-D.3/2003 Birleştirilmiş
Yargıtay/Hukuk 6/02, 8/02
(Girne Dava No:299/99, 489/99)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: Nevvar Nolan, Gönül Erönen, Seyi-t A.Bensen.
Yargıtay/Hukuk 6/02
(Girne Dava No: 299/99
İstinaf eden: Tacan Hasan Mesutoğlu, Mersin
- (Davacı/Müstedaaleyh)
- ile -
Aleyhine istinaf edilen: Akyap İnşaat Taahhüt ve Ticaret
Anonim Şirketi - Lefkoşa
(Davalı/Müstedi)
- A r a s ı n d a.
Yargıtay/Hukuk 8/02
(Girne Dava No:489/99)
İstinaf eden: Tacan Hasan Mesutoğlu, Mersin
(Davacı/Müsteda-aleyh)
- ile -
Aleyhine istinaf edilen: Akyap İnşaat Taahhüt ve Ticaret
Anonim Şirketi - Lefkoşa
(Davalı/Müstedi)
A r a s ı n d a.
-
İstinaf eden namına: Avukat Kıvanç M. Rıza
Aleyhine istinaf edilen namına: Oktay Feridun ve Ortakları.
İstinaf, Girne Kaza Mahkemesi Yargıcı Gülen Özkâmil'in 299/99 ve 489/99 sayılı dav-alarda dosyalanan istinaf süresinin uzatılmasına ilişkin istidalarda 28.5.2001 tarihinde verdiği karara karşı Davacı/Müstedaaleyh tarafından yapılmıştır.
---------------------
H Ü K Ü M
Nevvar Nolan:Girne Kaza Mahkemesi-nde ayni taraflar arasında ikâme edilen 299/99 ve 489/99 sayılı davalar birleştirilerek dinlendiler ve Kaza Mahkemesi 4.12.2000 tarihinde hükmünü verdi. Bu davalardaki Davalılar, her iki davada da, 29.1.2001 tarihinde birer istida dosyalayarak, Kaza Mahkem-esinden, bu hükme karşı istinaf dosyalama süresinin uzatılması isteminde bulundular. Davalıların bu istemine Davacı itiraz etti; yapılan duruşma sonunda Kaza Mahkemesi Davalıların istemini kabul ederek istinaf dosyalama süresinin uzatılmasına karar verdi. -Davacı bu karardan istinaf etmiştir.
Kaza Mahkemesi birleştirerek dinlediği 299/99 ve 489/99 sayılı davalarda hükmünü 4.12.2000 tarihinde verdi. Davalılar gerekçeli kararın bir suretini almak için 6.12.2000 tarihinde mukayyitliğe yazılı müracaatta bulund-ular. Gerekçeli karar el yazısı ile hazırlanmış ve daktilo edilmemiş olduğundan bir sureti Davalılara verilmedi. Davalılar el yazısı ile hazırlanmış kararın bir fotokopi suretini istediler, ancak mukayyitlik el yazısı kararın suretini vermeyi uygun görmedi-. Davalılar birkaç kez sözlü olarak gerekçeli kararın bir suretinin erken verilmesini rica ettilerse de mukayyitlik kararın bir suretini ancak istinaf süresi geçtikten sonra, 26.1.2001 tarihinde Cuma gün, öğleden sonra verebildi. Hafta sonu çalışmasını yap-an ve istinaf dosyalamaya hazır olan Davalılar 29.1.2001 tarihinde istinaf dosyalama süresinin uzatılması istemi ile Kaza Mahkemesine istida dosyaladılar.
Davalılar istidalarında istinaf etmek istedikleri kararın uzun, el yazısı ile 87 sayfa ve karmaşık -olduğunu, incelenmeden istinaf edilemeyeceğini ve kararın kendilerine istinaf süresi dolduktan sonra verildiğini ileri sürerek istinaf süresinin uzatılması isteminde bulundular. Davacı ise aleyhine istinaf edilecek hükmün veya kararın bir suretinin Davalıl-ara geç verilmesinin istinaf dosyalama süresinin uzatılması için bir neden olamayacağını, karar okunurken Davalıların bir avukat tarafından temsil edildiklerini, bu avukatın istinaf edebilmek için yeterli notları alabileceğini, istinaf süresi dolduktan son-ra Davacının kazanılmış hak edindiğini ileri sürerek istinaf dosyalama süresinin uzatılması istemine itiraz etti.
