-D.13/2004 Yargıtay/Hukuk 66/99
(Genel İstida No: 1/88; Girne)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA
Mahkeme Heyeti: Metin A. Hakkı, Mustafa H. Özkök, Seyit A. Bensen.
İstinaf Eden: Vivienne Rosemary Mi-chael, yetkili vekili ve
temsilcisi Avukat Peyman Erginel vasıtasıyla, Girne
(Müstedi)
- ile -
Aleyhine İstinaf Edilen: 1. KKTC'ni temsilen KKTC Başsavcısı,
-Lefkoşa
2. KKTC Maliye ve Gümrükler Bakanlığını
temsilen KKTC Başsavcısı, Lefkoşa.
3. Bilge Yılmaz n/d Bilge Ramadan Sami,
Girne
- (M.Aleyhler) ve (İlgili Şahıs)
A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Avukat Peyman Erginel
Aleyhine istinaf edilenler namına: Savcı Ersoy Ölçter
İlgili Şahıs namına: Avukat Selçuk Gürkan.
Girne Kaza Mahkemesi Kıdemli Yargıcı Taşkent -M. Akif ve Yargıç Göksel Başak'ın 1/88 sayılı istidada 25.6.1999 tarihinde verdiği karara karşı Müstedi tarafından yapılan istinaftır.
--------------
H Ü K Ü M
Metin A. Hakkı: Bu istinafın kökeninde yatan olguları aşağıdaki şekilde özetlemek mümkünd-ür:
İstinaf Eden Müstedi, 7/80 sayılı "Yabancıdan Satın Alınan Taşınmaz Malların Kaydı Yasa"'sına istinaden 6.1.1988 tarihinde dosyaladığı çift taraflı bir istida ile 3.10.1973 tarihinde Palidama (Development) Limited'den satın almış olduğu Yukarı Gi-rne'de Pafta XII, Harita 20.E.II, Blok H, Parsel 1142 üzerine inşa edilen ve Mylopetres Project diye bilinen bir apartmandaki dairenin tapusunu, Tapu Dairesince adına kaydedilmesi için Mahkemeden bir emir talep etmiştir. Aleyhine İstinaf Edilen Müstediale-yhler, 11.10.1996 tarihinde, mezkûr istidaya iptidaî itirazı da içeren bir itiraz dosyalayarak istidanın reddedilmesini talep etmişlerdir. Öyle anlaşılıyor ki 1974 Barış Harekâtından sonra ihtilâf konusu dairede İlgili Şahıs durumunda olan kişi oturmaktad-ır ve halen daire onun tasarrufundadır. Alt Mahkemede davanın duruşması başlamadan önce muayyen bir safhada İlgili Kişi de davaya dahil edilmiş, duruşma esnasında avukatı tarafından temsil edilip duruşmaya katılmış, ancak onun görüşünü belirleyen yazılı m-ahiyette bir layiha dosyada görülmemektedir.
Davanın duruşması 7.6.1999 tarihinde başlamış, duruşma esnasında Müstedi Mahkemede bizzat şahadet vermiş, ilâveten bir de tanık dinletmiştir. Müstedialeyhler tarafından ise Mahkemeye hiçbir şifahî şahadet- ibraz edilmemiştir. İlgili Şahıs da dava sonunda Mahkemeye hitap etmekle yetinmiştir ve herhangi bir şifahî şahadet ibraz etmemiştir. Duruşma esnasında dosyada görünen 5 adet emare evrak taraflarca Mahkemeye ibraz edilmiştir.
