-D. 27/2015

Yargıtay /Hukuk No: 56/2012

(Lefkoşa Dava No: 7235/2009)

Yüksek Mahkeme Huzurunda.

Mahkeme Heyeti: Hüseyin Besimoğlu, Ahmet Kalkan, Gülden Çiftçioğlu.

İstinaf eden: Tek-Jen Finans Ltd., Lefkoşa.

(Davacı)
--ile-
Aleyhine istinaf edilen: No.1- Zirve Sigorta Ltd., Lefkoşa.
No.2- Tayfun Zabit, Lefkoşa.

(Davalılar)

A r a s ı n d a

İstinaf eden No.1 hazır değil namına: Avukat Serhan Çinar.
Aleyhine istinaf edilen No.1 ha-zır değil namına: Avukat Murat Yılmaz.
Aleyhine istinaf edilen No.2 Tayfun Zabit hazır değil (Tebliğ var).

Lefkoşa Kaza Mahkemesi Yargıcı Banu Soyer'in, 7235/2009 sayılı davada, 26.03.2012 tarihinde verdiği karara karşı Davacı tarafından yapılan istinaftı-r.

-----------

K A R A R

Hüseyin Besimoğlu: İşbu istinafın kararını, Sayın Yargıç Gülden Çiftçioğlu okuyacaktır.
Gülden Çiftçioğlu: Huzurumuzdaki İstinaf, Davacının (İstinaf Eden) Lefkoşa Kaza Mahkemesinde 17 Aralık 2009 tarihinde Davalı No.1 ve No.2 al-eyhine (Aleyhine İstinaf Edilenler) ikâme etmiş olduğu 7235/2009 sayılı davada, Davacı aleyhine 26.3.2012 tarihinde verilmiş olan hükümden dolayı yapılmıştır. Mukabil İstinaf ise, Davalı No.1 tarafından aynı hüküm aleyhine yapılmıştır.

İSTİNAFA İLİŞKİN- OLGULAR
Davacı, Davalı No.1 ve 2 aleyhine ikâme ettiği istinafa konu bu davada, Davalı No.1'in Viyabank Ltd. Lefkoşa Merkez Şubesi, 10-304-0000000045 No.lu hesabından, takriben 19.3.2009 tarihinde 7500 TL tutarında ve takriben 21.3.2009 tarihinde 7500- TL tutarında çekleri yani toplam 15.000 TL'lik 2 adet çeki meşru ivaz karşılığı Davalı No.2 lehine keşide ettiğini, Davalı No.2'nin de konu çekleri Davacıya ciro ettiğini, çeklerin Davacıya ciro edilmesini müteakip, Davacının bu çekleri bankaya ibraz etmi-şse de bu çeklerin karşılıkları olmadığı cihetle ve/veya çeklerde eksik imza olması sebebi veya ahar nedenlerle bozdurulmadan iade edildiğini,Davacının çeklerin tahsil edilememelerinden dolayı faiz ve/veya zarar-ziyana düçar kaldığını, Davacının Davalılard-an müteaddit defalar sözlü veya yazılı olarak işbu çek bedellerini ödemesini talep etmişse de Davalıların bugüne kadar Davacıya hiçbir ödemede bulunmadığını iddia ederek,
Davacı lehine ve Davalı No.1 ve 2 aleyhine müştereken ve münferiden,
15.000TL
i) 7500- TL üzerinden 19.3.2009 tarihinden itibaren
tamamen tediye tarihine kadar yasal en yüksek faiz ve zarar-ziyan,
ii) 7500 TL üzerinden 23.9.2009 tarihinden itibaren
tamamen tediye tarihine kadar yasal en yüksek faiz ve zarar-ziyan,
Başka uygun ve adil çar-e talep etmiştir.

