-D.22/2014 Yargıtay/Hukuk 60/2014
(G/Mağusa Deniz Hukuku No:4/2014)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: Narin F.Şefik, Hüseyin Besimoğlu, Emine Dizdarlı

İstinaf eden: Vegamar Denizcilik ve Ticare-t Ltd.,Seyhan
Sok.Burak No:1 Apt.Zemin Kat Ayluga, Gazimağusa

(Davacı)
ile -

Aleyhine istinaf edilen:1.Gumhouria Bank Zliten Branch,Libya
2.Elsanabel- Alkadra Co.Exp Imp,Zliten
Libya
3."M/V Şht Hüseyin Akil" gemisinde
yüklü olan 1,934 metrik ton
ağırlığındaki galvaniz boru yükü,
- Gazimağusa Limanı

(Davalılar)

A r a s ı n d a.

İstinaf ed-en namına: Avukat Çetin Veziroğlu ve Avukat Burcu
Sertbay
Aleyhine istinaf edilenler namına:Hazır yok,istida tek taraflı

Gazimağusa Kaza Mahkemesi Başkanı Gülden Çiftçioğlu'nun, Deniz Hukuku 4/2014 sayılı davada, 2.4.2014 tarihind-e verdiği karara karşı, Davacı tarafından yapılan istinaftır.

------------

H Ü K Ü M

Narin F.Şefik: Bu istinafta, Mahkemenin hükmünü, Sayın Yargıç Emine Dizdarlı okuyacaktır.

Emine Dizdarlı: İstinaf Eden Davacı KKTC'de tescil edilmiş bir şirket olu-p, M/V ŞHT HÜSEYİN AKİL gemisinin sahibidir. Davacı, Mağusa Kaza Mahkemesinde dosyaladığı 4/2014 sayılı Deniz Hukuku yetkisine giren davada, 5.3.2014 tarihinde ilan edilen ve genel avaryadan doğan 202,337 ABD dolar meblağın, buna bağlı olarak oluşan günlük- 2000 ABD Dolar'ı masrafın ödenmesini ve M/V ŞHT HÜSEYİN AKİL gemisinde yüklü 1934 metrik ton ağırlığındaki galvaniz boru niteliğindeki yükün ve/veya Davacının alacağına tekabül eden kısmının satılmasını talep etti.

Aynı gün Davacı, tek taraflı (ex-p-arte) bir istida dosyalayarak, dava dinlenip sonuçlanıncaya kadar ve/veya Mahkemenin uygun göreceği bir süre için, 24.3.2014 tarihinde Gazi Mağusa Limanına getirilen, Davalı No.1 ve Davalı No.2'ye ait yüke müdahalede bulunmalarını men eden bir emir talep e-tmiştir. Tek taraflı yapılan bu istida, Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğü Emir 48 Nizam 2, 1893 Kıbrıs Deniz Hukuku Yetkisi Nizamları madde 203,237 ve 9/76 Mahkemeler Yasası madde 38 ve 41'e istinat etmektedir. Tek taraflı istidayı dinleyen Bidayet Mahkemesi-, talep edilen geçici ara emrini vermeyi reddetti. İstinaf bu karardan yapılmış olup, 13 istinaf sebebi içermekle birlikte, bu istinaf maksatları bakımından istinaf sebeplerini aşağıda sıralanan üç başlık altında inceleriz:

İlk Mahkeme, ara emri istidasın-ı bir sonuca ulaştırırken ve/veya tek taraflı bir ara emrinin verilip verilmeyeceği hususunu tezekkür ederken, "yetki" konusunu resen değerlendirip, ara emri istidasını iptal etmekle hata etmiştir.
Bidayet Mahkemesinin genel avarya katkısı ile ilgili olara-k Davacının yük üzerinde "Maritime Lien" hakkı mevcut olduğu yönündeki bulgusu hatalıdır.
Bidayet Mahkemesi, ara emri koşullarının oluşmadığına karar vermekle hata yapmıştır.

Öncelikle, birinci istinaf sebebini ele almayı uygun buluruz. Genel ilke ol-arak, ara emri safhasında, davanın esasına girerek konuyu karara bağlamak hatalıdır. Bu nedenle de, Bidayet Mahkemelerinin ara emri verirken, davanın nihai neticesini etkileyecek kesin kararlar vermekten kaçınmaları gerekmektedir (Bak:Yargıtay/Hukuk 40/93)-. Ancak bazı istisnai durumlarda konunun esasına girilmesi kaçınılmaz olabilir. Her meseleyi kendine has olguları içerisinde incelemek gerekir (Bak: Yargıtay/Hukuk 60/87,D.17/87, Yargıtay/Hukuk 48/86 D.29/80).

Alt Mahkeme "yetki" konusunda, kararında şöy-le demiştir:

"Mahkeme huzurundaki mesele general average (müşterek avarya) katkı ve masrafları ile ilgili olduğu nedeniyle ve taraflar bu husustaki ihtilafın Londra'da hakem huzurunda görüşülmesi hususunda anlaşmaya vardıkları Emare 4'ten görüleceği üzere-, işbu başvurunun öncelikle başka bir irdelemeye girmeden "yetkisizlik" nedeni ile red ve iptal edilir."

