-D.20/98 Yargıtay/Hukuk 71/96
(Dava No:1719/94; Lefkoşa)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: Taner Erginel, Mustafa H. Özkök, Gönül Erönen.
İstinaf eden: 1. Tasfiye halindeki Pre-sident Travel (Cyprus) Ltd.
adına Av. Talât Kürşat ve Av. Emine Erk, Lefkoşa
2. President Aviation Ltd., Lefkoşa
(Davacılar) -
- ile -
Aleyhine istinaf edilen: Kıbrıs Türk Turizm İşletmeleri Ltd. Şti.,
Lefkoşa
(Davalı)
A r a s ı n d- a.
İstinaf Lefkoşa Kaza Mahkemesinin 1719/94 sayılı davada 25.3.1996
tarihinde verdiği karara karşı Davacılar tarafından yapılmıştır.
Karar Kaza Mahkemesi Kıdemli Yargıcı Hüseyin Besimoğlu tarafından
verilmiştir.
İstinaf edenler namına: Avukat Talât Kürş-at
Aleyhine istinaf edilen namına: Avukat Gülsüm Yücel.
-------------
H Ü K Ü M
Taner Erginel: Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç
Mustafa H. Özkök okuyacaktır.
Mustafa H. Özkök: Davacılar-, dosyalamış olduğu işbu davalarında 13.6.1994 tarihinde Talep Takririnde özetle; Davacı No.(1)'in tasfiye halinde bir Şirket olduğunu ve davayı tasfiye memurları vasıtasıyle ikame ettiğini, Davacı No.(2)'nin ise kiralık araba işleri ile iştigal eden kayıt-lı bir Şirket olduğunu, Davalının
ise sair işler yanında otelleri olan kayıtlı bir Şirket olduğunu, Davacı No.(2)'nin adına kayıtlı arabaları teminat göstermek suretiyle Davalı No.(1)'e kefil olduğunu, Davacı No.(2) dava
ile ilgili zamanda İngiltere'de tes-cilli President Holidays Ltd. isimli Şirketin Kıbrıs'taki tüm turizm işlerini acent olarak organize ettiğini ve adıgeçen Şirketin İngiltere'den Kıbrıs'a göndermekte olduğu turistlerin transferleri, otel, konaklama, araba kiralama işlerini yürüttüğünü ve Şi-rketin gönderdiği para-
lar ile yapılan geceleme ücretleri ve sair masraflarla ilgili ödemeleri yaptığını, keza dava ile ilgili zamanlarda adıgeçen Şirketin İngiltere'den gönderdiği turistlerin diğer turistik oteller yanında Davalıya ait otellerde konaklam-a yaptırdığını, Davalının otellerinde yapılan konaklamalar karşılığında doğacak alacakları için teminat mektubu talep ettiğini, Davacı No.(1)'in 1993 senesinde yapılacak konaklamalar için Davalı lehine Davacı No.(2)'nin gösterdiği araç teminatlarına karşıl-ık Limasol Türk Kooperatif Bankası Lefkoşa Şubesinde 31.3.1993 tarih ve 7/93/1 sayılı 10000 Sterlinlik ve yine 1.7.1993 tarih ve 33/93/K/L sayılı 50 Milyon Türk Lirası tutarında 2 adet teminat mektubu verdiğini, takriben Eylül 1993'te Davacı No.(1) ile İng-iltere'de tescilli bulunan President Holidays Ltd. arasında ihtilâf çıktığını ve
İngiltere'deki Şirketin Davacı No.(1)'e para göndermemeye başla-dığını, bu nedenle Davacı No.(1)'in Kıbrıs'ta President Holidays Ltd. adına yapılmış olan bağlantılar nedeniyle- birçok otel, lokanta ve kiralık araba servisleri ve otellere olan borçlarının ödenemediği, bu nedenle Şirketin Yönetim Kurulunun 2.11.1993 tarihinde aldığı bir karar ile Davacı No.(1) Şirketin gönüllü tasfiyeye gidildiğini ve Avukat Talât Kürşat ile Avuka-t Emine Erk'in tasfiye memuru olduklarını, diğer alacaklılar gibi Davalıya ait oteller için de Davalının 3639.13 Sterlin ve 14 Milyon Türk Lirası alacağı olduğunu, tasfiye kararından önce Davacı No.(1)'in Davalı otellere verdiği 3000 Sterlinlik bir çekin d-e tasfiye nedeniyle bozulmamış olduğunu ve tasfiye kararının alınmasından sonra İngiltere'de kayıtlı bulunan President Holidays Ltd. Şirketinden 600000 Sterlin alacağı olduğunu, bu alacağı tahsil etmiş olsaydı tasfiye kararı alınmasına gerek olmayacağı gib-i
