-D.5/95 Yargıtay/Hukuk 57/94
(Lefkoşa Genel İstida No.89/93)
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: Celâl Karabacak, Metin A. Hakkı, Nevvar Nolan
İstinaf eden: Mustafa Arıkan,- Yeniceköy
ile
Aleyhine istinaf edilen: Kıbrıs Vakıflar Bankası Ltd., Lefkoşa
A r a s ı n d a
İstinaf eden tarafından: Av. Ata Dayanç
Aleyhine istinaf edilen tar-afından: Av. Serhan Çınar
H Ü K Ü M
Celâl Karabacak: Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç Nevvar Nolan verecektir.
Nevvar Nolan: Müstedi, Lefkoşa Kaza Mahkemesine dosyaladığı 89/93 sayılı genel istidada borç almak için müstedaaleyh bankaya mür-acaat ettiğini ve 4.6.1990 tarihinde Lefkoşa Yeniceköy'de tapu referansları Pafta/Harita XXII/3E. 1, Parsel 174, Ada C olan taşınmaz malını, 130.000.000 TL ve faizlerine karşılık 461/90 sayılı ipotek takrirnamesi ile Tapu Dairesinde müstedaaleyh banka lehi-ne ipotek ettiğini, bir gün sonra ise bir arkadaşından 60.000.000 TL tedarik ettiği cihetle müstedaaleyh bankaya gidip borç almaktan vazgeçtiğini söylediğini, ipoteğin kaldırılmasını istediğini, müstedaaleyh bankanın da olur dediğini, ancak 1993 yılında mü-stedaaleyh bankanın konu ipoteği kaldırmadığını öğrendiğini ileri sürüp Kaza Mahkemesinden konu ipoteği iptal eden bir emir talep etti.
Müstedaaleyh banka ise müstedinin kendilerinden borç para almadığının doğru olduğunu ancak müstedinin kendilerinden bo-rç para istemediğini, taşınmaz malını hissedarı olduğu Demarka Otelcilik ve Turizm Ltd.'in borçlarına teminat olarak ipotek verdiğini, Demarka Otelcilik ve Turizm Ltd.'in borç yükümlülüğü devam ettiği için de ipoteğin kaldırılmasının söz konusu olmadığını -belirterek müstedinin istemine itiraz etmiştir.
İstidayı dinleyen Kaza Mahkemesi, müstedinin talşınmaz malını Demarka Otelcilik ve Turizm Ltd.'in müstedaaleyh bankaya olan borcu için ipotek verdiği, borç yükümlülüğünün devam etmekte olduğu bulgusuna vara-rak müstedinin istidasını reddetti.
Müstedi Kaza Mahkemesinin kararından istinaf etti. Müstedinin istinaf sebepleri özetle aşağıdaki gibidir:
1. Müstedinin 461/90 sayılı ipotek takrirnamesinde belirtilen miktarı borç olarak almadığının görülmesine rağm-en Kaza Mahkemesinin konu ipoteği iptal etmemesi hatalıdır.
2. 11/87 sayılı taşınmaz Mal (Devir e İpotek) Yasası ipotekli borçlu ve ipotekli alacaklıdan bahsetmektedir, kefillik müessesesi konu yasada yer almamasına rağmen Kaza Mahkemesi kefillik müesses-esini yasa kapsamına almakla 11/78 sayılı Yasasyı yanlış uygulamış ve hatalı karar vermiştir.
3. Kaza Mahkemesi yazılı bir evrağın içeriğini ters yönde etkileyecek veya yazılı evrağın içeriğinin aksini ortaya koyacak sözlü şahadet dinlemekle veya bu doğr-ultuda sunulan sözlü şahadete değer vermekle hatalı hareket etmiştir.
4. Kaza Mahkemesi, müstedinin 461/90 sayılı ipotek takrirnamesi ile taşınmaz malını Demarka Otelcilik ve Turizm Ltd.'in müstedaaleyh bankaya olan borcuna karşılık ipotek verdiği bulgus-una varmakla hata etmiştir.
5. Kaza Mahkemesi, müstediye ve tanıklarına inanmamakla ve müstedaaleyhin tanıklarına inanmakla hata etmiştir.
Öncelikle 3, 4 ve 5. istinaf sebeplerini birlikte tezekkür etmeyi uygun görürüz. Huzurunda şahadet veren tanıklar-ı, bu tanıkların şahadetlerini değerlendirmek, hangi tanığın şahadetine ne ölçüde değer vereceğini saptamak Alt Mahkemenin yetki ve görev alanı içerisindedir. Aralarında Yargıtay/Hukuk 12/94 (D.15/94)'ün de bulunduğu birçok Yargıtay kararında vurgulandığı -gibi huzurunda şahadet veren tanıkları dinleme ve izleme olanağına sahip olan Alt Mahkeme, tanıkların şahadetini değerlendirmede, tanıkları dinleme ve izleme olanağına sahip olmayan Yargıtay'dan daha avantajlıdır. Alt Mahkemenin sahip olduğu huzurunda şaha-det veren tanıkları dinleme ve izleme avantajı nedeni ile Alt Mahkeme huzurundaki şahadet, vardığı bulgulara varabilmesine makul olarak açık olduğunda, Yargıtay, ilke olarak, Alt Mahkemenin şahadeti değerlendirmesine ve vardığı bulgulara ağırlıklı olarak i-tibar eder. Yargıtay'ın Alt Mahkemenin vardığı bulgulara müdahale edebilmesi için istinaf eden tarafından Alt Mahkemenin şahadeti değerlendirmede açıkça hata yaptığı, bulguların şahadet ile açıkça çelişkili, şahadete aykırı, şahadet ışığında tutarsız olduğ-u hususunda ikna edilmesi gerekir.