Kaza Mahkemesi kararın el yazısı ile 87 sayfadan oluşan uzun bir karar olduğunu, mukayyitlikte okunarak, iyice incelenmeden bu karardan sağ-lıklı bir istinaf dosyalanamayacağını, kararın bir suretinin mukayyitlik tarafından Davalılara istinaf süresi içerisinde verilmediğini belirterek istinaf dosyalama süresinin uzatılması için makul neden olduğu kanısına vardı ve istinaf dosyalama süresini uz-attı.
Hukuk Usul Tüzüğü, E.35 n.2'de bir hükümden istinaf dosyalama süresinin 6 hafta olduğu ancak bu sürenin Mahkeme tarafından uzatılabileceği ifade edilmektedir. Tüzükte belli bir işlemin yapılması, belli bir adımın atılması için bir süre belirlenmişs-e esas olan işlemi belirlenen süre içerisinde yapmak, bu süreye uymak ve uyulmasını sağlamaktır. Mahkeme tavrını öncelikle belirlenen sürelere uyulmasını sağlamaktan yana koymalıdır. Bununla beraber Mahkemeye istinaf dosyalama süresini uzatma yetkisi veril-miştir, ancak Mahkeme istinaf dosyalama süresini uzatması için makul, yeterli bir nedenin var olduğu ve sürenin uzatılmasının adil olacağı hususunda tatmin edilmedikçe, süreyi uzatıp uzatmamakta sahip olduğu takdir hakkını, sürenin uzatılması istemi doğrul-tusunda kullanmamalıdır. Mahkeme sürenin uzatılması konusunda sahip olduğu takdir hakkını adli olarak kullanmalı ve meselenin tüm olgularını değerlendirerek bir karara varmalıdır. Sürenin uzatılması isteminde bulunanlar bunu bir hak olarak görmemelidir; ak-sine yukarıda ifade edildiği gibi esas olan Tüzükte belirlenen süreye uymak ve uyulmasını sağlamaktır. Tüzükte belirlenen süreye uymayan ve bu sürenin uzatılması istemi ile Mahkemeye başvuranların, sürenin uzatılması için makul, kabul edilebilir, yeterli n-eden göstererek Mahkemeyi takdirini sürenin uzatılması istemi doğrultusunda kullanması için tatmin etmeleri gerekir.
Kaza Mahkemesinin istinaf dosyalama süresini uzatan kararından istinaf eden Davacı
a) avukatın ilgili olduğu dosyayı mukayyitlikte incel-eyebileceği gerçeği ışığında Kaza Mahkemesinin, kararın mukayyitlikte okunarak sağlıklı bir istinaf ihbarnamesi hazırlanamayacağı bulgusuna varmakla hata ettiğini,
b) aleyhine istinaf edilecek kararın geç verilmesinin istinaf süresinin uzatılması için yete-rli ve/veya makul bir sebep teşkil etmediğini,
c) sürenin uzatılması istidasının istinaf süresi içinde dosyalanmamış ve istidada muhtemel istinaf sebeplerinin gösterilmemiş olmasını Kaza Mahkemesinin Davalılar aleyhine değerlendirmemekle hata ettiğini iler-i sürmüştür.
Bir avukatın ilgili olduğu dava dosyasını müracaat etmesi halinde mukayyitlikte inceleyebileceği doğrudur; burada da Davalılar avukatı mukayyitliğe giderek dava dosyasından el yazısı ile 87 sayfadan oluşan kararı görebilir, okumaya çalışabili-r, okuyabilirdi. Davalılar avukatı ne yapmıştır? Mahkemenin 4.12.2000 tarihinde okuduğu hükmün bir suretini almak için 6.12.2000 tarihinde yazılı olarak resmen mukayyitliğe müracaat etmiştir. El yazısı olan karar daktilo edilip Davalılar avukatına verilece-kti. Belli bir süre geçtikten sonra, kararın hazır edilmemesi üzerine, Davalılar avukatı el yazısı kararın bir fotokopi suretini talep etmiştir; ancak mukayyitlik bunu uygun görmedi ve yerine getirmedi.
