-D. 34/2010 Yargıtay/Hukuk : 66/2005
(Girne Takdiri Tazminat No:1/2000)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: Mustafa H. Özkök, Narin F. Şefik, Ahmet Kalkan
İstinaf eden : KKTC Başsavcısı - Lefkoşa
(Müstedaaleyh)
- ile - -
Aleyhine istinaf edilen : Yaşar Balcı, Ozanköy
(Müstedi)
A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Kıdemli Savcı Mahmut Atakara
Aleyhine istinaf edilen namına: Avukat Ünsal Çağda.
Girne Kaza Mahkemesi Başkanı Hüseyin Besimoğlu ve Ya-rgıç Gülen Özkamil'in 1/2000 sayılı Takdiri Tazminat İstidasında 31.5.2005 tarihinde verdikleri karara karşı Müstedaaleyh tarafından yapılan istinaftır.
---------------
H Ü K Ü M
Mustafa H. Özkök: Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç Ahmet Kal-kan okuyacaktır.
Ahmet Kalkan : İstinaf Eden/Başsavcılık, Girne Kaza Mahkemesinin Aleyhine İstinaf Edilene ait, Girne Ozanköy'de kain referansları kararda belirtilen 851, 6200 ve 6038 koçan nolu taşınmaz mallar için tespit ettiği 1,300,000 Stg tutarındaki- kamulaştırma bedeline karşı bu istinafı dosyalamıştır.
İSTİNAF İLE İLGİLİ OLGULAR:
Aleyhine İstinaf Edilen/Müstedi'ye ait istinaf konusu Girne Ozanköy'de bulunan taşınmaz mallar için 15/62 sayılı Zorla Mal İktisabı Yasası gereğince 11.8.1999 tarihli v-e 101 sayılı Resmi Gazetenin Ek III'ünde AE 487 ve 4.11.99 tarihli Resmi Gazetenin Ek III'ünde AE 673 sayılı kamulaştırma ihbarı yayınlandı.
Bu kamulaştırma ihbarları ile Aleyhine İstinaf Edilen/Müstedinin Girne/Ozanköy'de koçan no 6200, P/H XII.22.E.2,-Parsel 348'de bulunan 12 dönüm 2 evlek, koçan no 6038, P/H XII.22.E.2, Parsel 358/1'de bulunan 1 dönüm 2 evlek, koçan no 851, P/H XII.22.E.2, Parsel 357'de bulunan 2 dönüm 1 evlek'ten müteşekkil toplam 16 dönüm 1 evlek taşınmaz malı kamulaştırıldı.
Müst-edi 14.2.2000 tarihinde Girne Kaza Mahkemesinde bu istinafa konu 1/2000 sayılı takdiri tazminat istidasını dosyaladı ve kamulaştırma bedelinin Mahkeme tarafından tespit edilmesini talep etti.
Taraflar, mesele Mahkemeye intikal ettikten sonra aralarında -görüşmelerine rağmen uzlaşamadılar.
22.11.2004 tarihinde istidanın duruşmasına başlandı.
Mahkeme 31.5.2005 tarihinde vermiş olduğu kararında kamulaştırma bedelini 1,300,000 Stg olarak tespit etti ve bu meblağın ödeme tarihindeki kur üzerinden muadili-nin ödenmesine karar verdi.
İSTİNAF SEBEPLERİ:
Mahkemenin kararına istinaf dosyalayan Başsavcılık istinaf ihbarnamesinde 7 istinaf sebebi ileri sürmesine rağmen, Yargıtayın 3.11.2010 tarihli tadilat istidasındaki kararı ışığında 2. istinaf sebebinde- ısrarlı olmamış, masraflarla ilgili 7. istinaf sebebini geri çekmiştir. Geriye kalan istinaf sebeplerini ise tek başlık altında toplamıştır. İstinaf Eden/Başsavcılığın istinaf sebebini şöyle özetleyebiliriz.
İlk Mahkeme, huzurundaki şahadeti yanlış ve -hatalı değerlendirdi. Kamulaştırma tarihinden, duruşmanın yapıldığı tarihe kadar geçen 5 yıllık sürede taşınmaz malların piyasa değerinde artış olmamasına rağmen, Aleyhine İstinaf Edilenin celbettiği şahadete itibar ederek kamulaştırma bedelini dönümü 80,0-00 Stg'den hesapladı.
TARAFLARIN İDDİA VE ARGÜMANLARI:
İstinaf Eden/Başsavcılık hitabında Mahkemenin önündeki şahadete temas ederek, tanıkları Erkin Kurtarıcıoğlu'nun şahadetine göre kamulaştırmanın yapıldığı 1999 yılından 2005 yılına kadar mal değerl-erinde artış olmadığını söylediğini, Mahkemenin bu şahadete kıymet vermediğini ve Aleyhine İstinaf Edilenin tanığı Cengiz Zaimoğlu'na inanarak fahiş kamulaştırma bedeli tespit ettiğini iddia etmiştir.
Aleyhine İstinaf Edilen Avukatı ise Mahkemenin doğru -değerlendirme yaptığını, Mahkemenin kararından bugüne kadar uzun bir zaman geçtiğini, mukabil istinaf dosyalanmış olsaydı belki de bu miktarın bugün daha fazla tespit edileceğini, kararın adil ve uygun olduğunu ileri sürmüştür.
İSTİNAF SEBEBİNİN İNCELEN-MESİ:
Tarafların iddialarına kısaca değindikten sonra, istinaf sebeplerinin incelenmesi gerekmektedir.
İstinaf Edenin daha önce özetlediğimiz istinaf sebeplerini aşağıdaki başlık altında ele alacağız.
