-D.32/86 Yargıtay/Hukuk 59/85
(Dava No. 1043/81;Lefkoşa)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdkı İlkay, Başkan, Salih S. Dayıoğlu, N. Ergin Salâhi.
İstinaf eden: Dr. M-ehmet Ali Uluçamgil, Lefkoşa.
(Davalı)
ile
Aleyhine istinaf edilen: Ontaş Ltd., Lefkoşa.
(Davacı)
- A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Kıvanç Riza.
Aleyhine istinaf edilen namına: Narin Ferdi.
H Ü K Ü M
Şakir Sıdkı İlkay, Başkan: İstinaf konusu davada tarafların esas itibarı ile talepleri bir üçüncü şahıs ile -yapmış oldukları mukavelelere istinat etmektedir. Buna rğmen üçüncü şahıs davaya taraf yapılmadı. Ancak bu husus ilk mahkeme huzurunda olduğu gibi bizim huzurumuzda da herhnagi bir şekilde konu edilmemiştir. Bu nedenle bu hususa sadece değinmekle yetinmeyi- uygun gördüm. Bu mülâhazaya bağlı olarak Sayın yargıç N. Ergin Salâhi'nin birwz sonra okuyacağı ve daha önce görmek fırsatını bulduğum hükmü ile hemfikirim.
Salih S. Dayıoğlu: Sayın Yargıç N. Ergin salâhi tarafından biraz sonra okunacak hükmü önceden oku-mak fırsatını buldum. Orada serdedilen görüş ve varılan sonuçla hemfikirim.
N. Ergin Salâhi: Bu istinafta ihtilâf konusu yapılmayan olgulara göre aleyhine istinaf edilen davacı, Emare I olarak ibraz edilen ve uzun vadeli bir kira sözleşmesini içeren anlaş-ma ile Beliğ Paşa Vakfı mütevellisi Servet Küfi'den Arabahmet Mahallesi Blok D, parsel 44, 45, 46, 47, 48, 50, 83, 84, 85 ve 43'ün bir kısmından oluşan yerleri icar etmiş ve bu binaların yıkılarak Vakıflar İdaresinin onaylayacağı bir proje tahtında bu yerl-er inşaat yapılıp inkişaf ettirmeyi taahhüt etmişti. Öte yandan advalı Arabahmet Mahallesi 47, Müftü Raci Efendi Sokakta bulunan ve eskiden Ulusal Birlik Partisi binası olarak bilinen ve aynı vakfa ait binayı aynı mütevelliden 9.11.1979 tarihli bir icar mu-kavelesi ile 1.1.1980 tarihinden itibaren bir yıl süre ile icar etmiştir. Davalının icar ettiği binanın giriş kapısı Müftü Raci Efendi Sokağına açılmayıp tapu palnında parsel 50 olarak görülen ve inkişaf için davalıya icare dilen evluda açılmakta ve avluyu- müteakiben demir bir bahçe kapısı ile Müftü Raci Efendi Sokağına çıkılmakta idi. Taraflar arasında esas ihtilaf konusu parsel 50'nin bir kısmını oluşturan ve davalıya kiralanan binanın çıkış yeri olarak kullanılan avlunun hangi tarafın icar ve tasarrufund-a olduğudur.
Davacı icar ettiği yerleri 1978 yılı içerisinde peyder pey yıkmaya başlamış ve Vakiflar İdaresince tasvip edilen belirli bir plan tahtında bu yerler üzerine 1978 yılı ortalarında yıkım ve inşaata başlamıştır. İhtilâf konusu avlu üzerine inşa-at yapılmamakla beraber Mavi 85'deki haritadan görülebileceği gibi hususi yol oalrak bırakılmış ve daha sonra bu yer davacı tarafından asfaltlanmıştır. Bu arada avlu içerisinde bulunan hazne de yıkılarak kısmen inşaat alanı ve kısmen de yol maksatları için- kullanılmıştır. davalı konu yeri yol olarak bıraktıktan sonra 1981-82 yılında asfaltlanmış ve davalı da kendi icarındaki binanın çıkış kapısı önüne araba park etmeye ve çiçek saksıları v.s. eşya koyarak bu yeri hem kendi park yeri ve avlusu ve hem de icar-ındaki binaya giriş yeri olarak kullanmaya başlamıştır. davacı ise davalıyı bu yeri kullanmaktan men etmeye çalışmış ve neticede davacı konu yerin kendi icarında olduğunu ileri sürerek Lefkoşa Kaza Mahkemesinde 1043/81 sayılı davayı açmış ve bu yere davalı-nın müdahalesinin engellenmesi hususunda bir emir ile zarar ziyan talebinde bulunmuştur. davalı ise konu yerin kendisine icare dilen bina ile birlikte icare dildiğini, bu yerin kendi icarında olduğunu iddia ederek davacının bu yere müdahalesinin engellenme-si ile müdahale neticesinde davalının icarında olan binaya yapılan hasar ve zarar ziyan için mukabil talepte bulunmuştur.
