-D.4/91 Yargıtay/Hukuk 64/90
(Dava No. 3068/88; Lefkoşa)
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: Niyazi F. Korkut, Celâl Karabacak, Metin A. Hakkı
İstinaf eden: Elifcik Şirket-i Ltd. Lefkoşa.
(Davalı)
ile
Aleyhine istinaf edilen: Emine Erk ve diğeri, Lefkoşa.
(Davacı)
- A r a s ı n d a.
İstinaf eden tarafından: Tahir Seroydaş
Aleyhine istinaf edilen bizzat hazır
H Ü K Ü M
Niyazi F. Korkut: İstinaf eden davalı, aleyhine istinaf edilen davacıların müştereken kayıtlı- mal sahibi oldukları Lefkoşa'da Şehit Mustafa Ruso Caddesi, Çolak Apt. No.2 D'de kâin bir dükkânın 1.5.1988 tarihinden itibaren yasal kiracısıdır. Davacılar 30.12.1988 tarihinde dosyaladıkları bir dava altında, sair şeyler yanında, davacı 1 ile eşinin kon-u dükkânın yanında bulunan 2 C No'lu dükkânda Kasım 1986 tarihinden beri Tek-Ser Ltd. isimli bir şirket olarak el aletleri, hırdavat ve genelde inşaat malzemesi pazarlaması ile iştigal eden bir ticarethane çalıştırdıklarını; son 6 aydan beri 2 C No'lu dükk-ânın alanın ticaret için yetersiz kaldığını ve yer darlığı nedeni ile bir takım mallarını teşhir edemediklerini ve buna bağlı olarak işletmelerinin gelişmesi ile kendi sahasında rekabet edebilmesinin engellendiğini ve bu nedenlerle merkezi bir yerde ve ken-di dükkânlarına bitişik olan 2 D No'lu dava konusu dükkâna pazarladıkları malların teşhir ve sergilenmesi için makul surette ihtiyaçları olduğunu ileri sürdüler.
Davacılar iddialarına devamla, davalının şekerleme, kuru yemiş, meşrubat ve kırtasiye ihraca-t, ithalat, toptancılık ve dağıtıcılık yapmakta olup maddi durumunun iyi olduğunu ve başka bir dükkân kiralayabileceği gibi aleyhine tahliye emri verilmesi halinde hiçbir müşkülatla karşılaşmıyacağını ileri sürdüler.
Davalı ise dosyaladığı müdafaa takrir-inde, sair şeyler yanında, davacı 1 ile eşinin hissedarı bulunduğu Tek-Ser Ltd.'in ihtiyacının 17/81 sayılı Yasanın 7(1)(g) maddesi tahtında dava sebebi teşkil edemeyeceğini, bugün davacı 1 ile eşinin iş yapmakta olduğu 2 C No'lu dükkânın da davalının icar-ında iken 1986 yılında tahliye edilerek davacı No.1'e teslim edildiğini, davacı No.1'in başka dükkânları bulunup dava konusu dükkâna ihtiyaçları olmadığını ve davalının kendi işine uygun bir dükkân bulamadığı için tahliye emri verilmesi halinde çok müşkül -durumda kalacağını savundu.
Yapılan duruşma sonunda verilen kararda Mahkeme davalının 1.5.1988 tarihinden itibaren dava konusu dükkânda yasal kiracı olduğuna, davacı No.1 ile eşinin dava konusu dükkânın yanında bulunan 2 C No'lu dükkânda Tek-Ser Ltd. isi-mli bir şirket adı altında Kasım 1986'dan bu yana el aletleri, hırdavat ve genelde inşaat mazlemeleri pazarlaması ile iştigal ettiklerine; son aydan bu yana 2 C No'lu dükkânın alanının davacı 1 ile eşinin ticaret işleri için yetersiz kalıp bir kısımmalları-nı teşhir edemediklerine ve yer darlığı nedeni ile işletmelerinin gelişmesi ve kendi sahasında rekabet edebilmesinin engellendiğine ve bu bakımdan ticarethanelerini geliştirmek amacı ile dava konusu dükkâna ihtiyaçları olduğuna ilişkin bulgu yaptı.
