-D.5/2001 Birleştirilmiş
Yargıtay/Hukuk 7/2001 ve 22/2001
(Dava No: 2591/99; Lefkoşa)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: Taner Erginel, Mustafa H. Özkök,- Gönül Erönen.
Yargıtay/Hukuk 7/2001
(Dava No: 2591/99; Lefkoşa)
İstinaf eden: Bülent H. Şemiler, İstanbul - Türkiye
(Davalı)
- ile --
Aleyhine istinaf edilen: Akdeniz Garanti Bankası Ltd., 2-4
Celaliye Sok., İnönü Meydanı, Lefkoşa
(Davacı)
A r a s ı n d a.
İstinaf -eden namına: Avukat Alirıza Görgün
Aleyhine istinaf edilen namına: Avukat Altan Erdağ.
Yargıtay/Hukuk 22/2001
(Dava No: 2591/99; Lefkoşa)
İstinaf eden: Bülent H. Şemiler, İstanbul - Tür-kiye
(Davalı)
- ile -
Aleyhine istinaf edilen: Akdeniz Garanti Bankası Ltd., 2-4
Celaliye Sok., İnönü Meydanı, Lefkoşa
(Davac-ı)
A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Avukat Alirıza Görgün
Aleyhine istinaf edilen namına: Avukat Altan Erdağ.
Lefkoşa Kaza Mahkemesinin 2591/99 sayılı davada 1.12.2000 ve 14.2.2001 tarihlerinde verdiği kararl-ara (Şafak Öneri Kaza
Mahkemesi Başkanı, Narin Ferdi Şefik Kaza Mahkemesi Kıdemli Yargıcı) karşı Davalı tarafından yapılan istinaflardır.
--------------
H Ü K Ü M
Taner Erginel: Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç
Mustafa H. Özkök okuyacak-tır.
Mustafa H. Özkök: Yargıtay/Hukuk 7/2001 sayılı istinaf İsti-
naf Eden Müstedi tarafından 10.11.2000 tarihli 2591/99 sayılı davadaki tadilât talebinin reddine karşı yapılmıştır. 22/2001 sayılı istinaf ise İstinaf Eden Davalı tarafından 2591/99
sayıl-ı davada aleyhine verilen hükümden dolayı yapılmıştır.
Her iki istinaf birleştirilerek dinlenmiştir.
Davacı, Lefkoşa Kaza Mahkemesinde dosyalamış olduğu
2591/99 sayılı davasında, bir Limited Şirket olarak banka-
cılıkla iştigal ettiğini, Davalının -ise Davacı bankaya
yaptığı müracaat sonucu 22.6.1992 tarihinde 350.000USA Doları hesabı açılmasını talep ettiğini ve aynı tarihli ipotek karşılığı hesabının açılmasına karar verildiği ve Davalının hesabını işletmeye başladığını, çek kestiği veya vekili Ham-it Şemiler vasıtasıyle para çektiğini veya para yatırdığını ve mezkûr hesap tahtında 31.2.1998 tarihi itibarıyle 433.417.68USA Dolar'ı anapara ve 312.487.46USA Dolar faiz borcu olduğu, müteaddit taleplere rağmen bu borcun ödenmediği cihetle aşağıdaki talep-lerde bulunmuştur:
"A. Yukarıda mezkûr 745.905.14USD'ın ödenmesi
hususunda bir hüküm ve/veya emir verilmesi;
ve
B. 433.417.68.-USD üzerine 1.1.99 tarihinden
nihai tediye tarihine kadar senelik %15.50
faiz öde-mesi ve;
C. Yukarıda 5.ci paragrafta tafsilatı verilen
ve Girne Kaza Tapu Dairesinde 356/92 sayılı
ipotek takrirnamesi gereğince davacı lehine
ipoteğe konulmuş bulunan ve 291 nolu koçan
gereğince davalının adında k-ayıtlı bulunan
gayrımenkulün aleni müzayede ile satılarak
işbu satıştan elde edilecek meblağın dava-
lının hükümlü borcuna tahsis edilmesi
hususunda bir hüküm ve/veya emir verilmesi.
D. Muhterem mahkemenin uygun gö-receği başka
herhangi bir emir ve/veya çare.
E. İşbu dava masraflarıdır."
Davalı ise dosyalamış olduğu müdafaa takririnde özetle;
ön itiraz olarak taraflar arasında aktedilen 31.3.1994 tarihli
protokolde Dolar borcunun TL cinsi hesaba -çevrildiğini, bu
nedenle Dolar cinsi borcunun ortadan kalktığını ileri sürerek
davanın daha ileri götürülmeden reddini talep etmiştir.