Davayı dinleyen İlk Mahkeme davalının icarında bulunan binanın direkt yola çıkışı bulunmadığını dikkate alarak bu avlunun belirli kı-smının çıkış için kullanılamsı gerektiği bulgusuna varmış ve Vakıflar İdaresinin onayladığı Emare V olarak ibraz edilen planda çıkış yeri oalrak ayrılan ve aynı planda X-Y oalrak işaretlenen yerin davalının tasarrufnda olduğu bulgusuna varıp davacının bu y-ere müdahale etmemesi hususunda karar vermiştir. Ayrıca mukabil talebin 10 A paragrafında talep edilen 460000TL yerine 238772TL zarar ziyan; B paragrafı mucibince 10000TL zarar ziyan için karar vermiş, davalının mukabil talebindeki C paragrafındaki taleple-rini ise reddetmiştir. Ayrıca davalının mukabil talebinde kendi tasarrufunda buludnurduğunu iddia ettiği tüm avlu için değil de sadece Emare V projede X-Y olarak kırık çizgilerle gösterilmiş yern binaya giriş yeri olduğunu ve bu yere davacının müdahale etm-emesi veya midahalesini sona erdirmesi için emir vermiştir.
İsinaf davalı tarafından bu karara karşı yapılmakta olup 5 istinaf sebebi içermekle beraber istinafta üzerinde durulan sebepleri 2 başlık altında toplamak mümkündür.
1. Sulunan şahadet ve emare-ler ışığında davaının eskiden UBP'nin kullanımında bulunan tüm avluyu veya ena zından haznenin yarısını içerecek şekilde olan kısmını tasarruf ettiği bulgusuna varmamakla ve sadece Emare V inkişaf planında kırık çizgilerle belirlenmiş olan kısmın tasarrufu-nda olduğu ve onu kullanmaya hakkı olduğu bulgusuna varmakla ve bu yönde karar vermekle hata etmiştir.
2. Müdafaa ve Mukabil talebin 10 A ve 10 B paragraflarında belirtilen 460000TL ile 165000TL'nin isbat edilmediği bulgusuna varmak ve sadece ceman 2387-72TL'nin isbatlandığı bulgusuna varmakla hata etmiştir. Ayrıca İlk Mahkeme davacının yaptığı müdahale için davalıya mesne profits başlığı altında sadece 10000TL zarar ziyan takdir etmekle hata etmiştir.
Davacı ise bu karara karşı ayrıca mukabil istinaf d-osyalamıştır. Mukabil istinaf 14 istinaf sebebi içermekle beraber esas itibarı ile bunları 2 noktada toparlamak mümkündür.
1. Davacı Emare I ile konu yerleri 19.8.1977 tarihinde icar etmiş ve bu yerlere ihtilâf konusu avlu da dahil olduğu cihetle icarcısı- odluğu bir yerde mütecaviz olması söz konusu değildi ve İlk Mahkeme bu yönde bulgu yapıp karar vermemekle hata etmiştir.
2. Davalının icarında bulunan binaya müdahale edilerek hasar yapıldığı bulgusu ile davalıya mukabil talep oalrak zarar ziyan verilme-sine hükmetmekle İlk Mahkeme hata etmiştir.
Sunulan şahadete göz atıldığında, konu binanın, davalı müstenife kiralanmadan önce UBP binası oalrak kullanıldığı, bu avlunun tümünün bu Parti mensupları tarafından kullanıldığı, binaya girişn o günlerde mevcut- olan bahçe kapısından ve bahçeyi müteakiben avludan girildiği görülmektedir. Yine şahadete göre o günlerde Kız Lisesi ve sornadan halkçı parti binası oalrak kullanılan bina ile UBP'nin icarında olan bina ve avluyu ayıran tel çitlerin bulunduğu hususunda d-a şahadet mevcuttur. Ancak esas itibarı iel üzerinde durlup karar verilmesi gereken husus Emare III kontrat ile davalıya konu bina icar edildiği tarihlerde halen bu avlunun mevcut olup olmadığı, bu avlunun bir kısmı veya tümünün davacının icarında olup ola-mdığı, bu yere inşaat yapılıp yapılmadığı ve davalı bu yeri kullanmakta idi ise hangi kısımlarını kullandığı veya kullanmak zorunda kaldığı hususudur.