Alt M-ahkeme bulgularına devamla tahliye davasının Tek-Ser Ltd.in ihtiyacına binaen açılmamakla beraber davacı 1 ile eşinin ihtiyacı söz konusu olduğuna göre kurdukları bir şirketle ilgili olarak konu dükkâna ihtiyaçları olamayacağının söylenemiyeceğine ve davac-ı 1 ile eşinin ihtiyaçları için dava konusu dükkânı kullanmalarına davacı 2'nin de itirazı olmadığına ve bütün bu nedenlerle davacıların ihtiyaçlarının makul olduğuna ilişkin bir bulgu yaptı. Mahkeme ilâveten davacıların adlarında kayıtlı olan dava konusu -dükkânın tahliyesine ilişkin emir verilmesinin de makul olacağı kanaatına vardı.
Tahliye nedeni ile davalıya bir müşkülat olup olmayacağını da inceleyen Alt Mahkeme müşkülat hususunda müdafaa teşkil edecek teferruatın davalı tarafından müdafaada ileri sü-rülüp kanıtlanması gerektiğini vurguladıktan sonra davalının müdafaasında müşkülat ile ilgili açıklayıcı bilgi vermediğine ve bu konuda tahliye emri verilmesi halinde ne gibi zorlukla karşı karşıya kalacağını yeterince izah edemediğini belirterek bu bir ya-na davalının çevrede boş dükkân olduğu halde uygun başka bir yer de aramadığına ve mali durumunun da iyi olduğuna ilişkin bulgu yaparak tahliye emri verilmesinin böyle bir emir verilmemesine nazaran daha büyük müşkülât yaratacağı hususunun davalı tarafında-n gerektiği gibi ileri sürülüp kanıtlanamadığı ve tahliye emri verilmesi halinde davalının herhangi bir müşkülatla karşılaşmıyacağı kanaatına vararak sonuçta davalının dava konusu dükkânı tahliye ederek boş olarak davacılara teslim etmesine ilişkin hüküm v-erdi ve tahliye emrinin icrasını da 3 ay süre ile durduttu.
Davalı bu karara karşı istinaf dosyaladı. Davalının istinaf ihbarnamesi 9 ayrı istinaf sebebi içermekle berbaer istinaf edenin üzerinde durulabilecek istinaf sebepleri aşağıda belirtilen 4 başlı-k altında toparlanabilir:
(a) Davacı No.2'nin ihtiyacı olduğu hususu talep takririnde iddia olunmadan ve bu husus kanıtlanmadan tahliyeye hükmetmekle Alt Mahkeme hata etti;
(b) Dava konusu dükkânda Tek-Ser Ltd. şirketinin ihtiyacı olduğu ileri sürülmes-ine karşın Alt Mahkemenin Tek-Ser Ltd.'in ihtiyacını davacı No.1 ile eşinin ihtiyacı olarak telâkki ederek bulgu yapmakla yanılgıya düştü;
(c) Talep takririnde dava konusu dükkân hususunda Mahkemenin tahliyeye hükmetmesinin makul olduğu ileri sürülmediği- halde bu hususta bulgu yaparak tahliye emri vermesi hatalıdır;
(d) Tahliye emri verilmesi halinde davalının davacılara nazaran daha büyük müşkülatla karşılaşacağı hususunda davalının yeterli izahat vermediği ya da bu hususta isbat yükümlülüğünü yerinege-tirmediğine ilişkin Alt Mahkeme bulgusu hatalıdır.
17/81 sayılı Kira (Denetim) Yasasında ihtiyaca binaen tahliye madde 7(1)(g) altında öngörülmektedir.
Yasanın 7(1)(g) maddesi aynen şöyledir:
"Taşınmaz mala kiralayan veya eşinin veya 18 yaşını doldurm-uş olan herhangi bir evlâdının makul surette ihtiyacı olması ve mahkemenin tahliye emri veya hükmü verilmesini makul addetmesi halinde;
Ancak, meselenin bütün durum ve şartları çerçevesinde tahliye hükmü veya emri verilmesinin böyle bir hüküm veya emir v-erilmemesine nazaran daha büyük müşkülat yaratacağı hususunda kiracı mahkemeyi tetmin ettiği takdirde bu bend kuralları uyarınca tahliye hükmü veya emri verilmez.
Bu bend amaçları bakımından "meselenin bütün durum ve şartları" tabiri, kiracı veya mal sahi-bi için başka bir taşınmaz malın mevcut olup olmadığı ve mal sahibinin taşınmaz malı bu bend kuralları uyarınca tasarruf hakkı elde etmek amacıyle bu yasanın yürülüğe girmesinden sonra satın alıp almadığını da kapsar.
