-D.28/85 Yargıtay/Hukuk 66/85
(Dava No. 661/85 Lefkoşa)
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: Salih S. Dayıoğlu, N.Ergin Salâhi, Aziz Altay.
İstinaf eden: Tanju Müezzinoğlu ve di-ğerleri, Lefkoşa.
(Davalı)
-ile-
Aleyhine istinaf edilen: Boysan Boyra, Gülten Ali Dana ile Zerrin Şakir İlkay'ın
yetkili vekili sıffatıyle, Lefkoşa
- (Davacı)
A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Tahir Seroydaş.
Aleyhine istinaf edilen namına: Kıvanç M. Riza.
H Ü K- Ü M
Salih S. Dayıooğlu: Davacı müstediler (bundan sonra sadece davacılar olarak anılacaktır) davalı müstedaaleyhler (bundan sonra sadece davalılar olarak anılacaktır) aleyhine E.2 n.1 altında ikame etmiş olduğu bir dava ile;
-"1. Davalı no.1'in Lefkoşa'da Arasta Sokağında bulunan 55 numaralı dükkânı, Davacının rızasını almadan, başkasına ve/veya başkalarına devretmeğe hakkı olmadığı hususunda bir Mahkeme beyanı;
-
2. Davalı no.1'ı, Lefkoşa'da Arasta Sokağında bulunan 55 numaralı dükkânı, Davacının rızasını almadan, başkasına ve/veya başkalarına devretmekten men eden bir emir;
3. Davalı no.2, 3 ve 4'ün, ajanlarının ve/veya hizmetkârlarının, Lefkoşa'da Arasta Soka-ğında bulunan 55 numaralı dükkânı, Davacının rızasını almadan, devralmağa hakkı olmadığı hususunda bir Mahkeme beyanı;
4. Davalı no.2, 3 ve 4'ü ajanlarını ve/veya hizmetkârlarını, Lefkoşa'da Arasta'da Arasta Sokağında bulunan 55 numaralı dükkânı, Davacını-n rizasını almadan, devralmaktan ve/veya mezkûr dükkâna herhangi bir şekilde müdahale etmekten men eden bir emir;
talebinde bulundular.
Dava 13.3.1985 tarihinde ikame edildi. Davacılar aynı gün Mahkemeye dosyaladıkları tek taraflı bir istida ile konu dü-kkânın davalı 1 tarafından esas dava neticeleinceye kadar bir başkanına devredilmesini veya bir başkasının kullanılmasını men eden ve davalı no.2, 3 ve 4 veya ajan veya hizmetkârları tarafından kullanılmasını veya onların konu dükkâna herhangi bir şekilde -müdahalelerini men eden bir emir isdarını talep ettiler. İlk Mahkeme istemi olumlu buldu ve istem doğrultusunda bir emir verdi ve emrin kesinleşip kesinleşmemesi için istidanın duruşmasını ileri bir tarihe aldı. davalılar ara emri istidsına itirazname dosy-aladılar. Ara emri istidasının durşması 9.4.1985 tarihinde yapıldı.
Gerek tarafların yapmış odlukları yemin varakasında gerekse İlk Mahkemenin önüne serdedilen sözlü ve belgesel şahadete göre ihtilâf konusu olmayan olgular şu şekilde özetlenebilir:
Dav-anın ikame edildiği tarihte konu dükkânda davalı 3 ve 4'ün hisseleri takriben %65 davacıların ise takriben &10'du. geriye kalan %52 hisse ise yabancı veya yabancılara ait olup meri mevzuat uyarınca mülkiyeti Devlete aittir. Yine davanın ikame edildiği tari-hte Devlet %25 oranındaki hissesini davalı no.3 ve 4'e bir yıllığına kiralamıştı. Bu durumda söz konusu dükkânda davalı no.3 ve 4'ün mülkiyet ve icar hakları ile birlikte %90, davacıların ise %10'du.
21.1.1985 tarihli bir kira mukavelesi uyarınca davacıl-ar konu dükkândaki hisslerini davalı no.1'e 3 yıllığına kiraladı. Sözü edilen icar sözleşmesinin hükümlerine göre davalı 1 kira süresi içinde davacıların sözü edilen hisselerini onların yazılı izni olmaksızın 3. bir şahsa kirlayamaz veya devredemez.