İlk Mahkeme konu binanın sokağa çıkış için ihtilaf konusu avlunun belirli bir ksımını kullanmasının zor-unlu olduğu bulgusuna varmış ayrıca Emare I kontrat mucibince icar edilen yerlere yapılacak inşaatın Vakıflar İdarsinin tasvip ve onayından da geçtikten sonra inşaat yapılması yönüne gidileceği ve bu yapılırken davalının icarında olan binaya giriş yeri ola-rak Emare V krokide X-Y kırık çizgileri ile sınırlanan kısmın ayrıldığını dikkate alarak her halûkarda bu yerin ilgili tarihlerde davacının icarında olamayacağı bulgusuna varmıştır. Bu avlunun hangi bölümünün davalı tarafından kulalnıldığı veya kullanılma-k zorunda olduğu hussuundaki bulgusu ise şöyledir:
"İhtilâfsız olan br olgu neticesi binaya bir tek giriş olamsı ve alternatif giriş yeri de düşünülmediğinden davalıya kiralanan binaya bir çıkış sağlayan kısmın .... mevcut odluğu ortadadır. Bu çok önemli- husus tüm davalı şahadetini destekler mahiyettedir ve bunun aksi düşünülmesi makul ve adil olmayacağı bulgusuna varırız. Herhalûkarda tüm yuakrıda zikredilenleri toparladığımızda davalının Emare III icar mukavelesi imzalandığında icar ve tasarrufuna aldığ-ı binanın Emare V krokide X-Y oalrak işaretli kısımda Emare V'deki gibi aynen her taraftan kırık çizgilere belirlenmiş olan kısmın krokide yer aldığı gibi ölçek ve ölçüler içerisinde icarına aldığı, davalının tasarrufunda olduğu ve davalının kulalnmaya hak-kı odluğu üzerinde bulgu yaparız. Yaptığımız bulgu ışığında davalının kendi icar ve tasarrufunda olan bir yere tress-pass yapamayacağı aşikâr olduğundan davacının davasını ve tüm taleplerini reddeder ve davasını iptal ederiz."
-Görülebileceği gibi İlk mahkeme davalının şaahdetine inanmakla beraber tüm avlunun davalının tasarrufunda değil de zorunlu olarak yola başka çıkış yeri bulunamdığı cihetle bir kısmını tasarruf ettiği ve davacının inkişaf ettirmek için icar ettiği yerleri -inkişaf maksadı ile hazırladığı proje Vakıflar İdaresince tasvip edilirken bu binaya giriş yeri olarak Emare V krokide gösterilen ve X-Y oalrak işaretlenmiş kısmın ayrıldığını da dikkate alarak davalının fiilen tasarruf etmekte olduğu kısmın tüm avlu deği-l de bu kısım olduğu yönünde bulgu yapmıştır.
-Şahadete gçz atıldığında yıkım ve inşaatın 1978 yılı içerisinde başladığı, ilkin eski Kız Lisesi olarak davalının icarında bulunan binanın yanındaki kısımların yıkıldığı, bu arada mevcut olabilecek tel çitlerin kaldırıldığı, bu avlunun büyük bir kısmının -stabilize malzeme dökülerek yol yapımında kullanıldığı görülmektedir Bu durumda Emare III ile bu yeri 9.11.1979 tarihinde icar edend avalının tüm avluyu tasarruf ettiği söylenemez. her ne kadr da davalının icar ettiği bina UBP'nin parti binası oalrak tarif- edilmekte ve bu nedenle avluyu da içerebileceği anlamını taşımakta idiyse de icar sırasında davalının mevcut olmayan tüm avluyu tasarrufuna almış olduğu söylenemez.
Bu nedenlerle İlk Mahkemenin davalının tüm avluyu değil de giriş ve çıkış olarak konu bi-naya ayrılan ve Emare V planda -Y kırık çizgilerle tesbit edilen kısmı fiilen tasarruf ettiği yönündeki bulgusu hatalı değildir.