M/V Şehit Hüseyin Akil gemisi, Kıbrıslı bir gemi olduğu ve KKTC kara sularında bulunduğu cihetle, ilk etapta Bidayet Mahkemesinin yetkisiz olduğunu- söylemek mümkün değildir.

Deniz hukuku davalarında, yetki konusunun, ancak Davalı tarafından gündeme getirildiği takdirde ele alınması tercih edilen bir husustur.

Bu konuda Carver on Carriage by Sea 13th edition volume 2 paragraf 2061'de şu sözler ye-r alır:
"-Jurisdiction in rem exercised over foreign ships.
The jurisdiction in rem is exercised over foreign
as well as over British ships, when they come
within the territorial jurisdiction of the
Admiralty Court, without regard to whethe-r the
same remedy might be had under the law of the
country to which the ship belongs."
- "Jurisdiction in rem (ayni yetki) Deniz Hukuku
Mahkemesinin bölgesel yetki alanına girildiği takdirde,
ayni çarenin, geminin kayıtlı olduğu ülkenin kanunlarında
var olduğuna bakılmaksızın, yabancı ve İngiliz gemiler
üzerinde kul-lanılır."
-
The Atlantic Star 1974 AC 436 sayfa 454'de, Lord Reid yetki konusunda şu görüşe yer vermiştir:

"I would draw some distinction between a
case where England is the natural forum for
the plaintiff and a case where the plaintiff
-merely comes here to serve his own ends. In
the former the plaintiff should not be 'driven
from the judgment seat' without very good
reason, but in the latter the plaintiff should,
I think, be expected to offer some reasonable
- justification for his choice of forum if the
defendant seeks a stay. If both parties are
content to proceed here ther-e is no need to
object. There have been many recent criticisms
of 'forum shopping' and I regard it as
undesirable."

- "İngiltere'nin Davacı için doğal Mahkeme olduğu ve Davacının İngiltere Mahkemelerine kendi menfaatini düşünerek geldiği durumlar arasında ayırım yapılmalıdır. Birincisinde çok iyi neden olmadan Davacının nerede dava açacağı ile ilgili karar verme hakkı -elinden alınmamalıdır. İkincisinde, Davalının işlemlerin durdurulmasını talep etmesi halinde, Davacının İngiliz Mahkemelerini seçmesini haklı gösterecek makul sebep göstermesi gerekecektir. İki tarafın da burada devam etmek istemesi halinde, itiraz etmeye -gerek yoktur. Yakın geçmişte forum shopping (mahkeme alış verişi) ile ilgili tenkitler yapılmaktadır ve ben bunu arzu edilir bulmuyorum."

-(Bak:The Eleftheria 1969 2 All E.R.sayfa 641)
-
Bidayet Mahkemesi yetkisi olmakla birlikte, resen Davalı huzurunda olmadan ve Davalı tarafından yetkisizlik iddiası yapılmadan yetkisizlik kararı vermekle hata yapmıştır.

İstinaf Eden, 1. başlık altında serdedilen istinaf sebebinde haklıdır.

İkinci- istinaf sebebi, Maritime Lien bulgusu ile ilgilidir.

Alt Mahkeme, Müstedinin Maritime Lien hakkı olduğu ile ilgili bulgusunu yaparken şöyle demiştir:

"Common Law'a göre, gemi sahibinin general average
katkısı ile ilgili olarak yük üzerinde Mar-itime Lien
hakkı mevcuttur.
Davacının yük üzerinde Maritime Lien hakkı varsa
Administration of Justice Act 1956 madde 3(3) altında
Davalı yük aleyhine deniz hukuku in rem dava ikame
edilmesi gerekir.
Ancak Davacı he-rhangi bir şekilde yük üzerinde
Davacının maritime lien hakkı olduğu hususunda
herhangi bir tesbit kararı (action in rem) Mahkemeden
talep etmiş değildir.
Davacı keza istidasında yükün tutuklanmasını da talep
etmiş değildir."
-
Bu konuda doğru bir yargıya varabilmek için, öncelikle hukuki durumun ne olduğunu araştırmamız gerekir.

Admiralty Jurısdiction and Practice, second edition, Nigel Meeson, par 1-40 ve 1-41'de şöyle denmektedir:

"The Maritime Lien.
It is a concep-t which is sui generis, but for practical
purposes it may be considered as a charge upon maritime
property, arising by operation of law and binding the
property even in the hands of bona fide purchaser for value
and without notice, but which- can only be enforced by an
admiralty claim in rem.
The classic definition of maritime lien was provided by
Sir John Jervis in The Bold Buccleugh (1851) 7 Moo.P.C. 367
where he said:
"Having its origin in the rule of the civil law, a
m-aritime lien is well defined by Lord Tenderden, to mean a
claim or privilege upon a thing to