Girne Kaza Mahkemes-i, kararını 25.6.1999 tarihinde vererek meselenin esasında İstinaf Eden Müstediyi haklı bulmakla ve davasını ispat ettiğini kabul etmekle beraber, Müstedialeyhlerin müdafaalarında dosyaladıkları iptidaî itiraza binaen İstinaf Eden Müstedi lehine talep edil-en emri vermeyip istidayı reddetmiştir. Müstedialeyhler itirazlarında inter alia, Müstedinin istidasını mevzuatın öngördüğü 90 günlük "hak düşürücü" süre dışında dosyaladığını ve bu nedenle istidanın daha ileri gitmeden iptalini iptidaî itiraz olarak öne -sürmekte idiler. İstinaf Eden Müstedinin davası Resmi Gazetenin Ek I'inde 28.3.1980 tarihinde yayınlanan 7/80 sayılı Yasaya istinat etmektedir. Bu Yasa, ona binaen Mahkemeye yapılacak başvuruların, Yasa yürürlüğe girdikten sonra 90 gün içinde yapılmasını- öngören amir bir hüküm içermektedir. İstinaf Eden Müstedi ise, Mahkemeye başvurusunu 6.1.1988 tarihinde dosyalamış, yani Yasada öngörülen 90 gün geçtikten sonra, yaklaşık 8 yıl gibi uzun bir süre sonra dosyalamıştır. Bu gerçekler muvacehesinde alt Mahke-me İstinaf Eden Müstedinin başvurusunu hak düşürücü süre dışında dosyaladığını kabul ederek istidayı reddetmiştir. Alt Mahkeme ilâveten İstinaf Eden Müstedinin, 1976 yılında KKTC'den çıktığını ve KKTC'ye giriş yaptığı 31.5.1999 tarihine kadar Kıbrıs haric-inde kaldığını, 7/80 sayılı Yasadan bihaber olduğunu, Aralık 1987'de yasa hakkında bilgi edindiğini, dolayısıyla ada haricinde bulunduğu sürenin 90 günlük hak düşürücü süreden sayılamayacağı iddiasını da reddetmiştir. Alt Mahkemenin kararına göre 7/80 say-ılı Yasa, Özel bir Yasadır ve bu yasanın amir hükümlerinden olan 90 günlük zaman aşımı süresi genel bir Yasa olan Fasıl 15'in hükümleri ile etkilenmez. Kendini bu durumdan mağdur hisseden Müstedi 29.6.1999 tarihinde önümüzdeki istinafı dosyalamıştır. İst-inaf ihbarnamesi 6 istinaf sebebi içermekle beraber bunları tek başlık altında toplamak mümkündür. Şöyle ki: Fasıl 15 Madde 8'de, aleyhine zaman aşımı çalışan kişinin Kıbrıs dışında olduğu süreler zaman aşımı hesaplanmasında dikkate alınmayacağını öngördü-ğü halde, alt Mahkeme bu hükmü uygulamamakla ve İstinaf Eden Müstedinin istidasını esasında haklı olmasına rağmen iptal etmekle hata etmiştir.
İstinaf, birçok tehirlerden sonra Mahkemenin 2.6.2004 tarihli oturumunda ele alınıp dinlenmiştir. İstinafı-n duruşması esnasında İstinaf Eden Müstedinin avukatı, istinafın kabul olması doğrultusunda Mahkemeye hitap ederken, Aleyhine İstinaf Edilen Müstedialeyhleri temsil eden Savcı ile İlgili Şahsın avukatı alt Mahkeme kararının yerinde olduğunu iddia ederek is-tinafın iptal edilmesini talep etmişlerdir.
Önümüzde yapılan iddialar ışığında konuya şamil mevzuatı inceleyerek bu istinafı karara bağlamak görevimizdir. Konuya şamil mevzuat ise, Fasıl 15 Zaman Aşımı Yasası ve 7/80 sayılı Yabancıdan Satın Alınan- Taşınmaz Malların Kaydı Yasasıdır. Fasıl 15, 1945 yılında yürürlüğe girmiştir. Fasıl 15'in 3 ve 4. maddelerinde zikredilen dava sebeplerinin, dava sebebi doğduğu zamandan sonra hangi zaman süreci içinde dava dosyalanması gerektiğini, öngörülen zaman sür-eci geçtikten sonra dosyalanamayacağını düzenlemektedir. Fasıl 15'de 3 ve 4. maddelerin ne tip dava sebeplerine şamil olduğu hususunda misal vermek gerekirse mersum borç senetleri, ipotekler, vefat eden kişi terekesi aleyhine dosyalanacak davalar ve sözü -edilen maddelerde öngörülen sair davalar gösterilebilir. 5. madde ise Yasada özel olarak sıralanmayan dava sebeplerindeki zaman aşımı süresi ile ilgilidir ve mezkûr madde aynen şöyledir:
"5. No action shall be brought upon, for, or in
respec-t of, any cause of action not expressly provided
for in this Law, or expressly exempted from the
operation of this Law, after the expiration of six
years from the date when such cause of action accrued."