İptidai itiraza bağlı olarak müdafaasına devam ederek
adına 350.000USA Dolar'ı hesap açılmasını talep ettiğini anca-k
%12 faiz ödemeyi kabul etmediğini, bu hesabı için 356/92
sayılı ipotek takririnde belirtilen malları ipotek ettiğini,
Davacının Talep Takririnde belirtildiği gibi 745.905.14USA
Dolar borcu olmadığını, Dolar borcunun TL'ye çevrilerek %90
faiz tahakkuk e-ttirileceğini, Nisan 1994 ve/veya o tarihlerde
bankanın faaliyetlerinin durdurulduğunu, kendisinden ödeme
talebinde bulunulmadığını ileri sürerek davanın masraflarla reddini talep etmiştir.
Müdafaaya cevap veren Davacı ise, müdafaa takririnde
ileri- sürülen ve kendi Talep Takriri ile bağdaşmayan husus-
ları reddetmiş ve Davalı ile protokol ve banka yönetim kurulu
kararı olmadığını, protokol veya yönetim kurulunun düzmece
olduğunu, protokolün varlığının Davacı tarafından reddedil-
diğini ve bankaca ge-çersiz kabul edilip iptal edildiğini
ileri sürerek iptidai itirazın reddini talep ederek talep-
lerinde ısrarlı olduğunu belirtmiştir.
Davanın duruşması 27.10.2000 tarihinde başladı ve ilk
tanığın şahadetine devam ederken 6.11.2000 tarihli oturumda
-Davalı taraf müdafaa takririnde tadilât yapmak istediğini
belirtmiş ve Mahkeme tadilât müracaatının yapılmasına fırsat
vermek için davayı 4.12.2000 tarihine ertelemiştir. Davalı
tarafın 10.11.2000 tarihinde dosyalamış olduğu tadilât istida-
sının dinlen-mesi 28.11.2000 tarihine tayin edilmiş ve tadilât
istidasında aşağıdaki taleplerde bulunmuştur:
"a) Müdafaa Takririnde iptidai itiraz olarak
'A paragrafının 3.cü satırının başında
yer alan' taraflar arasında' kelime
dizesin-den önce, 'Davacı Bankanın Yönetim
Kurulunun 29 Aralık 1993 tarihli 0059/93
sayılı Yönetim Kurulu kararı uyarınca'
şeklindeki kelime dizelerinin bu parag-
rafa eklenmesi ve yine
b) Müdafaa Takririnde iptidai itir-az olarak
yer alan 'A' paragrafının 3.cü satırında
yer alan 'taraflar arasında akt ve imza
edilen.' kelime dizesinden sonra yer
alan '31.3.1994' tarihinin müdafaa
takririnden ihraç edilerek bu tarihin
-yerine 'Aralık 1993 tarihinde ve/veya
o tarihlerdeki' kelime dizesini ihtiva
eden tümcenin ilave edilmek sureti ile
sözkonusu paragrafın tadil edilmesi ve,
c) Müdafaa Takririnin 5.ci paragrafının
8.ci satırında -yer alan 'herhal ve karda'
kelimesinden sonra '29 Aralık tarihli
davacı Yönetim Kurulu Kararı tahtında
ve işbu karar uyarınca' şeklindeki tümce-
nin ilave edilmesi ve yine.
d) Müdafaa Takririnin 5.ci paragrafının
- 8.ci satırının sonunda yer alan 'yapılan'
kelimesinden sonra metinde görülen '
31.3.1994' kelimelerinin müdafaa takri-
rinden ihraç edilerek bunların yerine,
'Aralık 1993 ve/veya o tarihlerdeki'
kelime -dizesinin inkorpere edilmek sureti
ile müdafaa takririnin tadilidir."