Bir tarafta mukayyitliğe gidip aleyhine istinaf ede-ceği el yazısı ile 87 sayfadan oluşan kararı dava dosyasından mukayyitlikte inceleyebilecek olan avukatın mukayyitliğe gitmemesi ve kararı mukayyitlikte incelememesi, öte tarafta aleyhine istinaf edeceği kararın bir suretini derhal talep eden avukata istin-af süresi içerisinde kararın bir suretinin verilmemesi. Hukuk Usul Tüzüğü, E.35, n.4'te tüm istinaf sebeplerinin ve istinaf sebeplerinin dayandığı tüm gerekçelerin istinaf ihbarnamesinde gösterilmesi gerektiği ifade edilmektedir. Anlaşılabileceği gibi bir -istinaf ihbarnamesi ciddi, kapsamlı ve titiz bir çalışmanın ürünü olmalıdır. Bir istinaf ihbarnamesi hazırlanmadan aleyhine istinaf edilecek kararın iyice okunup incelenmesi ve buna bağlı hukuksal araştırmaların yapılması gerekir. Bir avukatın aleyhine ist-inaf etmek niyetinde olduğu kararı ofisinde önünde istemesi, o kararı kendi ofis ortamında incelemek istemesi o avukat için çok görülmese gerek. Gelişen teknoloji ve olanaklar ışığında, okunan bir kararın kararı talep eden avukata kısa süre içerisinde veri-lmemesini kabul etmek oldukça zordur. Gerekirse kararın okunması 1-2 gün gecikebilir, ancak buna karşılık, okunan kararın bir sureti, istenmesi halinde isteyen tarafa gecikme olmaksızın verilir. Günümüzde bir karardan istinaf etmek isteyen ve kararın bir s-uretini mukayyitlikten talep eden bir avukata kısa süre içerisinde kararın bir suretini vermemek ve o avukattan mukayyitliğe gidip Mahkeme dosyasından el yazısı kararı incelemesini beklemek çok doğru olmasa gerek. Kaza Mahkemesinin de bu ifade ettiklerimiz-i paylaştığı ve bundan hareket ederek takdirini Davalılardan yana kullanıp istinaf dosyalama süresini uzattığı kararının bütününden görülmektedir.
Davacı avukatının aleyhine istinaf edilecek kararın istinaf edecek tarafa geç verilmesinin istinaf süresini-n uzatılması için yeterli ve/veya makul bir sebep teşkil edemeyeceği iddiası da net bir yanıta kavuşmuş değildir. Mahkemenin hükmünü dinleyen bir avukatın istinafa gerek görülmesi halinde istinaf ihbarnamesini hazırlayabilecek
yeterlikte not alması avukat-lara bir tavsiye ve onlardan bir beklentidir, buna uyulmasında da bir yarar vardır; ancak her davada buna uyulmasının pek kolay olmayabileceği de görülmelidir.
Yargıtay/Hukuk, İstida İstinaf 1/84 (D.10/85)'te Yargıtayın verdiği hükümde aşağıdaki ifadeler- yer almaktadır:
" Gerçekten de mevcut içtihat kararlarına göre duruşma tutanaklarının istinaf etmek isteyen tarafa zamanında verilmemesi, istinaf süresini uzatmak için, istisnai haller dışında, yalnız başına yeterli bir sebep teşkil etmez".
..........-............................................
" Yine muhtelif içtihat kararlarında avukatların istinaf etme olasılığını göz önünde tutarak kendilerine yeterli olabilecek notları tutmaları gerektiğini ve istinaf notlarının tedarik edilmemesinin kendi başına -bazı
istisnalar dışında, zamanın uzatılması veya tadilat için yeterli sebepler olamayacağı vurgulanmıştır".