bu Şirket adına yapılan bağlantılar dolayısıyle doğmuş olan tüm borçların da ödenmiş olacağını ancak Davacı No.(1)'in tasfiye kararı almasına ve tasfiye işlemlerinin başlaması üzerine tüm alacaklılar Kıbrıs'ta bulunan President Holidays Ltd. temsilci-sin-e baskı yaparak 1994 yılında Kıbrıs'a göndereceği turistlere hizmet vermeyeceklerini bildirmeleri üzerine İngiltere'de kayıtlı Şirket temsilcisi tüm alacaklıları tek tek ziyaret ederek borç-larını kapatma yönüne gittiğini, bu arada alacakları ödenmeyen Dav-alı da Limasol Türk Kooperatif Bankasına gönderdiği 10.11.1993 tarihli talep yazısı ile teminat olarak verilen 10000 Sterlinden 3639.13 Sterlin ve 50 Milyon Türk Lirası teminattan 14.020.000 Türk Lirasını tahsil ettiğini, President Holidays Ltd. temsil-cis-inin Davalıyı Ocak 1994'te ziyaret ettiğini ve bu ziyaret sırasında 7196 Sterlin tutarında 3 adet çek ile Davalıya ödeme yaptığını ve bu ödemeyi öğrenen Davacı No.(1)'in tasfiye memur-larının Davalıya 17.1.1994 tarihli bir mektup göndererek asıl borçlu ola-n İngiltere'deki Şirketin borcunu ödediği cihetle Limasol Türk Kooperatif Bankasından tahsil ettiği teminat miktarlarını bankaya iadesini talep ettiklerini, Davalı ise 12.5.1994 tarihli cevabi yazısında paraları iade etmeyeceğini, paranın ilgili Şirketin g-öndereceği yolculara yapılacak harca-malara mahsup edileceğini bildirmesi üzerine işbu davayı ikame edip aşağıdaki taleplerde bulunmuştur: - - -
"A- 10/-11/93 tarihi itibarı ile Davalı'nın alacaklı
olduğu 3639.13Stg. ile 14,020,000TL.'nin Asıl
borçlusunun Davacı No.1'in olmadığı ve/veya asıl
borçlunun İngiltere'deki President Holidays Ltd.
olduğu hususunda bir ilâm,
- B- Takriben Ocak 1994'de İngiltere President Holidays
Ltd.'in Davalı'ya göndermiş olduğu 7196.00Stg.'in
tahsilinden sonra ve/veya kendilerine Davacı No.1
tasfiye memurlarınca yapılan talep üzerine en fazla
davacı -No.1'in karşılıksız çıkan 3000Stg.'lik çek
bedeli tenzilinden sonra bakiye kalan 4196Stg.'nin
ve/veya 3639.13Stg. ile 14,020,000TL.'nin Davacı
No.1 bankaları olan Limasol Türk Kooperatif Bankası
Ltd.'e iade etmeleri -gerektiğine mütedair
bir ilâm,
C- Davalının mevcut alacağını hem davacı bankasından ve
hem de İngiltere President Holidays Ltd.'den iki kez
almakla haksız zenginleştiğine dair bir ilâm,
D- Davalının, halen ne-zdinde tuttuğu net 4196.00Stg.'i
İngiltere President Holidays Ltd.'in ileride otel-
lerine göndereceği yolcuların harcamalarına mahsup
hakkı olmadığına dair bir ilâm,
E- Ahar şekilde ve/veya Davalının alacağını bilâhare
- "Asıl" borçlu olan President Holidays Ltd.'den almış
olmasına binaen Davacı No.1 bankasından alınmış olan
3639.13Stg. ile 14,020,000TL.'nin davacı No.1 ve/veya
Limasol Türk Kooperatif Bankası Ltd.'e iade etmesine
- amir bir hüküm veya emir,
F- Davalının haksız zenginleştiği 3639.13Stg. ve
14,020,000TL miktarlar kadar davacılar leyhine ve
davalı aleyhine bir hüküm,
G- Davalının haksız zenginleştiği takriben Ocak 1994
tarihi-nden itibaren haksız zenginleştiği meblağ ve/
veya meblağlar kadar davacı No.1 ve/veya davacılara
Sterling üzerinden %20, Türk Lirası üzerinden de
senevi %176 faiz ödemesine amir bir hüküm veya emir,
H- Ahar suretle nizami- faiz ve işbu dava masrafları."