Müstedaaleyh-Davacı işbu tadilât istidasına 27.11.2000
tarihinde itiraz dosyalamıştır. 28.11.2000 tarihinde tadilât
istidasının duruşması yapılmış ve Davalı avukatı bizz-at
şahadet vermiş ve şahadetinde özetle; müvekkilinin yurt
dışında yaşadığını, telefoniyen konuşup bilgi aldığını,
bazı evrakları müvekkilinin taşınma nedeniyle nereye koydu-
duğunu unuttuğunu ve bazı evrakları özellikle müdafaasında
bahsettiği Yönetim K-urulu Kararının eline 28.10.2000
tarihinde geçtiğini ve bu nedenle tadilât istidasında talep ettiği tadilâtların yapılmasının elzem olduğu nedeniyle
istidasındaki talebine uygun olarak emir verilmesini iste-
miştir. Keza protokolü Emare A ve Yönetim Kur-ulu Kararını
Emare B olarak ibraz etmiştir. Müstedaaleyh-Davacı istida
maksatları için 1 tanık dinletmiştir. Tanık olarak dinlet-
tirilen Gülden Yıldırım Davacı bankada Kredilerden Sorumlu
Şef olarak görev yaptığını, Davalı avukatı Alirıza Görgün
ile da-va ile ilgili iki sefer bankaya gittiğini, toplantı
yaptıklarını, toplantılarında kendisinin de hazır olduğunu,
Davalının bir başka davası daha olduğunu, Davalı avukatının
bunu çözmek için bazı teklifler aldığını ve teklifler arasında
başka ipotekler de ve-rerek borçlarına ilâve ipotek verilmesini
önerdiğini ve elinde bir protokol olduğunu, borcunu TL'ye
çevirdiğini söylediğini ancak banka kayıtlarında protokol
veya Yönetim Kurulu toplantısı ile ilgili belgeye rastlanma-
dığını ve Davalı avukatının da toplan-tılara belge götürüp
götürmediğini hatırlamadığını belirtmiştir. İstintakında ise
polis memuru ile konuşulduğu sırada iki kişinin daha Davalı
avukatının yanında olduğunu ve konuşmanın Bülent Şemiler ile
ilgili olduğunu bildiğini söylemiştir.
İstid-anın dinlenmesinden sonra 1.12.2000 tarihinde
Bidayet Mahkemesi verdiği kararında tadilât istidasını
reddetmiştir. Bu ret kararına karşı Müstedi-Davalı 7/2001
sayılı istinafı dosyalamıştır. 4.12.2000 tarihinde esas
davanın duruşmasına devam edileceği- sırada, tadilât istidası
ile ilgili verilen karardan istinaf dosyalandığını ve Mahkeme işlemlerinin durdurulması için istida dosyalandığını ve istidanın 8.12.2000 tarihinde Yüksek Mahkemede görüşüleceğini beyan ederek Davalı avukatı erteleme talebinde bu-lunmuş, ancak
tehir talebi itibar görmeyerek duruşmaya devam kararı veril-
miş ve duruşmaya devam edilmiştir. 12.12.2000'de ise duruşma
tamamlanmıştır. Duruşma sırasında Davacı 3 tanık dinletmiş,
Davalı taraf ise herhangi bir tanık dinletmemiştir. 14.-2.2001
tarihinde Bidayet Mahkemesi Davalı aleyhine aşağıdaki şekilde
hüküm vermiştir:
"Tüm yukarıdakiler ışığında, davacı lehine ve
davalı aleyhine faizler dahil 686.914US Doları
için hüküm ve emir verilir.
Hükümlü borcun davalı-ya ait Girne Karakum
mevkiinde Pafta Harita XII 21.22 Parsel 422/2,
482.4, 482.5, 443.3'de kain 291 no'lu koçanda
kayıtlı gayrımenkûlün aleni müzayede ile
satılarak elde edilecek paradan temin edilme-
sine emir verilir.
Da-va masraflarının davalı tarafından
ödenmesine emir verilir."
Davalı bu hükme karşı 22/2001 sayılı istinafı dosyala-
mıştır. 7/2001 ile 22/2001 sayılı istinaflar birleştirilerek
dinlenmiştir. İstinaf Eden her iki istinaftaki sebeplerini
birleş-tirerek yaptığı hitabesinde, talep ettikleri tadilâtın
yapılmasına Bidayet Mahkemesinin izin vermemekle hata ettiğini,
gerekli tadilâtın yapılmadığı cihetle müdafaa olarak şahit
çağırıp müdafaalarını yapma imkânı olmadığını ve aleyhlerine
hüküm verildiğini-, gerek tadilât istidasını reddetmekle
gerekse aleyhlerine hüküm vermekle Bidayet Mahkemesinin hata
ettiğini ileri sürerek istinafın kabul edilmesini talep etmiştir.
