-D.38/86 Yargıtay/Hukuk 60/86
(Lefkoşa Genel istida 55/81)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Salih S. Dayıoğlu, N. Ergin Salâhi, Aziz Altay.
İstinaf eden: Ali Mehmet Ali Boda-, Doğancı.
(Müstedi)
ile
Aleyhine istinaf edilen: Mehmet Salih Hüseyin, Doğancı.
(Müstedaaleyh)
- A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Vehit Nekipzade.
Aleyhine istinaf edilen namına: Ahmed Mithat Berberoğlu.
-Zamanaşımı - Fasıl 224 Taşınmaz Mal (Tasarruf, Kayıt ve Kıymet Takdiri) Yasasının 75(3) maddesi -Müstedaaleyh taşınmaz malın 18/96 oranında hissesini nizasız ve ihtilafsız bir şekilde tasarruf ettiğini iddia ederek Tapu Dairesine başvurdu ve zamanaşımı ned-eniyle koçan talep etti - Tapu Dairesi Müstediye bir yazı göndererek Müstedaaleyhe koçan verileceğini ve bu karara karşı 30 gün içinde itiraz edebileceğini bildirdi - Müstedi bunun üzerine Kaza Mahkemesine bir istida dosyaladı - Müstedaaleyh bu istidaya ön- itirazda bulunarak 30 günlük süre zarfında Mahkemeye müracaat yapılmadığını ileri sürdü - İlk Mahkeme 30 gün içinde istidanın dosyalanmadığını kabul ederek istidayı reddetti - Müstedi ret kararını istinaf etti - Fasıl 224 madde 75(3)'e göre ispat külfetin-in Müstedaaleyhte olduğunu dikkate aldı - Müstedaaleyhin ispat külfetini yerine getirmediğini kabul eden Yargıtay, istidanın 30 gün içinde dosyalandığı ve reddedilmemesi gerektiği sonucuna vardı.
İspat - İspat külfeti - Fasıl 224 'ün 75(3) maddesi -30 -günlük sürenin geçtiğinin ispatı - Hak düşürücü sürenin katı bir şekilde tefsir edilmesi gereği - Şahadetin şüpheli olması nedeniyle ispat külfetini yerine getirmeyen Müstedaaleyhin iddiasının reddedilmesi gereği.
Tapu Müdürünün kararına karşı Kaza Mahk-emesinde istida dosyalanması - İstidanın 30 günlük süre içinde dosyalanmadığı iddiası - Tapu Dairesinin mektubu hangi tarihte gönderdiği tartışması - Sürenin geçtiğini kanıtlama yükümlülüğünün Müstedaaleyhte olması - Çelişkili şahadet durumunda Müstedaaley-hin isbat yükümlülüğünü yerine getirmediğinin kabul edilmesi.
Tefsir - Hak düşürücü sürenin katı bir şekilde tefsiri gereği.
-
H Ü K Ü M
Salih S. Dayıoğlu: İşbu istinaf Lefkoşa Kaza Mahkemesinin iptidai bir itiraz üzerine 6.5.1986 tarihinde verdiği ve bununla dosyalanan genel istidayı reddeden kararından yapılmıştır. Olgular özetle şöyledir:
Müstedaaleyh (aleyhine istinaf ed-ilen) Lefkoşa Kaza Tapu Dairesine yaptığı bir dilekçe ile Doğancı (Elye) köyünde Pafta/Harita 25/5 Parsel 165 üzerinde 18/96 oranında bir hissenin satış yolu ile ve nizasız ve ihtilâfsız bir şekilde zamanaşımı dolayısıyle tasarrufunda (adverse possession) -bulunduğu gerekçesi ile adına koçan edilmesini istedi. Mahallinde gerekli araştırmayı yapan Tapu Dairesi 24.12.1980 tarihli bir yazı ile yukarıda özeti verilen durumu müstedinin (istinaf edenin) bilgisine getirdi ve yazıda belirtilenlere itiraz etmesi hali-nde 30 gün zarfında Mahkemeye müracaat etmesi gerektiğine işaret etti. Bu yazı aynen şöyledir:
"D.60/80 sayılı dosya ile yapılan tasarruf dilekçesinde 18/96 hisse sahibi Mehmet Salih Hüseyin ismine koçan çıkarılmasına itirazınız varsa bu yazının taşıdığı -tarihten itibaren 30 gün (otuz) zarfında Mahkemeye müracaat etmeniz gerektiği tarafınıza saygı ile bildirilir."
Bu yazı üzerine müstedi genel istida yolu ile 29.1.1981 tarihinde Lefkoşa Kaza Mahkemesine başvurdu ve istidasına ekli yemin varakasında bir t-akım iddialarda bulundu. Bu safhada işbu hüküm maksatları bakımından gerekli görülmediği cihetle bu iddialara yer verilmesine gerek yoktur.
Müstedaaleyh dosyaladığı itiraznamesine ekli yemin varakasında bir takım iddialar yanında esas itibarı ile bir ipt-idai itirazda bulundu. Bu iptidai itiraz ise özetle şöyledir:
Müstedi Fasıl 224 madde 75(3)'ün öngördüğü süre yani 30 gün zarfında Mahkemeye müracaat etmedi ve bu yüzden istidanın iptali gerekir.