Davalı No.1 ise dosyaladığı Müdafaa Takririnin 1. paragrafında, ön itiraz olarak:
Davacının Davalı No.1 aleyhine ikame etmiş olduğu bu davada haklı ve makul dava sebebi bulunmadığı cihetle,
Davacının Talep Takririnde Hukuk Muhakemeleri -Usûl Tüzüğü Emir 19 N 4 tahtında esasa ilişkin olgular yer almadığı cihetle ve bu bağlamda Davalı No.1'in tüzel kişi olup olmadığı Talep Takririnde belirtilmediği cihetle,
Davalı No.1'in tüzel kişilik olması nedeni ile çek keşide etmesi mümkün olmadığı cih-etle,
Davalı No.1'in unvanının yanlış ve hatalı olduğu, KKTC Şirketler Mukayyitliği nezdinde Zirve Sigorta Ltd. adı altında kayıtlı herhangi bir tüzel kişilik mevcut olmadığı cihetle,
Davalı No.1 aleyhindeki davanın masraflarla birlikte ret

ve iptali-ni talep etmiştir.

Davalı No.1 keza Müdafaa Takririnde, Davalı No.1'in sigortacılık faaliyetleri ile iştigal eden bir tüzel kişilik olduğunu ve "Zabitler Oto Kaporta Boya" isimli işyerinin sahibi olan Davalı No.2 ile kazaya uğramış veya hasar görmüş ola-n muhtelif araçların tamir ve oto kaporta boya işlerini yapması ve tamir etmesi ve gerekli yeni ve ikinci el yedek parçaları temin etmesi hususunda anlaştıklarını, Davalı No.1 tarafından Davalı No.2'ye teslim edilen araçların Davalı
No.1'e tamir edilerek- geri iade edilmediğinden dolayı, dava konusu çeklerin iki imza ile geçerli olduklarının Davalı No.2'ye bildirildiğini ve tek imza atılarak Davalı No.1 tarafından Davalı No.2'ye teslim edildiğini ve oto kaporta, boya, tamirat işlerinin tamamen bitirilmesi -ile ikinci imzanın

atılacağı ve bu sürede çeklerin tek imzalı olarak kalacağı hususunda anlaşmalarına rağmen, Davalı No.2'nin üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmediğini ve keza konu çekleri de Davalı No.1'e iade etmediğini ve bu nedenle Davalı No.-1'in yetkilisi tarafından ikinci imzanın konu çeklere atılmadığını, ancak Davalı No.2'nin konu çeklerin iki imza ile geçerli olacağını bildiği halde konu çekleri Davacıya verdiğini ve böyle bir durumda Davalı No.2'nin hileli veya sahtekârane veya Davacıyı -yanıltmaya veya aldatmaya yönelik fiil ve davranışlardan bahsedileceğini, Davalı No.2'nin konu çeklerin çift imza ile geçerli olduğunu ve tek imza taşıdığını bilmesine rağmen, konu çekleri Davacıya verdiğini, bu hususlar ışığında Davalı No.1'in Davacıya k-arşı hiçbir mükellefiyetinin olmadığını ileri sürmüştür.

Davacı, Davalı No.1'in Müdafaa Takririne verdiği Cevapta, Davalı No.1'in dava konusu çeklerin çift imza ile bozulacağını bile bile, tek imza ile tedavüle sürerek, Davalı No.2'nin dava konusu çekler-i iyi niyetli üçüncü şahıs olan Davacıya ciro etmesine sebep olduğunu, dava konusu çeklerin Davacıya ciro edilmesine Davalı No.1'in sebebiyet verdiğini ve Davacının işbu dava konusu çekler nedeni ile uğramış olduğu tüm
zarar-ziyandan Davalı No.1'in Davalı- No.2 ile birlikte Davacıya müştereken ve münferiden sorumlu olduğunu iddia etmiştir.

Alt Mahkeme, Davalı No.1 aleyhindeki davayı dinlerken, Davalı No.2 aleyhindeki davanın da, Davalı No.2'ye usulüne uygun olarak tebliğ yapılmasına rağmen Mahkemede hazır -olmadığı nedeniyle, ispatına izin vermiştir.

Alt Mahkeme huzurundaki ihtilafsız olgulara göre, Davacı, KKTC Şirketler Mukayyitliği nezdinde kayıtlı bir Limited Şirket olup, ticaret ve finans işi ile iştigal etmektedir.