Aleyhine İstinaf Edilen avukatı ise yaptığı hitabesinde,
Bidayet Mahkemesinin tadilâ-t emri vermemekle hata etmediği
gibi Davalı aleyhine hüküm vermekle de hata etmediğini, çünkü
Davalının iddia ettiği gibi protokol ve Yönetim Kurulu kararı
olmadığını ve İstinaf Eden Davalının belirttiği gibi protokol
ve Yönetim Kurulu kararına dayanarak -Davacının borçlarında
herhangi bir işlem yapılmadığını bu nedenle her iki istinafın
da reddedilmesini talep etmiştir.
İstinaf Eden 7/2001 sayılı istinafını 10.11.2000 tarihli
tadilât istidasına verilen ret kararına karşı yapmıştır.
22/2001 sayılı- istinafında ise 1. istinaf sebebi olarak
1.12.2000 tarihinde tadilât istidasının reddedilmesi nede-
niyle taraflar arasındaki esas ihtilâfın tartışmasına ve
esasa müteallik hususlarda tadilâta izin vermemekle Davalıya müdafaasını yapma hakkı verilmediğind-en yakınılmaktadır.
Bu nedenle 7/2001 sayılı istinafta 22/2001 sayılı istinaf-
taki 1. istinaf sebebinin ele alınmasının uygun olduğu kanaatindeyiz. 10.11.2000 tarihli tadilât istidasıyla ilgili Bidayet Mahkemesinin verdiği karar incelendiği zaman Bidaye-t Mahkemesinin tadilâtın hangi hallerde yapılabileceğini Mavi 32'de izah ettiği keza hangi hallerde tadilât emri verileme-yeceği de aynı sayfada izah edilmiştir. Prensipler doğru bir
şekilde izah edilmiştir. Çünkü prensipler birçok içtihat
kararında vaz-edilmiştir. Bu prensipler ışığında Bidayet Mah-
kemesi kararı incelendiği zaman Mavi 33'te "Davalı - Müstedi tarafından yapılması istenilen tadilâtta geç kalınmıştır. Davalı taraf müracaatını müdafaa takririnin dosyalanmasından
10 aydan fazla bir zaman s-onra yapmaktadır" şeklinde ifade
edilmektedir. Dosya incelendiğinde davanın 4.8.1999 tarihinde dosyalandığı, 27.1.2000 tarihinde müdafaa takririnin dosya-landığı, müdafaaya cevabın ise 8.2.2000'de dosyalandığı, duruşmanın ise 27.10.2000'de başladığı, 3.11-.2000'de duruş-
maya devam edildiği ve daha sonra 6.11.2000 tarihli oturumda Davalı tarafın tadilât müracaatında bulunulduğunu ve tadilât müracaatını dosyalamaya fırsat vermek için duruşmanın 4.12.2000'e ertelendiği, 10.11.2000'de tadilât istidasının dosya-landığı, tadilât istidasına itirazın 27.11.2000'de dosya-landığı ve tadilât istidasının 28.11.2000'de dinlendiği, 1.12.2000'de ise tadilât istidasının kararı verildiği anla-
şılmaktadır.
Tadilât istidası dosyalandığında, Davacı ilk tanığını
dinletm-eye başlamış ve müdafaa tarafından da istintak edilmekte idi. Diğer bir deyişle davanın duruşmasına yeni başlanmıştı.
1999 Ağustos ayında dosyalanan ve davanın duruşmasına yeni başlandığında henüz ilk tanık dinlenmekte olduğu sırada
dosyalanan tadilât is-tidasında geç kalındığını söyleme imkânı olmadığı kanaatindeyiz. Bu nedenle Bidayet Mahkemesinin
tadilât talebinde bulunmaya geç kalınmıştır yönündeki bulgusu hatalı oluğu kanaatindeyiz ve bu hususta bulgu yaparız. Yine karar incelendiğinde Davalı Müsted-inin evrakların eline 28.10.2000'de geçtiğini söylemesine rağmen bunu teyit edici şahadet sunulmadığı yönündeki bulgusu incelendiği zaman ise tadilât istidasına ekli yemin varakasında Avukat Alirıza
Görgün, evrakların 28.10.2000 tarihinde Davalı tarafından- kendisine gönderildiğini belirtmektedir. İstidanın duruşma-
sında şahadet verip bu hususları tekrarlayıp protokolü Emare
A ve Yönetim Kurulu kararını da Emare B olarak Müstedaaleyh-Davacı itirazından sonra Mahkeme kararı ile emare olarak ibraz ettiği gör-ülmektedir. Sunulan Yönetim Kurulu kararının tarihinin 29.12.1993 olduğu anlaşılmaktadır. Yemin varakası yapan Alirıza Görgün şahadetinde bu hususları tekrarladıktan
