatı ile imzalanırken, diğer yandan da karşı taraf olarak davaya taraf olmayan bir üçüncü şahıs tarafından alıcı olarak imzalanmış ve dava ko-nusu gayrımenkulün üçüncü şahsa mukavele ile satıldığını göstermektedir.
Alt Mahkeme, önünde ibraz olunan şahadeti ve emareleri tezekkür ettikten sonra Davacının şahadetine inanmayıp can alıcı noktalarda Davacı tarafından şahit olarak çağrılan Davacı-nın kızkardeşi Ayşe Ecvet ile Taner Tay'ın şahadetlerine de itibar etmeyip neticede Davacının davasını ispat etmediği kararına varıp davasını reddetmiştir. Bu nokta üzerinde Alt Mahkeme kararında mavi 94'de aynen şöyle demiştir:
"....... yukarıda şa-hadetlerine temas ettiğimiz Davacı
tanıkları Taner Tay'ın (No.7), Ahmet Uzunoğlu'nun
(No.8), Ayşe Ecvet (No.4) ve Corcina Hughes'ın (No.9)
Davacı ile arkadaşlık ve akrabalık ilişkisi içerisinde
olmalarına bağlı olarak Davacıdan bağı-msız olarak
şahadet verme kapasitelerinin olmadığı ve huzurumuzdaki
meselede Davacı tarafından tanık olarak kullanıldıkları
ve bu bağlamda şahadetlerinin doğru ve güvenilir
olmadığı sonucuna varmakta ve ayrı ayrı bulgu
- yapmaktayız."
-
Sonuç olarak Alt Mahkeme Davacının davasını iptal etmiş ve dava masraflarının da Davacı tarafından ödenmesini emretmiştir.
Kendini bu karardan mağdur hisseden Davacı, 2.6.2003 tarihinde önümüzdeki istinafı dosyalamıştır. İstinaf ihbarnamesi -16 istinaf sebebi içermekle beraber 17.3.2004 tarihinde istinafın duruşması esnasında İstinaf Eden Davacı istinaf sebeplerini 3 ana başlık altında toplamıştır ki bunlar şöyle özetlenebilir:
Asıl-vekil münasebetlerini düzenleyen bu davadaki
sözleşmenin şifa-hi olduğu gerçeği karşısında Davalı 1'in Davalı 2'yi vekil olarak temsil etmediği yönündeki Alt Mahkeme bulgusu ve kararı hatalıdır.
Alt Mahkeme bu davanın bir hukuk davası olduğu gerçeğini
gözardı ederek Davacıya düşen ispat külfeti ve derecesini hatalı o-larak uygulamıştır.
Alt Mahkemenin Davacı ve tanıklarına inanmaması için
gösterdiği nedenler sati ve geçersizdir ve Mahkeme uygulaması gereken prensipleri yanlış uygulamıştır.
Öne sürülen istinaf sebeleri ışığında bu istinafı karara bağlamak görevim-izdir. Ancak istinaf nedenlerini tezekkür etmeden önce dava layihalarının ve Mahkeme önüne konan ve tekzip edilmeyen emarelerden istihraç edilebilecek ihtilâf konusu olmayan olgulara bir göz atmada fayda var. Her iki taraf mutabıktır ki ilgili tarihlerde- Lapta'da, Yavuz mahallesinde 3554 kayıt numaralı gayrımenkulün yarı hissesi Davalı 1'in yarı hissesi de Davalı 2'nin isimlerine kayıtlı idi. Bir başka deyişle Davalılar kendi aralarında ihtilâf konusu gayrımenkulün kâmilen kayıtlı mal sahibi idi. Müdafa-a Takriri Davacıdan 75.994 sterlin ile 37 bin sterlinin Davalı 1 tarafından alındığını teslim etmekte, ancak bunun ne maksat için alındığı belirtilmezken Mahkeme önüne konmayan ancak dava ile ilgisi olmayan bir başka iş ilişkisi için alındığı iddia edilmek-tedir. Yine Mahkeme önünde Davacı tarafının emare 1 olarak koyduğu yazılı ve ilk nazarda Davalı 1 tarafından imzalanmış olduğu görülen 15.7.2002 tarihli bir makbuz vardır. Bu makbuz aynen şöyledir:
" Date 15th July 20-02
I RONALD MOSELEY HAVE TODAY RECEIVED US$150,000(ONE
HUNDRED AND FIFTY THOUSAND US DOLARS - 1.45 AGREED)
CASH FROM AHMET ARKEN AS THE FINAL PAYMENT FOR MY
HOUSE AT SHT. ISMAIL BEYOĞLU CAD., TUNCA SOK., LAPTA.