461/90 sayılı Emare 2 ipotek takrirnamesi müstedaaleyh bankanın bizzat müstediye borç verdiğini veya müstedinin müstedaaleyh bankadan borç aldığını ifade etmemektedir. Emare 2 ipotek takrirnamesinden müstedinin takrirnam-ede belirtilen miktarı ödemeyi kabul ettiği ve ödemenin teminat altına alınması için taşınmaz malını müstedaaleyh banka lehine ipotek verdiği görülmektedir. Bu durumda 461/90 sayılı Emare 2 ipotek takrirnamesinde görülen ipoteğin, Demarka Otelclik ve Turiz-m Ltd.'in müstedaaleyh bankaya olan borcuna karşılık müstedi tarafından müstedaaleyh bankaya verildiği doğrultusunda müstedaaleyh bankanın sunduğu şahadet, Emare 2 ipotek takrirnamesinin içeriğinin aksini ortaya koyan şahadet olarak nitelendirilemez.
İst-inaf eden müstedinin istidasını dinleyen Kaza Mahkemesi, müstedaaleyh tanıklarının şahadetini müstedinin ve tanıklarının şahadetine tercih etmiş ve müstedaaleyh tanıklarının şahadetine değer verrmiştir. Kaza Mahkemesi huzurundaki tüm şahadeti değerlendirdi-kten sonra müstedinin, 461/90 sayılı ipotek takrirnamesi ile taşınmaz malını Demarka Otelcilik ve Turizm Ltd.'in müstedaaleyh bankaya olan borcuna karşılık müstedaaleyh bankaya ipotek verdiği bulgusuna varmıştır. Kaza Mahkemei, müstedaaleyh tanıklarının şa-hadetini müstedi ve tanıklarının şahadetine tercih etmesinin gerekçelerini de kararında belirtmiştir. Kaza Mahkemesi huzurundaki şahadet, kaza Mahkemesinin vardığı bulguya varabilmesine makul olarak açık olmaktan da öte, Kaza Mahkemesinin ağırlıklı olarak -bu bulguya varmaya davet eder şahadetti; aksine bir bulguya varılması şahadetin ağırlığı ile ters düşerdi. Kaza Mahkemesinin, istinaf eden müstedinin taşınmaz malını, 461/90 sayılı ipotek takrirnamesi ile Demarka Otelcilik ve Turizm Ltd.'in müstedaaleyh ba-nkaya olan borcu için ipotek vediği bulgusu, doğru değerlendirdiği şahadet ile uyum içerisindedir. Bu nedenlerle istinaf eden müstedinin, 3, 4 ve 5. istinaf sebepleri reddedilir.
İstinaf eden müstedinin birbirleri ile yakından ilgili olan 1. ve 2. istina-f sebeplerini de birlikte tezekkür etmeyi uygun görürüz. İstinaf eden müstedi avukatına göre 461/90 sayılı Emare 2 ipotek takrirnamesinde belirtilen miktar müstedi tarafından müstedaaleyh bankadan borç olarak alınmamış ise Emare 2 ipotek takrirnamesinin ip-tal edilmesi gerekir; müstedaaleyh banka da gerek müstedinin istidasına dosyaladığı itiraznamede gerekse duruşmada sunduğu şahadette müstediye borç vermediğini, ipoteği Demarka Otelcilik ve Turizm Ltd.'in borcuna teminat olarak aldığını ileri sürdüğüne gör-e Kaza Mahkemesi ipoteği iptal etmemekle hata etmiştir. 11/78 sayılı Taşınmaz Mal (Devir ve İpotek) Yasası ipotekli alacaklı ve ipotekli borçludan bahsetmektedir, kefillik müessesesi 11/78 sayılı Yasa kapsamında yer almamaktadır.
11/78 sayılı Yasanın 2. -maddesinde "ipotekli alacaklı" ve "ipotekli borçlu" tabirlerinin tefsirleri yer almaktadır; buna göre "ipotekli alacaklı" lehine verilen kişiyi, "ipotekli borçlu" ise taşınmaz malını ipotek veren bir taşınmaz mal sahibini anlatır. Görülebileceği gibi taşın-maz malını ipotek veren müstedi ipotekli borçlu, müstedaaleyh banka ise ipotekli alacaklıdır. İpotekli borçlunun mutlaka borcu alan olması gerekmemektedir. Herhangi bir miktarı ödemeyi kabul eden ve bu miktar için taşınmaz malını ipotek veren taşınmaz mal -sahibi, 11/78 sayılı Yasa kapsamında ipotekli borçludur. Müstedi de Demarka Otelcilik ve Turizm Ltd.'in müstedaaleyh bankaya olan borcu için taşınmaz malını ipotek vermiştir ve 11/78 sayılı Yasa kapsamında ipotekli borçludur. İpotek takrirnamesinde belirti-len miktarı ödemeyi kabul eden ve ödemenin teminat altına alınması için taşınmaz malını ipotek veren taşınmaz mal sahibi, ipotek takrirnamesinde belirtilen miktarı bizzat kendisi borç olarak almamış olsa dahi, takrirnamede belirtilen miktar ödenmedikçe ipo-teğin kaldırılmasını mahkemeden talep edemez. Belirtilenler ışığında istinaf eden müstedinin 1. ve 2. istinaf sebepleri de reddedilir.
Sonuç olarak istinafın reddine, istinaf masraflarının da istinaf eden müstedi tarafından ödenmesine karar verilir.
İs-tinaf masrafları yazılı yapılacak bir müracaat üzerine Başmukayyit tarafından saptanacaktır.
(Celâl Karabacak) (Metin A. Hakkı) (Nevvar Nolan)
Yargıç Yargıç - Yargıç
30 Mayıs 1995
Full & Egal Universal Law Academy