Yapılan istidanın duruşması esnasında müstedaaleyh ve mü-stedi ikişer şahit celbettiler. Yapılan duruşma sonucu hükmünü veren İlk Mahkeme bir bulgu olarak Lefkoşa Tapu Dairesi tarafından yazılan 24.12.1980 tarihli yazının Fasıl 224 madde 75(3) hükümleri ışığında müstedinin bilgisine getirilmiş olduğu varsayılmas-ı gerektiği sonucuna vardı ve istidanın da 29.1.1981 tarihinde dosyalanmış olduğu gerçeği karşısında istidanın yasanın öngördüğü 30 günlük sürenin dışında dosyalandığı kanaatına vararak istidayı reddetti. İlk Mahkeme daha da ileri gitti ve alternatif olara-k önündeki şahadetin 24.12.1980 tarihli yazının 26.12.1980 tarihinde postaya atıldığının kanıtlandığını bu durumda yine 75(3) maddesi hükümleri ışığında bunun müstedinin bilgisine 26.12.1980 tarihinde getirildiği anlamına geldiğini ve hal böyle iken istida-nın yine de 30 günlük süre dışında dosyalandığı bulgusuna vararak istidayı reddetti.
İstinaf işbu red kararından yapılmıştır. Dosyalanan istinaf ihbarnamesi 6 sebep içermekle birlikte bunların tümü İlk Mahkemenin müstedaaleyh ve tanıklarına inanıp konu i-hbarın 24.12.1980 veya 26.12.1980 tarihinde postalanmak suretiyle müstedinin bilgisine getirildiği bulgusuna varıp istidayı reddetmekle İlk Mahkemenin hata ettiği noktasında toplanabilir.
İlk Mahkeme önüne serdedilen şahadetten Lefkoşa Kaza Tapu Dairesin-in müstediye yazdığı ve yukarıda alıntısı yapılan ihbarın 24.12.1980 tarihinde yazıldığı bir gerçektir. Ayrıca Mahkeme önüne serdedilen ihtilâfsız olgulara göre sözü edilen yazı müstedinin bilgisine daha erken gelir nedeniyle aynı gün postalanmayıp Sayışta-y'da çalışmakta olan müstedinin oğluna iletilmek üzere Sayıştay'a götürüldü ancak oğlu dairede bulunmadığı için ona verilmek üzere orada bırakıldı. Ertesi gün yazının akıbetini öğrenmek için Sayştay'a gidildiğinde konu yazının halâ daha müstedinin oğluna i-letilmediği öğrenilince yazı oradan alındı ve postalanmak üzere Tapu Dairesine gönderildi ve şahadete göre "postalanacak evrak" kutusuna kondu. Mahkeme önüne serdedilen diğer başka bir şahadete göre bu gibi evrak normal olarak 24 saat zarfında odacılar tar-afından postalanırdı.
Ancak yine şahadetten anlaşılacağı kadarıyle normal olarak postalama işi odacılar tarafından yapıldığı halde ilgili zamanlarda odacıların olmaması sonucu bu işlem odacılık görevi yapan zencirciler tarafından yapılıyordu. Buna rağmen- ilgili zamanlarda esas postalama işini yapan zencircilerden herhangi birisi Mahkemeye celbedilip bu hususta şahadet vermedi. Keza konu yazının müstedinin Sayıştay'da çalışan oğluna iletilmek üzere Sayıştay'a götürüldüğünde orada ne kadar bir süre için kal-dığı hususunda da çelişkili şahadet vardır. Örneğin müstedi tarafından celbedilen ve ilgili zamanlarda Sayıştayda görevli Elhamiye Özar'ın şahadetine göre sözü edilen yazı Sayıştay'dan 3. gün alındı ve günlerden de Cuma idi. 1980 takvimine bakıldığında Cum-a 26 Aralıktır. Geri Tapuya geldikten sonra mektubun ertesi gün postalandığı şahadeti ise ertesi günün Cumartesi olduğu ve daire olmadığı gerçeği karşısında buna olanak yoktu. Bu durumda yazının 29.12.1980 veya 30.12.1980 tarihinde postalanması ihtimali me-vcuttur. Kısacası ortada şüpheli bir durum vardır. Özellikle Fasıl 224 madde 75(3) gibi hak düşürücü bir maddenin çok katı bir şekilde tefsir edilmesi ve bu maddenin içeriğinin müstedaaleyh tarafından sıkı bir şekilde ispat edilmesi gerektiğini vurgulamak -isteriz. Bu meselede olduğu gibi şüpheli bir durum yaratılması halinde bunun ispat külfetini uhdesinde bulunduran taraf aleyhine alınması gerekir. Önceden de vurguladığımız gibi bu meselede ispat külfeti müstedaaleyhte olduğuna ve Mahkeme önüne serdedilen -şahadetin şüpheli bir şahadet olduğuna göre ispat külfetinin yeteri kadar tatminkar bir şekilde yerine getirilemediği sonucuna varılması kaçınılmazdır. Bunun aksine bir yargıya varmakla İlk Mahkemenin hata ettiği kanısındayız.
Sonuç olarak İlk Mahkemenin- iptidai itiraz üzerine vermiş olduğu 6.5.1986 tarihli kararı iptal edilir. İstida başka bir yargıç tarafından esas üzerinden dinlenip bir sonuca vardırılmak üzere Kaza Mahkemesine iade edilir.
Masraflar için herhangi bir emir verilmez.
(Salih S. Dayıoğ-lu) (N.Ergin Salâhi) (Aziz Altay)
Yargıç Yargıç Yargıç
29 Aralık 1986
-
311
-
Full & Egal Universal Law Academy