2. istinaf sebebine gelince; mukabil talein 10 A fıkrasında İlk Mahkeme, davacının inkişaf için davalının icarında bulunan bi-nanın hemen hemen her yanını kapsayan sair binaları da yıkım ve inkişaf için icar ettiğini, civar binaların yıkım sırasında davalının icarındaki binaya müdahale edildiğini ve bu binanın belirli bir hasar gördüğünü ve bunların davalı tarafından tamir edildi-ği bulgusuna varmıştır. İlk Mahkemenin hasar hussuundaki bulgusu, yıkım ve inşaat işleri neticesi olarak binaya ciddi bir zarar odluğu, binanın duvarlarına müahale edildiği, mutfak, banyo ve tuvaletlerde hasara yol açıldığı ortaya çıkmıştır. BU husus hakkı-nda şahadet, davalının kendi şahadeti ile Zeliha Zehra ismail ve Behzat Aziz Beyli'nin şahadetlerinde yer alamkatdır. Davalı mukabil talebinde 460000TL talep etmekte ve isbat için çağırdığı Behzat Aziz Beyli de hasarın tamiri için 450000TL estimeyit verild-iği yönündedir. Ancak İlk Mahkeme davalının tamirat yaptığı ve hasar gören yerleri tamir ettiği hususunu kabul etmekle beraber yapılan harcamalar için ibraz ettiği bazı makbuzların talep edilen rakamı tutmadığına ağırlık vererek sadece ibraz edilen makbuzl-arın tutarı oranında mukabil talebi tesbit ve kabul etmiştir. İlk Mahkeme gerek davalının gerekse şahitlerinin ve özellikle Behzat Aziz Beyli'nin şahadetine inandıktan ve yapılan hasarın tamir edilmek sureti ile davalı tarafından giderildiği yönünde bir bu-lguya vardıktan sonra davalının mukabil talebinin 450000TL oalrak isabtlandığı bulgusuna vaarması gerekirdi.
Mukabil talebin 10 B paragrafı altında talep edilen 165000TL konu avlu içerisindeki havuz veya haznenin yıkımı ve bu yıkım netciesinde binaya gid-en su boruları v.s müştemilâtın hasar gördüğü ve bunların da davalı tarafından 165000 TL harcamak sureti ile giderildiği yönündedir.
Şahadete göz atıldığında konu avlu içerisindeki haznenin kat'ı olarak hangi tarihte yıkıldığı belirlenmemekle beraber avl-unun 1978 yılı içerisinde stabilize malzeme dökülmek sureti ile yol olarak kullanıldığı ve sair binaların bu sıralarda yıkıldığı dikkate alındığında bu havuz veya haznanin o tarihlerde yıkılmış olduğu kendiliğinden ortaya çıkmaktadır. Bu durumda davalı Ema-re III ile 9.11.1979 yılında konu binayı icar ettiği zaman bu haznenin de mevcut olmadığı ve bu nedenle kendisi icar etmezden önce yapılan hasarın davalıya mukabil talep olarak verilemeyeceği açıklıkla görülmektedir. İlk Mahkemenin bulgu ve yargısı da bu y-öndedir ki hatalı olduğu söylenemez.
İlk Mahkeme davacı tarafından avluya yapılan tecavüzden dolayı genel zarar ziyan mesne profits başlığı altında konuyu detaylıca inceledikten sonra bu başlık altındaki taleplere nominal bir tazminat verilemsini uygun g-örmüştür. Davalının fiilen tasarrufunda buludnurduğu kısmın konu avlunun cüzi bir kısmı odluğu, esasta bu yeri icarındaki binaya giriş için kullanmaya devam ettiği, sadece arabasının bu yere belrili zamanlarda park etmesinin engellendiği dikkate alındığınd-a bu başlık altında genel zarar ziyan oalrak cüzi bir rakam tesbit edilmesinin uygun olabileceği kanaatindeyiz ve İlk Mahkemenin bu husustaki bulgusunun hatalı olduğuna ikna edilmedik.
Mukabil istinafa gelince; yukarıdaki değerlendireler ışığında İlk Mah-kemenin kararında hatalı olduğu söylenemez. Özellikle Emare V'de gösterilen ve davacı tarafından hazırlanıp Vakıflar İdaresine sunulan plânda X-Y kırıkçizgileri ile ayrılan yerin davalının icarındaki binaya giriş yeri olarak ayrıldığı dikkate alındığında e-n azından ayrılan bu yerin davacının icaarında olduğu söylenemez ve 1. mukail istinaf sebebinin reddedilmesi gerekir. 2. mukabil istinaf sebebine gelince; bu sebep diğer istinaf sebepleri ile sıkı sıkıya bağlı olduğu cihetle yukarıda söylenenler ışığında b-unun da reddedilmesi gerekir.
Sonuç olarak mukabil istinaf reddolunur. İstinaf kısmen kabul edilir ve İlk Mahkemenin mukabil talep takririnin 10 A paragrafı altında davalı lehine verdiği zarar ziyan miktarı 238772TL'den 450000TL'ye yükseltilir. İlk Mahk-emenin diğer hususlardaki hükmü aynen kalır.
Masraflar hususunda herhangi bir emir verilmez.
(Şakir Sıdkı İlkay) (Salih S. Dayıoğlu) (N. Ergin Salâhi)
Başkan Yargıç - Yargıç
2 Aralık 1986
-
-6-
-
Full & Egal Universal Law Academy