"Kiracı için başka bir taşınmaz mal -tabiri, kiracının durumuna uygun bir taşınmaz malı da anlatır."
Bu isinaftaki olgulardan da görülebileceği gibi dava konusu dükkânın tahliyesi davacı 1 ile eşinin hissedarı bulundukları Tek-Ser Ltd.'in ihtiyacı için istenmektedir.
Palmer's Company Law,- 20.th edn. Sayfa 127'de "The Company as legal person" başlığı altında aynen şöyle denmektedir:
"Upon the issue of the certifiate of incorporation, the company becomes a body corporate or in other words, a corporation. A corporation in not, like a partner-ship or a gamily, a mere collection or aggregation of individuals. In the contemplation of Law it is a person distinct from its members or sharechodlers, a metaphsical entity or a fiction of law, with legal but no physical existence."
Bu hususta ayrıca g-ör:
(i) Solomon & Co. V. Salomon (1897) A.C. 22;
(ii) Tunstall v. Steigmann (1962) 2 All E.R. 417.
(iii) Birleştirilmiş YİM/İstinaf 13/89, 15/89, 16/89, 17/89, 19/89.
Bizi bağlayıcı olmamakla beraber aynı hukuk sistemini uygulayan Rum Mahkemesi (1980)- 1 C.L.R. sayfa 244'de yayınlanan kararında bizim 17/81 sayılı Yasanın 7(1)(g) maddesinin muadili olan Rent Control Law 1975'in 16(1)(g) maddesi altında ihtiyaca binaen açılan bir tahliye talebi ile ilgili olarak aşağıdaki görüşe yer verdi:
"The sole ques-tion in this appeal was whether the alndlord was entitled to obtain an order of ajectment, under section 16(1)(g) of the Rent Control Law, 1975 (Law 36/75), on the ground taht the premises were required for the carrying on of a business by his son where in- act the business was to be carried on by a limited company of which the son and his wife were the two shareholders and of which there had complete control.
Held, that a company and the individing or individuals crming a company are separate legal entiti-es, however complete the contract might be bu one or more of those individuals over the compay; taht the meaning of this words in section 16(1)(g) of Law 36/85 plain and unambicuous and that the law passed purported to protect the class of pervious referre-d to in paragraph (g) and had nothing to do with priate companies; and that once the son of the landlord and his company are entirely separate entities and this is not a matter of form but a matter of substance and reality, the landlord or his son cannot -bring themselves within the previous of section 16(1)(g) by holding the premises through a company which the son and his wife control."
Bu karar da bizim yukarıda alıntı yaptığımız kararlardaki görüşleri desteklemektedir.
Yapılan alıntılardan da görüle-bileceği gibi bir şirketin yasa önünde hissedarlardan ayrı tüzel bir kişiliği vardır ve bu durumda bu istinafa konu Tek-Ser Ltd.'in ihtiyacını 17/81 sayılı Yasanın 7(1(g) maddesi altında aleyhine istinaf edilenlerin ihtiyacı olarak mütalâa edebilmek olası -değildir. Bu nedenle Alt Mahkeme, istinaf edenin de ileri sürdüğü gibi, Tek-Ser Ltd.'in ihtiyacını davacı No.1 ile eşinin ihtiyacı olarak telakki etmekle hatalı hareket etmiştir ve sadece bu nokta üzerinden istinafın kabul edilerek Alt Mahkemenin vermiş ol-duğu tahliye kararının iptal edilmesi gerekir.
İstinaf eden bu nokta üzerinde istinafında başarılı olup tahliye emrinin iptal edilmesi gerektiği kanaatına vardıktan sonra istinaf edenin sair istinaf sebeplerine değinmeyi gereksiz görüyoruz.
Sonuç olara-k istinaf kabul edilerek Alt Mahkemenin istinafa konu Lefkoşa'da Şehit Mustafa Ruso caddesi No.2 D'de kâin dükkânının tahliyesi ile ilgili olarak vemiş olduğu 30.10.1989 tarihli tahliye kararı iptal edilir.
Masraflarla ilgili herhangi bir emir verilmez.
-
(Niyazi F. Korkut) (Celâl Karabacak) (Metin A. Hakkı)
Yargıç Yargıç Yargıç
27 Şubat 1991
Full & Egal Universal Law Academy