Fasıl 15'in 8. maddesi ise, -zaman aşımı, aleyhine çalışan kişinin inter alia Kıbrıs haricinde olması halinde, Kıbrıs dışında bulunduğu sürelerde zaman aşımının aleyhine çalışmadığı hükmünü getirmektedir. Sözü edilen 8. madde de aynen şöyledir:
"8. In computing the period of- limitation, any time
during which the person against whom the period of
limitation runs is under the age of eighteen or is of
unsound mind or is prohibited from the management or
administration of his affairs or is absent from the
- Colony, shall be excluded from such period."
İstinaf Eden Müstedinin iddiasına göre bu meselede Müstedi 1976 yılı ile -31.5.1999 tarihleri arasında Kıbrıs haricinde olduğundan, 90 günlük zaman aşımı süresinin bu müddet zarfında aleyhine çalışmaması gerektiğidir. İlk nazarda bu iddia makul gelebilir ve Fasıl 15'in 8. maddesi ile de desteklenebilir görülürse de, bu istinafa- şamil Fasıl 15'in bir de 10. maddesi vardır ki o madde Fasıl 15'de zikredilmeyen dava sebepleri dışında başka Yasalarla düzenlenen dava sebeplerine Fasıl 15'in hükümlerinin şamil olmadığı hükmünü içermektedir. Madde 10'un "d" paragrafı aynen şöyledir:
- "10. Nothing in this Law shall -
........................................
........................................
........................................
affect any provision in any other Law relating
to the limitation of any action under such Law-."
Bu durumda Fasıl 15'in hiçbir maddesinin Özel Yasa olan 7/80 sayılı Yasaya şamil olmadığı sarihtir. Fasıl 15, 1945'de yürürlüğe girdiğinde 7/80 sayılı Yasanın öngördüğü dava sebebi bilinmemekte idi ve öyle bir dava sebebi yoktu. İstinaf Eden Mü-stedi istidasını 7/80 sayılı Yasaya istinaden dosyalamıştır ki, bu Yasanın 4. maddesi de aynen şöyledir:
"4. 20 Temmuz 1974 tarihinden önce yabancıdan bu
Yasada belirtilen koşullara göre taşınmaz mal satın
almış olan ve kaydını yaptırma-yan kişiler, bu Yasanın
yürürlüğe girdiği tarihten doksan güne kadar ilgili
taşınmaz malın bulunduğu yetkili mahkemeye kayıt kararı
almak amacıyle yemin belgesi ile desteklenen ihbarlı
istida ile başvurabilirler."
Bu husus da göz-önünde bulundurularak istinaf tezekkür edildiğinde alt Mahkeme kararının yerinde olduğu sarihtir. 7/80 sayılı Yasanın 4. maddesi o Yasa altında yapılan başvuruların 90 gün ile sınırladığına göre buna harfiyen uyulması gerekmektedir. Bir kararda dendiği g-ibi;
"The laying down of periods of limitation is,
obviously, a matter primarily within the sphere of
competence of the Legislature; and different periods
of limitation may be laid down in respect of different
causes of action- or different litigants; depending on
the nature of things." (Bak: Yınannıs Fekkas, v. The
Electricity Authority of Cyprus, CLR. 1968 Part I,
page 173 at page 177)
Netice olarak istinaf reddedilir. İstinaf masrafları ile- ilgili herhangi bir emir verilmemesi uygundur.
Metin A. Hakkı Mustafa H. Özkök Seyit A. Bensen
Yargıç Yargıç Yargıç
11/6/2004
-
6
-
Full & Egal Universal Law Academy