Davalı No.1'in Viyabank Ltd.de-ki 10 -304- 0000000045 No.lu hesabına ait dava konusu 19.3.2009 tarihli C-040563 numaralı 7500 TL tutarındaki çek yaprağı, Davalı No.2'ye veya emrine ödenmesi için Davalı No.1 tarafından tek imza ile imza edilerek Davalı No.2'ye verilmiştir. Davalı No.2 de- bu çek yaprağını ciro ederek, Davacıya vermiştir. Davacı da bu çek yaprağını ödenmek için 19.3.2009 tarihinde bankaya ibraz ettiğinde konu çek üzerinde "eksik imza" olması sebebi ile, ödenmeden Davacıya geri iade edilmiştir.

Davalı No.1'in Viyabank Ltd.-deki 10-304-0000000045 No.lu hesabına ait dava konusu 21.3.2009 tarihli C-040564 numaralı 7500 TL tutarındaki çek yaprağı da, Davalı No.2'ye veya emrine ödenmesi için Davalı No.1 tarafından tek imza ile imza edilerek Davalı No.2'ye verilmiştir. Davalı No.2- de bu çek yaprağını ciro ederek Davacıya vermiştir. Davacı da bu çeki ödenmek üzere 23.3.2009 tarihinde bankaya ibraz ettiğinde konu çek üzerinde, "eksik imza" olması sebebi ile ödenmeden Davacıya geri iade edilmiştir.

Davalı No.1'in Yönetim Kurulu karar-ı gereğince Davalı No.1 tarafından keşide edilecek olan çek meblağı 2000 TL üzeri ve 15,000 TL'ye kadar olan çeklerde iki imzanın olması gerekmektedir.

26.3.2012 tarihinde verdiği hükümde, Davalı No.1'in Müdafaa Takririnin 1(b) paragrafındaki ön itirazı d-eğerlendiren Alt Mahkeme, Davacının hangi sıfatla hak

talebinde bulunduğu hususunun ve bu bağlamda Davacının dava konusu çek yapraklarını poliçede mevcut kusurdan haberi olmaksızın elinde bulunduran (holder in due course) olduğu iddiasının esasa ilişkin -olgu olduğu ve Talep Takririnde yer almadığı cihetle Davacının layihasının kusurlu olduğuna ve bu
hususlarda mahkemeye sunduğu şahadetin de dikkate alınamayacağına ilişkin bulgu yaparak, Davalı No.1'in bu husustaki ön itirazını kabul ederek, Davacının Da-valı No.1 aleyhindeki davasını ret ve iptal etmiştir. Alt Mahkeme verdiği hükümde ayrıca, Davacının Davalı No.2 aleyhindeki davasını da, Davacının davasında esasa ilişkin olgu kabul edilen hususlar yer almadığı ve bu cihetle Davalı No.2 ile ilgili talebini- ortaya koyamadığı gerekçesi ile ret ve iptal etmiştir.

Alt Mahkeme ayrıca, meselenin Yargıtaya havale edilmesi ve ön itiraz ile ilgili yapmış olduğu bulguların hatalı olması durumu ile ilgili olarak meselenin esasını incelemiş ve yaptığı bulgular çerçeve-sinde, Davacının davasını ispatladığı cihetle, Davacı lehine ve Davalılar aleyhine müştereken ve münferiden ,
15,000 TL meblağ,
i- 7500 TL üzerinden ve 19.3.2009 tarihinden itibaren
tamamen tediye tarihine kadar yasal faiz,
ii-7500 Tl üzerinden ve 23.9.200-9 tarihinden itibaren tamamen tediye tarihine kadar yasal faiz,
Dava masraflarının ödenmesi,
Dava masraflarının usulüne uygun yapılacak müracaat tahtında Mukayyitlik tarafından tespit edilmesi için emir ve hüküm verileceğini karara bağlamıştır.

