-D.28/89 Yargıtay/Hukuk 63/86
(Girne Dava No. 552/82)
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: Salih S. Dayıoğlu, Celâl Karabacak, Taner Erginel.
İstinaf eden: Vakıflar ve Din İşleri- Dairesi, Lefkoşa.
(Davacı)
ile
Aleyhine istinaf edilen: Aziz Mehmet, Celebrity Hotel, Lâpta, Girne.
- (Davalı)
A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Ali Dana.
Aleyhine istinaf edilen namına: Kıvanç M. Riza.
K A R A R
Salih S. Dayıoğlu: Bu mese-lede olgular hususunda taraflar arasında hiçbir görüş ayrılığı yoktur. Çok kısa olarak olgular şöyledir:
Davacı Vakıflar ve Din İşleri Dairesi, Girne Kaza Mahkemesinde 1.11.1982 tarihinde davalı aleyhine açtığı bir dava ile davalıdan akit ihlâlinden dola-yı tazminat talep etti. Kaza Mahkemesi Başkanı ve bir Kaza Mahkemesi yargıcından oluşan tam kadrolu Girne Kaza Mahkemesi bir hüküm veremedi şöyle ki; Kaza Mahkemesi Başkanı davacının bir miktar tazminat hakkı olduğu kanaatına varırken kaza mahkemesi yargıc-ı ise davacının tüm taleplerini reddetti. Bu durumda 9/76 sayılı Mahkemeler Yasasının 39. maddesi hükümleri ışığında davacının talebi reddolunmuş oldu.
Davacı, davasının reddolunmasından istinaf etti. Yüksek Mahkeme Yargıtay olarak, 24.6.1988 tarihinde -verdiği hükümle davalının davacıya 67876 Amerikan doları veya "ödeme tarihinde bunun karşılığı olan ve ödeme gününe en yakın tarihi Resmi Gazetede belirlenen resmi kur üzerinden hesaplanacak Türk Lirası" ödenmesini emretti.
Mukayitlikçe tanzim edilen hükm-e (drawn up judgement) hükümlü borcunu hüküm tarihi olan 24.6.1988'den itibaren %55 yasal faiz taşıyacağı belirtildi. Davalı Mahkememize müracaat ederek Mukayyitlikçe belirlenen %55 faizin yasal dayanaktan yoksun olduğunu, 5/88 sayılı Yasanın bu davaya te-şmil edilemeyeceğini ve esas davanın açılıdığı tarihte yasal faiz oranının %4 olduğu gerçeğinden hareketle davalının ödemekte yükümlü olduğu faiz oranının %4 olması gerektiğini ileri sürdü ve Mahkememizin, tazmin edilmiş hükmün bu doğrultuda düzeltilmesi i-çin, Mukayyitliğe direktif vermesini talep etti.
Konunun önemine bianen istinafı dinleyen Yargıtay heyeti tarafların bu konudaki görüşlerini almak için özel bir oturum yaptı.
Davacı, hazırlanmış hükümde yasal faiz olarak saptanan oranın hatalı olduğunu- kabul etti ancak bu miktarın davalının iddiasının aksine %8 olması gerektiğini, buna gerekçe olarak da hükmün verildiği 24.6.1988 tarihinde 5.2.1988 tarihinde yürürlüğe giren 9/76 sayılı Mahkemeler Yasasının 42. maddesinin 3. fıkrasını değiştiren 5/88 sa-yılı Mahkemeler (Değişiklik No.2) yasası hükümleri uyarınca Amerikan doları olarak verilen hükümlerin taşıyacağı yasal faiz oranının KKTC Merkez Bankası Yasasının 25. maddesi uyarınca tesbit edilen oran miktarı yani %8 olduğunu ileri sürdü.