Bizi bağlayıcı olmamakla beraber bizimle ayni mevzuatı paylaşan Güney Kıbrıs Mahkemelerinin de bu konuda kararları vardır. THEODORA IOANNIDOU v. -CHARILAOS DIKEOS (1970) 1 C.L.R. 241 davası tutanakların hazır olmamasının, özel durumlar dışında, istinaf süresinin uzatılması için, tek başına yeterli bir neden olamayacağını göstermektedir. ERINI HJI MICHAEL v. MARIA KARAMICHAEL (1967) 1 C.L.R. 61 davas-ında aleyhine istinaf edilecek kararın istinaf edecek tarafa zamanında verilmemesi istinaf süresinin uzatılması için yeterli bir neden kabul edilmiştir. THE TURKISH CO-OPERATIVE CAROB MARKETING SOCIETY LTD. v. LUTFI KAMIL (1973) 1 C.L.R.1 davasında da sayf-a 8'de yukarıdaki HJI MICHAEL davasına atıfta bulunulmuş ve karar benimsenmiştir:
"In the case of Hjı Michael it was held that the non-availability of the text of the judgment was sufficient cause for enlarging the period within which to bring an appeal ag-ainst such judgment".
Bir hükümden istinaf etmek niyetinde olan bir taraf dinlenen şahadet dahil tüm duruşma tutanaklarını ister ve tutanaklar hazır olmadığı gerekçesi ile süresi içerisinde istinaf ihbarnamesi dosyalamaz ve istinaf süresinin uzatılması i-steminde bulunursa, çok özel olabilecek durumlar dışında, bu isteme sıcak bakılmamasını anlayışla karşılarız; yok, eğer istenen tüm duruşma tutanakları değil de sadece gerekçeli kararın bir sureti ise, gerekçeli kararın istinaf süresi içinde verilmemesi ve-ya geç verilmesi istinaf dosyalama süresinin uzatılması için kabul edilebilir, yeterli bir neden olmalıdır. Bu yaklaşım Yargıtay/Hukuk İstida İstinaf 1/84'te ifade edilenler ile HJI MICHAEL davasını bir ölçüde bağdaştırmaktadır. Yukarıda daha önce de ifade- edildiği gibi istinaf süresinin uzatılması istemi ile dosyalanan istidalarda her meselenin kendine özel tüm olguları değerlendirmeye alınarak bir karara varılmalıdır.
İstinaf süresinin uzatılması istidaları istinaf süresi içerisinde dosyalanmadı. İstina-f süresinin uzatılması istemi ile dosyalanacak istidaların, talep edilen gerekçeli kararın istinaf süresi içerisinde verilemeyeceğinin veya geç verileceğinin anlaşılması ile, istinaf süresi içerisinde dosyalanmasının çok daha doğru olduğunu, Mahkemenin tak-dirini sürenin uzatılması doğrultusunda kullanmasına daha etkili olabileceğini belirtiriz. Yine sürenin uzatılması istidasında, düşünülen istinaf sebeplerine istidaya ekli yemin varakasında yer verilmesinin Mahkemenin takdirini istem doğrultusunda kullanma-sına etkili olabileceğini de belirtmek isteriz. Bu hususların her biri, meselenin diğer tüm olguları ile birlikte ele alınır ve Mahkeme takdirini, tüm olguları değerlendirerek adil bir sonuca varmak için kullanır.
Sonuç olarak gerekçeli kararın bir suret-inin Davalılara istinaf süresi dolduktan sonra verilmesini bu meselede istinaf süresinin uzatılması için yeterli bir neden kabul eden ve takdirini istinaf süresinin uzatılması doğrultusunda kullanan Kaza Mahkemesinin bu takdirine müdahale etmeyi uygun bulm-ayız ve her iki istinafı da reddederiz.
İstinaf masrafları ile ilgili herhangi bir emir verilmez.
Nevvar Nolan Gönül Erönen Seyit A. Bensen
Yargıç Yargıç Yargıç
21 Mart, 2003
-
2
Full & Egal Universal Law Academy