-D.8/93 Yargıtay/Hukuk 68/89
(Genel İstida No: 118/80; Girne)
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: Niyazi F. Korkut, Celâl Karabacak, Özkan Tunçağ
İstinaf eden: Eric Raymond -Eary, İngiltere.
İle
Aleyhine istinaf edilen: 1. K.T.F. Devleti, Lefkoşa.
2. K.T.F.D. Ekonomi ve Maliye Bakanlığı veya
Devlet Emlâk ve Malzeme Dairesi vas.
K.T.F.D., Lefkoşa.
- A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Avukat Ali Dana adına Avukat Osman Ertekün
Aleyhine istinaf edilenler namına: Kıdemli Savcı Mustafa Arıkan
H Ü K Ü M
Niyazi F. Korkut: İstinaf eden Müstedi, Girne Kaza Mahkemesinde dosyalamış -olduğu bir genel istida ile Girne'de "Apollo Flats" diye bilinen apartmanda B 2 No'lu dairenin, Yabancıdan Satın Alınan Taşınmaz Malların Kaydını düzenleyen 7/80 sayılı Yasa tahtında, adına kaydedilmesine ilişkin istemede bulundu.
Müstedinin istidasına -ekli yemnin varakasında, sair şeyler yanında, istida konusu dairenin 18.5.1972 tarihli bir satış sözleşmesi ile satın alındığı ve konu taşınmaz mal ile ilgili hak ve menfaatlerin kaydı için Dışişleri ve Savunma Bakanlığı nezdinde gerekli müracaatın yapıldı-ğı ileri sürüldü.
Müstedaaleyhler ise dosyalamış oldukları itiraznamede, sair şeyler yanında, Müstedinin istidası ve ona ekli yemin varakasında belirtilenler ile istidaya ekli olarak sunulan belgelerin 7/80 sayılı Yasanın özellikle 6. maddesinin içerdiği- hususları kanıtlayıcı mahiyette olmadıkları gibi Müstedinin konu taşınmaz malın 20.7.1974 tarihinden önce yapılan bir sözleşme ile satın alındığına ilişkin 7/80 sayılı Yasanın öngördüğü şekilde bir belgesi bulunmadığı ve istidada adı edilen satıcı şirketi-n yabancı tanımına girip girmediğinin de belli olmadığı ileri sürüldü.
İstidanın duruşmasında Müstedi, istida altındaki istemlerini kanıtlamak için bizzat şahadet vererek bir de tanık dinletti. Müstedaaleyhler ise herhangi bir tanık çağırmayıp Müstediyi -istintak etmekle yetindiler.
Alt Mahkeme kararında, Müstedi ile tanığının şahadetine istinaden, sair şeyler yanında, Müstedinin Kıbrıslı bir Rum olan George Pelaghias ile yapmış olduğu 18.5.1972 tarihli bir sözleşme ile Trenco Holdings Ltd. adına kayıtlı- Pafta harita XII/12 E, Parsel 127, Blok D üzerine inşa edilen bir apartmanın 2. katında B 2 numaralı daireyi satın aldığına; George Pelaghias'ın konu şirketin direktörü olduğuna; Müstedinin sözleşme tarihinde satıcıya KL 500 ve bilâhare taksitlerle ödeme -yaparak toplam KL 11.600 ödediğine; Müstedinin Barış Harekatı nedeni ile konu daireye koçan alamadığına; 20.7.1974 tarihinden sonra KTFD yetkililerine bir yazı göndererek konu taşınmaz mal ile ilgili akitsel haklarını kaydettirdiğine; 31.7.1972 tarihli iti-barı ile Trenco Holding Ltd.'in tüm hissedarlarının Rum olup konu taşınmaz mal üzerinde 2 ipotek bulunduğuna ilikin bulgu yaptı.