Davalı ise hü-kmün 24.6.1988'de verildiğini kabul etmekle birlikte, 5/88 sayılı Yasanın ancak yürürlüğe girdiği 5.2.1988'den sonra açılacak davalarda verilecek hükümlere teşmil edilebileceği iddia ederek bu davanın açılış tarihi 1986 olduğuna göre açıldığı tarihteki me-vzuatın uygulanması ve bunun yapılması halinde yasal faiz oranının %4 olarak saptanması gerektiğini ileri sürdü. Davalı bu iddiasını desteklediğini iddia ettiği Birleştirilmiş Yargıtay/Asli Yetki 9/88, 10/88 ve 11/88 sayılı içtihat kararına atıfta bulundu.-
5/88 sayılı yasa ile değiştirilmiş şekliyle 9/76 sayılı Mahkemeler Yasasının 42. maddesinin 3. fıkrası aynen şöyledir:
"(3) Bu maddenin (1)'inci fıkrası uyarınca aksine hükmedilmedikçe, her hüküm, borçlunun, hükmün verildiği günden başlayarak son ödeme- gününe kadar, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Merkez Bankası Yasasının 25'inci maddesi uyarınca saptanıp yürürlüğe konulan mevduat yıllık azami faiz oranında bir faiz ödemesini gerektirir."
-Yukarıda alıntısı yapılan maddenin içeriği dikkatle okuncak olursa burada yer alan "hükmün verildiği günden başlayarak" ibaresinin ileriye dönük olduğuna kuşku yoktur. Diğer bir ifade ile 5/88 sayılı Yasa ile yapılan değişiklik yasanın yürülüğe girdiği 5.-2.1988 tarihinden sonra verilecek hükümlerin yürülükte olan mevuzatın öngördüğü yasal faiz oranını taşımasını öngörmektedir. Yasal faizden ancak bir hükmün verildiği tarihten sonra söz edilebilir. Anılan maddenin 2. fıkrasında olduğu gibi 3. fıkrasının dav-anın açıldığı tarihe bir dönüklüğü yoktur. Birleştirilmiş Yargıtay/Asli Yetki 9/88, 10/88 ve 11/88'de "5/88 sayılı Yasa da ileriye dönük yani 5.2.1988 tarihinden sonra açılacak davalara uygulanacağı" şeklinde ifadesini bulan söz dizisi 43. maddenin 2. fıkr-ası amaçları bakımından söylenmiştir. Çünkü daha evvel de değinildiği gibi 2. fıkra uyarınca verilen hükümlerin, hüküm tarihinden değil de davanın açıldığı tarihten itiabren yasal faiz taşıyacağı öngörülmüştü.
43. maddenin 3. fıkrasında geriye dönüklük y-oktur. Tam aksine 5.2.1988 tarihinden sonra verilecek hükümlere teşmil edileceği açık ve seçik olarak ortadadır.
Mahkemeler, yasaları olduğu gibi yorumlayıp uygulamakla yükümlü-dürler. 3. fıkrada ifadesini bulan "hüküm verildiği gün" ibaresi 5.2.1988 tar-ihinden sonra verilen hükümleri kastetmektedir. Bu hüküm de 5.2.1988 tarihinden sonra verildiğine göre sözü edilen hükme işlenecek yasal faiz oranı %55 olmayıp hükmün verildiği tarihte yürürlükte bulunan ve KKTC Merkez Bankası Yasasının 25. maddesi uyarınc-a saptanıp yürürlüğe konulan Amerikan doları için mevduat yıllık azami faiz oranı olması gerekir.
Bay Rıza: Hükmün buraya kadar okunan kısmından anladığıma göre 5/88 sayılı Yasanın bu davaya uygulanamayacağı hususunda bir tefsir yapmış bulunu-yorsunuz.
-Bu durumda 5/88 sayılı Yasanın değiştirilmiş şekli ile 43(3) maddesinin Anayasanın 1, 4 ve 136. maddelerine aykırı olduğu iddiasındayım ve talimatınızı vermezden önce bu hususun Yüksek Anayasa Mahkemesine havalesini rica ederim.
Mahkeme: Yapılan havale is-temi tezekkür edildi. Kanaatımızca bu gibi havale istemine cevaz veren Anayasanın 148. maddesinde yer alan "herhangi bir mahkeme işleminde" ibaresi hüküm verildikten sonra hüküm üzerinde çıkabilcek görüş ayrılığını gidermekle kullanılan direktif safhasını -içermemektedir. Bunun askini düşünmek mahkeme işlemlerini kat'i bir sonuca vardırmamak sonucunu doğurur ki Anayasa Mahkemesine havale istemini düzenleyen Anayasanın 148. maddesinin güttüğü amaç herhalde bu olamaz. Bu itibarla yapılan havale istemi reddolun-ur.
(Salih S. Dayıoğlu) (Celâl Karabacak) (Taner Erginel)
Yargıç Yargıç Yarıç
25 Mayıs 1989
-
-
-4-
-
Full & Egal Universal Law Academy