ve bu belgeleri emare olarak ibraz ettikten sonra yapılması gereken, tadilâtın davanın t-akdiminde makûl surette gerekli
olup olmadığının incelenmesidir. Davalı-Müstedi avukatının yemininde belirttiği ve şahadetinde tekrarladığı ve evrak
ibraz ederek iddialarını destekledikten sonra evrakların 28.10.2000 tarihinde eline geçtiğine dair teyit -edici şahadet aranması ve Emare A ve B'nin müdafaanın dosyalanmasından
10 ay sonra avukatın eline ulaştığı iddiasına itibar etmeye olanak olmadığı ve dolayısıyle Emare A ve B'nin Müstedi avukatının eline 28.10.2000'de geçtiğini ve o tarihten önce
bu evrakl-arı görmediğini kabul etmeye olanak olmadığı belir-tilerek tadilâta izin verilmemesi gerektiği yönündeki İlk Mahkeme bulgusu hatalıdır. Çünkü Davalı avukatı yukarıda arzedildiği gibi gerek tadilât istidasına ekli yemin varaka-sında ve gerekse istidanın du-ruşmasında verdiği yeminli şahadetinde, özellikle Emare B Yönetim Kurulu kararının eline 28.10.2000'de geçtiğini belirtmiş ve bunun aksine Mahkeme huzurunda başka şahadet yoktur. Bu sunulan Emare B'nin tarihinin 28.12.1993 olduğu görüldüğüne göre tadilât -emrinin verilmesi gerekirdi. Yine kararın son paragrafında Davacı tanığının examinatin'ın çifti bitirildikten sonra tadilâtın yapılmasının istenmesinin Davacının davasını yürütmesinde gayrımakûl şekilde etkileyeceğini ve Davacıya zarar vereceği yönündeki -bulgusu da, Davacının davasını yürütmede neden gayrımakûl şekilde etkileneceği ve Davacıya ne tür bir zarar vereceği kararda izah edilmediği cihetle makul bir gerekçeye dayanmayan bu bulgunun da hatalı olduğu kanaatindeyiz.
Yukarıda söylenenler ve va-rılan bulgular ışığında
yukarıda talep edilen tadilât için geç kalınmadığı ve
yapılması gereken tadilâtın Davalının müdafaasını yapabil-
mesi için diğer bir deyişle davanın duruşmasının adil bir
şekilde yapılabilmesi için gerekli olması nedeniyle tadilât-ın
yapılmasına izin verilmesi gerekirdi kanaatindeyiz ve bu
hususta bulgu yaparız. Bu bulgular ışığında İstinaf Edenin
7/2001 sayılı istinafında başarılı olduğu keza 22/2001
sayılı istinafının 1. istinaf sebebinde başarılı olduğu
dikkate alındıktan -sonra 22/2001 sayılı istinaftaki diğer
istinaf sebeplerinin incelenmesine bu safhada gerek olmadığı
kanaatindeyiz ve gerekli tadilâtın yapılmasına izin veril-
dikten sonra müdafaa takririnin tadil edilerek davanın
betekrar başka duruşmasının yapılması ger-ekmektedir. Davayı dinleyen Mahkeme Heyetinin davanın esası ile ilgili bulgular yaptıkları cihetle davanın gerekli tadilâtın yapılmasından
sonra başka bir heyet tarafından dinlenmesinin daha uygun
ve adil olacağı kanaatindeyiz.
Netice itibarıyle Bid-ayet Mahkemesinin 10.11.2000 tarihli
tadilât istidasındaki tadilât talebini reddeden kararı iptal
edilir ve 10.11.2000 tarihli tadilât istidasında talep edil-
diği şekilde İstinaf Eden Davalı tarafından müdafaa takririnin tadil edilmesine emir verilir. Ge-rekli tadilâtın yapılmasından
sonra davanın başka bir Mahkeme Heyeti tarafından dinlenmesine
emir verilir.
İstinaf masrafları Aleyhine İstinaf Edilen tarafından
İstinaf Edene ödenecektir. Masraf listesi Başmukayyit tara-
fından tespit edilecektir. -Tadilât istidasında zayi olan
masrafların ise İstinaf Eden Davalı tarafından Aleyhine
İstinaf Edilen Davacıya ödenmesine emir verilir.
Taner Erginel Mustafa H. Özkök Gönül Erönen
Yargıç Yargıç Yargıç
18 May-ıs 2001
-4
-10-
-
Full & Egal Universal Law Academy