İlk Mahkeme, huzurundaki şahadeti yanlış ve hatal-ı değerlendirdi:
Yerleşmiş hukuki prensiplere göre İlk Mahkemeler huzurlarında şahadet veren tanıkları değerlendirmede Yargıtaydan daha avantajlıdırlar. Bu nedenle Yargıtay, açık bir hata olması veya dikkate alınması gereken bir noktanın dikkate alınmam-ası halleri dışında İlk Mahkemenin tanıklar ile ilgili değerlendirmelerine müdahale etmez.
İstinaf Edenin iddialarını değerlendirirken 2 hususu dikkate almamız gerekmektedir.
İlk Mahkeme, kamulaştırma bedelinin hangi tarih itibarı ile belirleneceğini -doğru yöntemle tespit etti mi?
İlk Mahkeme, huzurundaki şahadeti doğru değerlendirdi mi?
İlk Mahkeme kararında 15/62 sayılı Zorla Mal İktisabı Yasasının 10(a) maddesini Anayasa Mahkemesinin 14/80 (D.6/81) sayılı kararı ile birlikte değerlendirerek kamul-aştırma bedelinin karar tarihindeki rayiç bedel üzerinden değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşmıştır.
Yasanın 10(a) maddesi aynen şöyledir.
"Malın kıymeti, aşağıda konan hükümlere tabi olmak
şartıyle maldan "ilgili iktisap ihbarının yayınlandığ-ı tarihte" açık Pazar da istekli bir satıcı tarafından satılmış olması halinde sağlanması beklenen bedel kadar olur."
Anayasa Mahkemesi 14/80 sayılı kararında "İlgili iktisap ihbarının yayınlandığı tarihte" söz dizisini Anayasanın 33(1)(c) maddesine ayk-ırı bulmuştur.
Buna göre; Yasanın 10(a) maddesinde yer alan "ilgili iktisap ihbarının yayınlandığı tarihte" ibaresinin Anayasa Mahkemesinin 14/80 sayılı (D.6/81) kararı ile Anayasanın 33(1)(C) maddesine aykırı olduğu saptandıktan sonra Yasanın 10(a) madd-esinin anlamının, "malın kıymeti, tazminatın belirleneceği tarihteki rayiç piyasa değeridir" şeklinde değiştiği Anayasa Mahkemesinin kararı ile sabit olmuştur. Nitekim Mahkemelerimiz de kamulaştırma bedelini tespit ederken bu esastan hareket etmektedir.
Y-asal durum bu olduğuna göre İlk Mahkeme kamulaştırma bedelini karar tarihindeki rayiç bedel üzerinden saptamakla doğruyu yapmıştır.
İlk Mahkemenin huzurundaki şahadeti doğru değerlendirip, değerlendirmediğine gelince;
Aleyhine İstinaf Edilen/Müstedinin- istidayı ispat bakımından mükellefiyeti, malın tazminatının belirleneceği tarih itibarı ile piyasa değerini ortaya koymaktır.
Aleyhine İstinaf Edilen/Müstedi malın değeri ile ilgili Cengiz Zaimoğlu'nu, İstinaf Eden/Başsavcılık ise Girne Tapu Amirliğin-de görevli Erkin Kurtarıcıoğlu'nu tanık olarak dinletmiştir.
İlk Mahkemenin kararından huzurundaki şahadeti dikkatli bir şekilde ve her iki şahadeti karşılaştırarak değerlendirdiği anlaşılmaktadır.
İstinaf Eden/Başsavcılık tanığı Erkin Kurtarıcıoğlu şa-hadetini 3 Mart 2000 tarihinde yaptığı değerlendirmeye dayandırmıştır. Mavi 49'da yer alan emare 8 rapor ve eki 3.3.2000 tarihlidir.
İstinaf Eden tanığı Erkin Kurtarıcıoğlu 5.1.2005 tarihinde şahadet vermiştir. Bu tanık şahadetinde malın 2005 tarihindek-i değeri ile ilgili bir kıymet takdiri yapmadığı gibi 2000-2005 yılları arasında taşınmaz malların değerinin artmadığı ile ilgili somut kabul edilebilir şahadet sunmamıştır. Bu durumda 15/62 sayılı Zorla Mal İktisabı Yasasının 10(a) maddesi gereğince karar- tarihindeki rayiç bedeli tespit etmekle yükümlü olan Mahkeme, Erkin Kurtarıcıoğlu'nun şahadetine itibar etmemekle doğru yapmıştır.
İlk Mahkeme, Müstedi tanığı Cengiz Zaimoğlu'nun şahadeti ışığında konu malın dönümüne 80,000.Stg değer tespit etmiştir.
-
İlk Mahkeme, kamulaştırma bedelini tespit ederken Aleyhine İstinaf Edilen/Müstedi tanığı Cengiz Zaimoğlu'nun şahadetine itibar etmekle hata yapmadığı gibi, kamulaştırılan taşınmaz malların karar tarihi itibarı ile piyasa değerini belirlemek için huzurunda-ki yegane şahadet Cengiz Zaimoğlu'nun şahadeti idi.
Buna göre İlk Mahkeme huzurundaki şahadet ışığında kamulaştırma bedelini tespit ederken hata yapmadı.
SONUÇ:
Tüm yukarıdakiler ışığında istinaf reddedilir.
Kamulaştırma tarihinden bugüne kadar -uzun bir zaman geçtiğinden kamulaştırma bedelinin en erken bir zamanda ödenmesi gerektiğini ilgililere hatırlatırız.
İstinaf masrafları İstinaf Eden tarafından ödenecektir.
Mustafa H. Özkök Narin F. Şefik Ahmet Kalkan
YargıçYargıç- Yargıç
29 Aralık, 2010
7
Full & Egal Universal Law Academy