I HAVE PREVIO-USLY RECEIVED PAYMENTS OF £75,000
(SEVENTY FIVE THOUSAND) POUNDS STERLİNG ON THE
2ND OF MAY 2002 AND £37,000 (THIRTY SEVEN THOUSAND)
POUNDS STERLING ON THE 13TH OF MAY 2002. THESE MAKING
A TOTAL PAYMENT OF £215,000 (TWO HUNDRED AN-D FIFTEEN
THOUSAND) POUNDS STERLING.
ALL FIXTURES AND FURNISHINGS ARE INCLUDED IN THE SALE.
ALL DOCUMENTATION WILL BE HANDLED BY MYSELF AND MY
SOLICITOR (INCLUSIVE OF MINE AND MISS SOPHIE HARRISON'S
POWER OF ATTORNEY'S) REGA-RDING THIS SALE IN NORTH CYPRUS.
WITNESS SIGNED
AYSHE ECVET RONALD MOSELEY
WITNESS
AHMET ARKEN - "
Sözü edilen makbuzu şahit sıfatı ile Davacı ve Davacı tarafından, Mahkemede şahadet veren Davacının kızkardeşi Ayşe Ecvet'in imzaladıkları görülmektedir. Davacı bu doğrultuda Mahkemeye şahadet de ibraz etmiştir. Bu -emare 1'in Müdafaa tarafından, Davalı 1 tarafından imzalandığı kabul edilmemekle birlikte, Müdafaa Mahkeme önüne bunu tekzip eden herhangi bir şahadet koymamıştır. Halbuki dosya incelendiğinde Davalı 1'e ait olduğu ilk nazarda görülen en az 3 ayrı yerde D-avalı 1'e atfolunabilecek imzalar görülmektedir ki bunlar şöyle sıralanabilir:
Davalı 1'in avukatına verdiği avukat tutma varakası.
Emare 1'in üstündeki ilk nazarda Davalı 1'e ait olduğu
görünen ve Davacı tanıklarının Davalı 1'e ait olduğunu söylediği imz-a.
Müdafaanın duruşma esnasında Mahkemeye ibraz ettiği ve
Davalı 1'in şahsen ve Davalı 2'nin vekili sıfatı ile davaya taraf olmayan üçüncü şahsa dava konusu gayrımenkulün satıldığını gösteren yazılı satış mukavelesi üstündeki Davalı 1'e ait imza.
-Müdafaa kolayca bu 3 imzanın ayni kişinin kaleminden çıkıp çıkmadığı doğrultusunda bir çalışma yaptırıp bu imzaların veya herhangi birinin Davalı 1'e ait olmadığı doğrultusunda Alt Mahkemeye şahadet ibraz edebilirdi. Davalı 1 yine Alt Mahkemede davanın du-ruşmasında şahadet verip Emare 1 üzerindeki imzanın kendine ait olmadığını (eğer değilse) söyleyebilirdi. Müdafaa bunu yapmamıştır. Dolayısıyla Müdafaanın emare 1 üstündeki imzanın Davalı 1'e ait olmadığı doğrultusundaki iddia, iddia olarak kalmıştır. B-una ters olarak Davacı tarafı elinde bulunan tüm delilleri Mahkeme önüne koymuştur. Alt Mahkeme bu delilleri Davacı tarafının ibraz ettiği ve tekzip edilmeyen şahadet ışığında tezekkür edeydi muhakkak ki farklı sonuca ulaşacaktı. Bir davada ispat külfeti- (Burden of Proof) sabit olmakla ve genelde ve bu meselede Davacı tarafına düşmekle beraber, bir davada tüm iddiaları ispat etmekte Davacı tarafına düşmemektedir. Davacı yasal ispat külfetini ispat etmek için ortaya yeterince delil (real evidence) koyarsa- doğan durumun aksini ispat etme külfeti karşı tarafa geçer ki bu Anglo-Sakson hukukunda "Evidential Burden of Proof" olarak isimlendirilir. Evidential Burden of Proof sabit olmayıp, bu külfet her zaman aynı tarafın omuzunda değildir. (Bak: Denning, Pres-umptions and Burdens, L.Q.R vol.61 sayfa 379). Nigel Bridge, Presumptions and Burdens, M.L.R. vol 12 (1949) page 273)