İSTİNAF- SEBEPLERİ
Davacı, istinaf ihbarnamesinde 7 istinaf sebebi ileri sürmesine rağmen, Davacı Avukatının istinaftaki hitabı istinaf sebepleri ile birlikte değerlendirildiğinde, istinaf sebepleri 2 başlık altında irdelenebilir.
Şöyle ki:
Alt Mahkeme, Davac-ının, dava konusu çek yapraklarını, poliçede mevcut kusurdan haberi olmaksızın elinde bulunduran (holder in due course) kişi iddiasının yasa tarafından Davacı lehine karine teşkil etmesine ve bu hususun layihada yer alması gereken bir olgu olmamasına rağme-n davanın esasına ilişkin bir olgu olduğu ve Talep Takririnde yer alması gerektiği ve Talep Takririnde yer almadığı hususunda bulgu yapıp, Davalı No.1'in ön itirazını kabul etmek sureti ile, Davacının Davalı No.2 aleyhindeki talebini de ortaya koyamadığı c-ihetle, Davacının Davalı No.1 ve 2 aleyhindeki davasını ret ve iptal etmekle hatalıdır.
Alt Mahkeme, Davacının lâyihasında HMUT Emir 19 Nizam 4'e uygun olarak tüm esasa ilişkin olgulara yer verilmiş olmasına rağmen, layihada esasa ilişkin olgulara yeterinc-e ve/veya gerektiğince yer vermediği hususundaki Davalı No.1'in Müdafaa Takririnin 1(b)paragrafındaki ön itirazını kabul etmek sureti ile, Davacının Davalı No.2 aleyhindeki davası ile ilgili olarak da lâyihada esasa ilişkin olgular yer almadığı ve bu cihe-tle Davacının Davalı No.2 aleyhindeki talebini ortaya koyamadığı nedeni ile Davacının Davalı No.1 ve/veya 2 aleyhindeki davasını ret ve iptal etmekle hata etmiştir.
Davalı No.1'in ise Mukabil İstinaf İhbarnamesi 6 sebep içermekle birlikte, tek başlık alt-ında incelenebilir.

Şöyle ki:
Alt Mahkeme, Davalı No.1'in ön itirazını kabul ederek, Davacının davasını esasa ilişkin olgulardan yoksun olduğu cihetle ret ve iptal ettikten sonra, huzurundaki şahadeti değerlendirmekle hata e-tmiştir. Bu bağlamda, Davacının çeklerin iki imzalı olduğundan haberdar olmadığı ve bu hususu çekleri bankaya ibraz ettiği zaman öğrendiği yönündeki şahadetine itibar ederek, Davalı No.2'nin şahadetini ise doğru kabul etmeyip, Davacının dava konusu çeklerd-e 2 imzalı olması gerektiğini önceden bildiği yönünde bulgu yapmamakla ve Davacının iyi niyetli hamil olduğu bulgusuna varmakla hata etmiştir.

TARAFLARIN ARGÜMANLARI
Davacı Avukatı istinaftaki hitabında, ağırlıklı olarak 2. istinaf sebebi üzerinde dura-rak, özetle: Fasıl 262 Poliçeler Yasası'nın 30.maddesinin 2.fıkrasına göre, bir poliçeyi elinde bulunduran herkesin ilk bakışta poliçeyi mevcut olabilen herhangi bir kusurdan haberi olmaksızın alarak elinde bulunduran kişi sayıldığını, Yasada çok açık bir -şekilde çeki elinde bulunduran bir kişinin çek üzerinde herhangi bir kusurdan haberi olmaksızın çeki elinde bulundurduğunun Davacı lehine farz edilen bir husus olduğunu, bunun bir karine olduğunu, aynı Yasanın 29. maddesinde de iyi niyet karinesinin yer al-dığını belirterek, görünüşte tamamlanmış ve nizami bir poliçeyi, Yasada belirtilen koşullar altında alıp elinde

bulunduran kişinin poliçeyi, poliçede mevcut olabilen herhangi bir kusurdan haberi olmaksızın elinde bulunduran kişi sayıldığı ile ilgili kari-nenin esasa ilişkin olgu olarak layihada yer almasının gerekmediğini iddia etmiştir.
Davacı Avukatı hitabında, ayrıyeten, layihanın kusurlu olmadığını ve Alt Mahkemenin lâyihanın kusurlu olmasına dayanarak lâyihayı ret ve iptal etmesinin hatalı olduğun-u ileri sürmüştür.
Davalı No.1 Avukatı ise istinaftaki hitabında, özetle: Davacının Talep Takririnde dava konusu çeklerin hamili veya iyi niyetle elinde bulunduran yasal hamil olduğu yönünde herhangi bir iddia olmadığını, bu hususların esasa ilişkin olgu -olduğunu ileri sürerek, Alt Mahkemenin bulgularının ve ön itiraz ile ilgili kararının doğru olduğunu iddia etmiştir.
Davalı No.1 Avukatı, Mukabil İstinaf maksatları açısından yaptığı hitabında, Alt Mahkemenin, ilk etapta, Davacının iyi niyetli bir hami-l olarak çeki elinde bulundurduğu hususunun esasa ilişkin olgu olarak Talep Takririnde yer almadığı hususunda bulgu yapmakla birlikte, daha sonra şahadeti kabul edip Davacının iyi niyetli hamil olduğu yönünde bulgu yaparak, kendi kendi ile çelişen bulgular- yaptığını iddia etmiştir.