Alt Mahkeme, daha sonra, bu bulgular ışığında Müstedinin 7/80 sayılı Yasanın 3. maddesi tahtında yasal bir satış sözleşmesi o-lan istidaya konu sözleşmeye göre alıcı olduğu ve bu durumda Yasanın 3. maddesinin aradığı şekilde "satın alan kişi" tanımına girdiği; emare sözleşmede satıcı olan George Pelaghias da Kıbrıslı bir Rum olduğu cihetle onun da Yasanın 3. maddesi tahtında "bir- yabancı" olduğu; konu taşınmaz malın yasal yönden geçerli bir sözleşme ile satılmış ve mülkiyetinin devredilmesi öngörülmüş olduğu cihetle konu taşınmaz malın da 3. madde kapsamında "yabancıdan satın alınan bir taşınmaz mal" olduğu; ve emare satış sözleşm-esine konu taşınmaz mal ile Müstedinin istidasında adına kaydını talep ettiği taşınmaz malın aynı mal olduğu kanaatine varmasına karşın Müstedinin sunduğu ve konu taşınmaz malın satış bedeline karşı yaptığı ödemeleri gösteren belgelerin Yasanın 6(b) maddes-i açısından konu taşınmaz malın bedeline karşılık 20.7.1974 tarihinden evvel ödeme yapıldığını kanıtlayıcı nitelikte belge olarak tezekkür edilemiyecekleri kanaatına vardı. Alt Mahkeme bu karara varırken Yasanın 6(b)(iii) bendini tatmin etmek için esas ban-ka havalesi veya döviz transferi yapılan belge ya da formanın ibrazının gerektiğini halbuki emrare olarak sunulan belgenin İngiltere'den Lefkoşa'daki satıcının bankasına emarede tafsilatı verilen rakamların havale edildiğini gösteren bir belge olduğunu vur-guladı. Alt Mahkeme kararına devamla, Müstedinin 7/80 sayılı Yasanın 6(b) bendi hariç diğer hususları tatmin ettiğine ve Müstedinin konu daireyi satın alıp satış bedeli olan KL 14.500'e karşı toplam KL 11.600 ödediğine ve bakiye KL 2900 borcu kaldığına; ge-reken satın alma gerekse ödeme işlemlerinin 20.7.1974 tarihinden önce yapıldığına ve emare sözleşmenin de 20.7.1974 tarihinden önce aktedilmiş olduğuna inanmakla beraber Müstedinin yaptığı ödemeleri gösteren emarelerin Yasanın 6(b) maddesi anlamında sözleş-menin 20.7.1974 tarihinden önce yapıldığını kanıtlayıcı nitelikte belgeler olmadıkları kanaatına vararak Müstedinin istida altındaki istemini reddetti.
Müstedi bu red kararına karşı istinaf dosyaladı.
Müstedi istinaf ihbarnamesinde 8 istinaf sebebi ile-ri sürmesine karşın bu istinaf sebeplerini aşağıda belirtildiği şekilde bir başlık altında toparlamak mümkündür:
"Alt Mahkeme 7/80 sayılı Yasanın 6(b) maddesini dar çerçevede veya yanlış yorumlayarak Müstedinin bu madde altında öngörülen şahadet yükümlül-üğünü kanıtlayamadığı kanaatına varıp Müstedinin istidasını reddetmekle hata etmiştir."
İstinafın duruşması sırasında da istinaf eden avukatı, sair şeyler yanında, Müstedinin Yasanın 6(b) bendi hariç diğer hususları kanıtladığı kanaatına varıp satış bede-line karşı yapılan ödemelerin de 1974 tarihinden önce yapıldıklarına ilişkin bulgu yaptıktan sonra Yasanın 6(b) bendinin de tatmin edildiğine ilişkin bulgu yapmamakla yanılgıya düştüğünü, Yasanın 6(b) bendinde "satın alınmış olduğu iddia edilen taşınmaz ma-lın satış bedeline karşılık 20.7.1974 tarihinden evvel kısmen veya tamamen ödeme yapıldığını kanıtlayıcı nitelikte makbuz, çek, banka havalesi veya döviz transferi yapıldığını göstren belge"den bahsedilmesine karşın Alt Mahkemenin esas banka havalesi veya -döviz transferi belgesinin ibrazını aradığını ve bu kanaata vararak istidayı reddetmekle hatalı davrandığını ileri sürdü.
Aleyhine istinaf edilenler adına bulunan Savcı ise hitabında, sair şeyler yanında, 7/80 sayılı Yasanın 6. maddesinin 54/87 sayılı ta-dil yasası ile genişletildiğini; ve tadil yasasının amacının 7/80 sayılı yasa altında öngörülen ispat zorluklarını ortadan kaldırmak olduğunu ve Yüksek Mahkemenin de içtihat kararlarında Yasanın 6(b) maddesinin yorumuna açıklık getirdiğini vurgulayarak bu -istinafa konu istidadaki emareler ve Müstedinin şahadeti dikkate alındığında konu belgelerin konu satışın 1974 Barış Harekâtından önce yapıldığını kanıtlayıcı nitelikte belgeler olarak kabul edilebileceklerini teslim etti.