Dava-cıların yetkili vekili tarafından tanzim edilen 13.3.1985 tarihli yemin varakasına göre davalı 1, davalı 2, 3 ve 4'e konu dükkânı her an devredebilir ve onun vukuu halinde davacıların telâfisi imkânsız zarara uğrayacakları gibi eski duruma dönüş de zorlaşa-caktır. davalı 3 ve 4 tarafından 1.4.1985 tarihinde tanzim edilen yemin varakasında özetle söz konusu dükkânda en büyük hisseye sahip mal sahibi olduklarını davalı 1 ile varmış oldukları bir anlaşma sonucu 2.3.1985 tarihinde söz konusu dükkânı davalı 1'den- teslim alıp bilfiil tasarrufunu elde ettiklerini, ara emir ile istenen çarelerin hukuken verilemeyeceğini esasen bu dükkâna ara emir istidası yapılmazdan önce girip yerleştiğini ara emir istidalarının mevcut statükoyu muhafaza etmek olduğunu kendilerinin- konu dükkâna 2.3.1985 tarihinde girdiklerine göre talep edilen ara emri verilmesine hukuken imkân olmadığını iddia ettiler.
İstidanın duruşması esnasında bir takım itirazların yapılması üzerine Mahkeme ara bir karar ile hükmün verileceği tarihe kadar ko-nu dükkânın anahtarlarının Mahkeme Mukayyidine verilmesini emretti.
27.6.1985 tarihindde hükmünü veren İlk Mahkeme ara emirleri içim aranan koşulların mevcut olduğu kanaatına vardı ve daha önce verdiği ara emrini kesinleştirdi.
İstinaf bu hükümden yapı-lmıştır. Dosyalanan istinaf ihbarnamesi 8 sebep içermekle virlikte davalılar (istinaf edenler) esas istinaflarını İlk Mahkemenin ara emrini kesinleştirmekle mevcut statükoyu muhafaza yerine, geçmişte vuku bulan ve davalı 3 ve 4 tarafından gerçekleştirilen -tasarruf olgusunu dikkate almmakla hata ettiği noktasında teksif ettiler.
genel olarak ara emirlerinin asli gayesi ara emir için müracaat edilen tarihte esas davanın sonucunun haledar olmaması için mevcut statükoyu muhafaza etmeye yöneliktir. Önümüzdeki -meselede davalı 3 ve 4'ün ara emri istidasının yapıldığı tarihte konu dükkân üzerinde %90 oranına hakkı bulunduğu gerçeği tartışması yapılamayacak kadar açıktır. Ayrıca konu dükkân davalı 3 ve 4'e davalı 1 ile davacılar arasında vaki sözleşmeye aykırı olar-ak devredildiği hususunda ileri sürülen iddia gereçek olsa bile bu devir işlemi dükkânda %90 mülkiyet ve tasarruf hakı olan kişilere yapılmıştır. Diğer bir deyimle davalı 3 ve 4 konu dükkâna tamamen yabancı kişiler değildir. Tarafların da kabul ettiği gibi- üzerinde durulması gereken esas husus davalılardan davlı 3 ve 4'ün konu dükkânı bilfiil tasarruflarına aldıkları tarihtir. Şayet davalılar, iddia edildiği gibi, konu dükkânı 2.3.1985 tarihinde fiilen tasarruflarına almışlarsa 13.3.1985 tarihinde dosyalana-n ara emir istidası artık çok geçtir ve esas davada davacıların esas davanın normal seyir sonucunu beklemekten başka çareleri yoktur. Zabıtlara bakıldığında İlk Mahkeme konu dükkânın davalı 3 ve 4 tarafından ne vakit bilfiil tasarruflarına alındığına dair -tarihsel herhangi bir bulgu yapmış olduğu görülmemektedir. Zabıtlardan bu konuda bizim de bir bulguda bulunmamız olanaksızdır. Bu hususta karara varacak merci şahitleri dinleyen ve onlar hakkında en iyi bir değerlendirmede bulunabilecek pozisyonda olan İlk- Mahkemedir. Bu nedenle davalı 3 ve 4'ün konu dükkânı ne vakit fiilen devradıkları hususunda bir bulguda bulunmak ve bunun ışığında ara emir istidası üzerinde bir yargıya varmak üzere istidayı İlk Mahkemeye iade etmekten başka çare görmüyoruz.
Sonuç olar-ak istinaf kabul edilir ve yukarıda konu edilen hususta bulguda bulunmak üzere istida İlk Mahkemeye iade olunur. Konu İlk Mahkemece görüşülüp bir netcieye vardırılıncaya dek tek taraflı olarak verilen ara emir yürürlükte kalacaktır. meselenin tüm ahval ve -şeraiti dikkate alınarak mastaflar için herhangi bir emir verilmez.
(Salih S. Dayıoğlu) (N. Ergin Salâhi) (Aziz Altay)
Yargıç Yargıç - Yargıç
-
-4-
-
Full & Egal Universal Law Academy