Netice olarak taraflarca Mahkeme önüne konan yazılı belgeler muvacehesinde ve bu belgelerin Müdafaa tarafından tekzip edilmediği vey-a çürütülmediği gerçeği karşısında Alt Mahkeme, ilgili tarihte Davalıların dava konusu gayrımenkulün kendi aralarında kâmilen mal sahibi olduklarını, ilgili malın Davacının davasında iddia edildiği gibi Davalılar tarafından Davacıya satıldığını, satış bede-linin tümünün 3 taksitte ödendiğini, Davalıların, konu gayrımenkulü Davacıya koçan etmeyip üçüncü şahsa satmış oldukları veya satmaya çalıştıkları, dolayısıyla Davacı ile Davalılar arasındaki satış mukavelesini Davalıların ihlâl ettiği bulgusuna varmalı id-i ve bunu yapmamakla hata etmiştir. Müdafaanın kendinin sunduğu emare 4 satış sözleşmesi Davalı 1 tarafından şahsen ve vekil sıfatı ile Davalı 2 namına imzalandığı gerçeği karşısında Alt Mahkeme Davalı 1'in Davalı 2'nin vekili olmadığı hususunda bulgusu d-a hatalıdır. (Bak: Fasıl 149 Madde 146, 147, ve 197) Vekil tayin etme yazılı olabileceği gibi şifahi de olabilir. Bir gerçektir ki yasal olarak Kıbrıs'ta bir gayrımenkulü 1 seneden fazla süre ile kiralama için yapılan bir sözleşmenin yazılı olması ve iki- şahit huzurunda imzalanması zorunlu iken (Bak: Fasıl 149, Madde 77) ayni gayrımenkulün satılması için yapılan 1 sözleşmenin ille de yazılı olması gerekmemektedir ve o gayrımenkulün satılması için vekil tayininin de ille de yazılı olması gerekmez. (Bak: Ch-akallı v. Kallourena 3 CLR 246, Alkis Menelaou Stavrou v Pericles Stylianou CLR vol.23 page 217 ve Birleştirilmiş Yargıtay/Hukuk 70/97 ve 71/97 (D.3/99)). A fortiori, Müdafaa Davalı 1'i, Davalı 2'nin dava konusu gayrımenkulü satması için vekil olarak düny-aya karşı göstermişken (Bak: Emare 4) Davacıya karşı vekil değildir diyemez. (Bak: Agency by Estoppel, Bowstead on Agency, 15th ed. page 90, ve Actual and Apparent Authority, aynı eser pages 92-98)
Yanlış anlaşılmaması için şunu vurgulamayı uygun gö-rürüz ki her Mahkeme önünde ibraz olunan şahadeti değerlendirmekte ve o şahadete inanıp inanmamada serbesttir ve şahitleri göremeyen Üst Mahkeme olgularla ilgili olarak Alt Mahkemenin yaptığı bulgulara prensip olarak müdahale etmekten kaçınır, (Bak: Birleş-tirilmiş Yargıtay/Hukuk 70/97 ve 71/97 (D.3/99)) ancak bu meselede Alt Mahkeme, önüne konan ve tekzip edilmeyen yazılı evraklardan Davacı tarafının ibraz ettiği şifahi şahadete itibar etmese bile Alt Mahkemenin çıkardığı sonuçta hata ettiğini belirtmek ist-eriz. Alt Mahkeme hem ispat külfetinde hem de ispat derecesinde (standard of proof) hataya düşmüştür. Gözden kaçmamalıdır ki istinaf konusu dava bir ceza davası değildir ve aranan ispat derecesi makul şüpheden ari (beyond reasonable doubt) değildir. Bu -bir hukuk davasıdır ve aranan ispat derecesi ihtimaller dengesidir. (balance of probabilities) (Bak: Phipson on Evidence 13th ed. (pages 61-68) heading Standard of Proof) Duruşma esnasında Alt Mahkeme önüne konan ve tekzip edilmeyen emareler ile Davacı da-vasını ispat etmiştir ve talep ettiği hükmü Alt Mahkeme Davacıya vermemekle hata etmiştir. Netice olarak Alt Mahkemenin kararı değiştirilir ve Davacı leyhine ve Davalılar aleyhine müştereken ve münferiden £215 bin sterlin ve yasal faiz için hüküm verilir.- Dava masraflarının tümünün de Davalılar tarafından ödenmesi emrolunur, bunun miktarını Başmukayyit tespit edecektir.
Metin A. Hakkı Mustafa H. Özkök Seyit A. Bensen
Yargıç Yargıç Yargıç
8 Nisan 2004
-
9
-
Full & Egal Universal Law Academy