-D.40/81Yargıtay Hukuk 67/81
(Dava No. 1122/81; Lefkoşa)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Ülfet Emin, Başkan, Salih S. Dayıoğlu, Aziz Altay.
İstinaf eden: Ahmet Ali Harper. (Davalı)
ile -
Aleyhine istinaf edilen:- Halil Kaya Mustafa. (Davacı)
Arasında.
İstinaf eden namına: Kıvanç M. Riza
Aleyhine istinaf edilen namına: Menteş Aziz.
Ara emri - Tek taraflı ara emri verilmesi - Fasıl 6 Hukuk Muhakemeleri Usulü Yasasının 9. maddes-i - İvedilik ve diğer özel durumların varlığının kanıtlanması halinde Mahkemenin tek taraflı ara emri verebilmesi - Tek taraflı verilen emrin etkilenen taraflara tebliğ edilmesi - Ara emrinin, emirden etkilenen tarafın Mahkemede hazır bulunup emre itiraz e-debilmesi için gerekli olan süreden daha fazla yürürlükte kalmaması.
OLAY: Davacı ithal ettiği bir TIR'ı Davalıya sattı. Satış bedelini kısmen ödeyen Davalı geriye kalan satış badelini ödemedi. Davacı aracın kendisine devrini ve tazminat talep eden bir d-ava a.çtı. Davacı ayrıca tek taraflı bir istida dosyaiayarak dava konusu aracın elden çıkarılmaması için ara emri talep etti. İlk Mahkeme tek taraflı olarak istenen ara emrini verdi ve Davalının itiraz edebilmesi için istidayı ileri bir tarihe erteledi.
D-avalı İlk Mahkeme kararı aleyhine istinaf etti.
SONUÇ: Yargıtay, Fasıl 6 madde 9 altında ivedilik veya özel durumların varlığı ve bunun kanıtlandığı hallerde tek taraflı istida ile ara emri verilebileceğini belirtti. Ancak bu emrin, emirden etkilenecek ki-şilerin Mahkemede hazır bulunup itiraz edebilmeleri için gerekli süreden daha fazla yürürlükte kalmaması gerektiğini vurguladı.
Yemin varakasını inceleyince tek taraflı ara emri verilmesini gerektirecek ivedi veya özel bir durumun bulunmadığı kanısına var-an Yargıtay istinafı kabul etti ve İlk Mahkemenin verdiği ara emrini iptal etti.
---------------------
H Ü K Ü M
Ülfet Emin, Başkan: Aleyhine istinaf edilen (Davacı) istinaf eden davalı aleyhine Lefkoşa Kaza Mahkemesinde açtığı bir dava ile dava.lı-nın kendisine 15055DM. ödemesi ve/veya zarar ziyan ödemesi ve/veya AF575 plâka numaralı çekici aracın kaydının ve/veya geçici devrinin davalı adından iptal edilmesi ve mezkûr aracın davacı adına devir ve/veya kaydedilmesi zımnında bir mahkeme emri itası ve-/veya davalının davacıya tazminat ödemesi için hüküm verilmesi talebinde bulundu.
Dava zabıtlarından gördüğümüz kadarı ile dava 24.12.1981'de dosyalandı. Aynı gün tek taraflı bir istida ile davacı davalı aleyhine bir ara emri verilmesi için mahkemeye müra-caat etti. Söz konusu istida ile davacı AF575 plâka numaralı çekici aracı davalının kullanmamasını ve/veya elden çıkarmamasını ve/veya satmamasını ve/veya aria haricine çıkarmamasını emreden bir mahkeme emri veya söz konusu aracın Kızılbaş muhtarı ve/veya -herhangi bir muhtar tarafından ve/veya mahkemenin uygun göreceği herhangi bir yerde emniyet altına alınması için bir mahkeme emri verilmesi talebinde bulundu.
Söz konusu istida bir yemin varakası ile desteklendi. Yemin varakasında davacı ile davalının dah-a önceleri iş yaptıkları ve takriben 1979 senesi ortalarında davalının davacıdan kendisine bir TIR satmasını veya dışarıdan getirmesini istediğini ileri sürdü. Bu anlaş-
maya dayanarak davacı Avrupa'dan bir Mercedes Benz getirdiğini, söz konusu aracın 29,-555DM a mal olduğunu, bunun 15055DM'ın ödendiğini, mütebaki kalan kısmın ödenmediğini, araları iyi olduğundan bu paranın ödenmesi için ısrar etmediğini, kendisine zaman verdiğini ancak son zamanlarda arası açıldığını, parasının ödenmesini istediğini ve öde-nmediğini ileri sürdü.
Fasıl 6 Hukuk Usulü Yasasının 9. maddesine göre ivedilik veya diğer özel durumların varlığının kanıtlanması koşulu ile davadaki herhangi bir tarafın başvuru üzerine karşı tarafa ihbarda bulunmaksızın mahkeme bir emir verebilir. Aynı- maddenin 3. fıkrasına göre ihbar verilmeksizin verilen bir emir etkilediği tüm kişilere ihbar edilmesi ve onların mahkemeıie hazır bulunup emre itiraz edebilmeleri için gerekli olan zaman süresinden daha fazla bir zaman süresi için yürürülükte kalmaz. Bu -gibi emirler sözü edilen zaman süresi sona erince yürürlükten kalkar meğer ki mahkeme tarafları veya taraflardan birini dinledikten sonra başka türlü bir direktif vermiş olsun.
Yemin varakası tetkik edildiğinde aracın bir ara emri ile tutulmasını gerektir-en bir ivedilik veya diğer özel bir durumun varlığının kanıtlandığı görülmez. Halbuki ihbarsız bir istida ile herhangi bir ara emri verilebilmesi için ivedilik veya diğer özel bir durumun varlığının kanıtlanması koşuldur. İvedilik veya diğer özel bir durum- var olmadığından mahkeme ihbarsız istida üzerine ara emri vermemesi gerekirdi. Böyle bir ara emir vermekle hata etti. Bu gibi hallerde mahkemenin yapması gerken en uygun işlem istidanın ihbaılı olarak yapılmasına emir vermektir.
Mahkeme ara emrini verd-ikten sonra davalının mahkeme olarak verilen ara emrine itiraz edebilmesi için ara emrinin 2 Ocak 1982 tarihine kadar yürülükte kalmsana emir verdi. Halbuki Yasanın 9. maddesinin (3). fıkrasına göreg emirden etkilenen kişi veya kişilere ihbar edilmesi ve- onların mahkemede hazır bulunup emre itiraz edebilmeleri için gerekli olan zamaan süresinden daha fazla bir zaman süresi için yürürlükte kalmaması gerekir. Dava zabıtlarından görüldüğüne göre davalı Lefkoşa'da ikamet etmektedir. Lefkoşada ikamet eden bir-isine tebligat bir kaç günde yapılabilir. Kanımızca istisnai haller dışında 9. madde tahtında verilen bir ara emrinin tebliğin yapılması için azami olarak 5 günden fazla yürürlükte tutulmaması gerekir.
Yukarıda belirtilen nedenlerden ötürü ilk mahkemenin- 25.12.1981 tarihinde verdiği ara emri iptal edilir. Îstinaf masraflarının davanın normal neticesini taki etmesine ancak davanın neticesi ne olursa
olsun istinaf edenin hiçbir zaman aleyhine olmamasına karar verilir.
(Ülfet Emin) (Salih S. Dayıo-ğlu) (Aziz Altay)
Başkan Yargıç Yargıç
30 Aralık 1981
- 491 -
Full & Egal Universal Law Academy