Müstedi şahadetinde satın almış -olduğu konu taşınmaz mal için İngiltere'deki bankası olan National Westminister Bank PLC.'ye Kıbrıs'taki satıcıya satış bedeli için döviz transferi yapması hususunda talimat verdiğini söylemiştir. Bu husus ise istintaka tabi tutulmuştur. Adı edilen bankanı-n da bu talimata uyarak Kıbrıs'taki satıcıya satış bedeline karşılık 20.7.1974 tarihinden önce muhtelif tarihlerde banka havalesi veya döviz transferi yaptığı ibraz olunan 11.11.1987 tarihli emare 4 belgeden açıkça görülmektedir. Müstedi bu belgeyi Yasanın- 6(b)(iii) maddesinin aradığı belge olarak Mahkemeye sunmuştur. Alt mahkeme ise bu belgenin esas banka havalesi veya döviz transferi yapan bir belge olmadığı nedeniyle Yasanın 6(b)(iii) maddesinin aradığı belge niteliğinde olmadığına karar vermiştir.
Değ-iştirilmiş şekliyle 7/80 sayılı Yasanın 6(b)(iii) maddesi aynen şöyledir:
"(iii) Satın alınmış olduğu iddia edilen taşınmaz malın satış bedeline karşılık 20 Temmuz 1974 tarihinden evvel kısmen veya tamamen ödeme yapıldığını kanıtlayıcı nitelikte makbuz, ç-ek, banka havalesi veya döviz transferi yapıldığını gösteren belge;"
Alıntı yapılan maddenin içeriğinden de görülebileceği gibi yasa koycu aradığı satış bedeline krşı ödeme yapılırken kullanılan esas banka havalesi ya da döviz transferi yapılan belge olm-ayıp banka havalesi ya da döviz transferi ile ödeme yapıldığını kanıtlayıcı belgedir. Yasa koyucu esas banka havalesi veya döviz transferi formasının ibrazını gerekli görmüş veya murat etmiş olsaydı bu hususu yasada açıklıkla belirtmemsi için herhangi bir -engel yoktu.
Yukarıda belirtilenler ışığında emare 4 belge Yasanın 6(b)(iii) maddesinin aradığı satın alınan malın satış bedeline karşılık 20.7.1974 tarihinde önce banka havalesi veya döviz transferi ile ödeme yapıldığını kanıtlayıcı nitelikte bir belged-ir. Hal böyle olunca da Müstedi ibraz ettiği bu belge ile satıcı ile yapmış olduğu sözleşmenin 20.7.1974 tarihinden önce yapıldığını kanıtlamıştır.
Söylenenlerden görülebileceği gibi konu taşınmaz mal üzerinde KL 40,000 ve KL 25,000 olmak üzere iki ipote-k mevcut olup istidaya konu taşınmaz malın bulunduğu apartman 8 daireden oluşmaktadır. Bu durumda konu taşınmaz malın tümü üzerindeki ipoteğin Müstedi adına verilecek koçana 1/8 oranında kaydedilmesinin uygun ve adil olacağı görüşündeyiz.
Sonuç olarak is-tinaf kabul edilerek Alt Mahkemenin hükmü iptal edilir ve istinafa konu apartman dairesinin mevzuata uygun bir şekilde ifraz edilmiş mülk haline getirilip ayrı koçan çıkarılması için Müstedinin ilgili mercilere başvurması halinde maliye işleri ile ilgili B-akanlığın göstereceği özel fona satış bedelinden mütebaki 2900 KL'nın yatırılması koşuluna bağlı olarak konu apartman dairesinin Müstedi adına kaydedilmesi ve tüm taşınmaz mal üzerinde mevcut 2 ipoteğin 1/8 oranlarının sicil ile müstediye verilecek koçana -işlenmesi için hüküm ve emir verilir.
İstinaf masrafları ile ilgili olarak herhangi bir emir verilmez.
(Niyazi F. Korkut) (Celâl Karabacak) (Özkan Tunçağ)
Yargıç Yargıç - Yargıç
30 Nisan 1993
Full & Egal Universal Law Academy