MESELENİN HUKUKEN VE OLGUSAL İRDELENMESİ

Daha önce vurgulandığı üzere, Alt Mahkeme, Davacının Talep Takririnde, dava konusu 2 adet çeki Davalı No.1'in meşru ivaz karşılığında Davalı No.2'ye keşide ettiğini, Davalı No.2'nin de -Davacıya ciro ettiğini ve Davalıların bu sıfatla dava edildiğinin belirtildiğini ancak, Davacının, dava konusu çek

yapraklarını "poliçede mevcut kusurdan haberi olmaksızın elinde bulunduran kişi"/"gerçek hamil" (holder in due course) olduğu iddiasının es-asa ilişkin olgu olmakla ve Talep Takririnde yer alması gerekmekle birlikte, bu hususun Talep Takririnde yer almadığı ve Davacının bu yönde sunmuş olduğu şahadetin de dikkate alınamayacağı hususunda bulgu yaparak, Davalı No.1'in ön itirazını kabul ederek,- Davalı No.2 ile ilgili olarak da Davacının talebini ortaya koyamadığı ve talebini ispatlayamadığı cihetle, Davacının Davalı No.1 ve
No.2 aleyhindeki davasını ret ve iptal etmiştir.

Huzurumuzdaki meselede karara bağlanması gereken husus, Davacının, "poli-çede mevcut olabilen herhangi bir kusurdan haberi olmaksızın poliçeyi alan veya elinde bulunduran kişi" (holder in due course) olduğu ve bu sıfatla talepte bulunduğu iddiasının, (Yasanın eski tercümesi ile "gerçek hamil" olduğu ve bu sıfatla talepte bul-unduğu iddiasının) Talep Takririnde yer alması gereken esasa ilişkin olgu olup olmadığıdır.

Genel hukuk prensibi olarak, bir davalının davacı tarafından aleyhine ileri sürülen iddiaları bilme hakkı olduğu gibi, davacının da davalının müdafaasını dayand-ırdığı olguları bilme hakkı mevcuttur (Bkz:Odgers' Principles of Pleading and Practice 16.baskı s.70).

Bu genel kuralın Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğümüzde yansıması Emir 19 Nizam 4'tür. Buna göre, her lâyiha yalnızca lâyihayı veren tarafın talebinin ve-ya duruma göre savunmasının dayandığı esasa ilişkin olgular hakkında özet halinde bir takririni içerir ancak bunların kanıtlanmasında ileri sürülecek delilleri içermez.

Esasa ilişkin olgu nedir?

Bu hususta "Odgers' Principles of Pleading and Practice"-, 16.ed, s.86'da şöyle denmektedir:
" What facts are materials?
The word "material" means necessary for the purpose of formulating a complete cause of action and if any one "material" fact is omitted, the statement of claim is bad..... The same prin-ciple applies to defences"

Yukarıdaki alıntıya göre, tam bir dava sebebini veya tam bir müdafaa sebebini ortaya koyan olgular esasa ilişkindir (Ayrıca bkz: Y/H 23/77, Y/H 11/94 D.14/98, Y/H 93/99 D.15/2004, Y/H:24/2009 D.9/2011, Y/H 89/2010 D.16/2013-, Y/H 21/11 D.29/14).

Bir takrirde esasa ilişkin olgu veya olgular eksik olursa o takrir kusurlu ve geçersizdir. Eksik olgu ve olgular ile ilgili şahadet verilemez. Verildiği takdirde de nazarı itibara alınmaması gerekir ( Bkz: Y/H:24/2009, D.9/11, Y/H:11-/94 D. 18/98, Y/H 6/75). <