Davalı taraf ise 7.12.1994 tarihinde dosyalamış olduğu Müdafaa Takririnde özetle; Lefkoşa Kaza Mahkemesinin bu davayı görmeye yetkili olmadığını, yetkili Mahkemenin Girne Kaza Mahke-mesi olduğunu belirttikten sonra Da-vacının iddialarını ret ve inkâr ederek Davalıların İngiltere'de kayıtlı President Holidays Ltd. ile olan ilişkilerinin Davacıyı ilgilendirmediğini, ilgili Şirketten alacakları varsa Davacıların adıgeçen Şirketi dava etmeleri gerektiğini, Davalıya Davacı N-o.(1)'in verdiği 3000 Sterlinlik çekin karşılıksız çıktığını ve bu çekin bedelinin İngiltere'deki Şirketin ödediği paradan tahsil edildiğini, teminatların İngiltere'deki Şirket adına verilmiş olsa bile Davalıdan talep edilemeyeceğini, ancak ilgili Şirketi -dava edebileceklerini söyleyip aleyhinde herhangi bir dava sebebi olmadığını ve davanın masraflarla birlikte reddini talep etmiştir.
Davanın duruşması yapılmış, Davacılar 4 tanık dinletmiş-
lerdir. Davalı taraf ise 1 tanık dinletmiştir.
Dava-yı dinleyen İlk Mahkeme Yargıcı, 25.3.1996 tarihinde verdiği hükmünde özetle; Davacıların davalarını ispat edemedik-leri gerekçesi ile davayı iptal etmiş ve Davacıların Davalıya
30 Milyon TL masraf ödemesi için emir vermiştir. Davacılar işbu hükümden ist-inaf etmiş bulunmaktadırlar. İstinaf ihbarnamesi
15 istinaf sebebi içermektedir. İstinaf sebeplerini incelemeye geçmeden önce meselenin olgularını incelemenin uygun olacağı kanısındayız.
Meselenin olguları kısaca şöyledir:
Davacı No.(1) İng-iltere'de kayıtlı President Holidays Ltd.'in acentesi olarak Kıbrıs'a gelen turistleri otellere yerleştirme ve her türlü hizmetlerinin görülmesini sağlamak ve yaptıkları masraf-ları İngiltere'deki Şirketten tahsil ettikleri parayla ilgili yerlere ödemekte -idiler. Davalı ise sair işleri yanında otelleri olan bir Ltd. Şirket olup Davacı No.(1) ile aralarında yaptığı anlaşma uyarınca Davalı No.(1)'in gönderdiği yabancı turistleri otellerinde konaklama yaptırmakta ve masrafları da Davacı No.(1)'den almakta idi-. Keza Davalı No.(1) konaklamadan doğacak alacaklarını teminat altına almak üzere Davacı No.(1)'den Limasol Türk Kooperatif Bankası nezdinde 10000 Sterlin ve 50 Milyon TL olmak üzere 2 adet teminat mektubu almış bulunmakta idi. Eylül 1993'te Davacı No.(1-) ile İngiltere'deki Şirket arasında ihtilâf çıkması üzerine Davacı No.(1)'in Yönetim Kurulu 2.11.1993 tarihinde Şirketin gönüllü tasfiyeye gitmesine karar vermişler
ve tasfiye memuru olarak da Avukat Talât Kürşat ile Avukat Emine Erk'i atamışlardır. Tas-fiye tarihinde Davacı No.(1)'in Davalıya 3639.13 Sterlin ve 14.020.000TL borcu vardı. Davacının tasfiye öncesi Davalıya kesmiş olduğu 3000 Sterlinlik çek de tasfiye nedeniyle ödenmemiş bulunmakta idi. Davacı No.(1)'in tasfiye kararı alması üzerine Davalı-, Limasol Türk Kooperatif Bankasına yazmış olduğu bir yazı ile teminat karşılığında 3639.13 Sterlin
ve 14.020.000TL'yi talep etmiş, banka da bu ödemeleri Davalıya yapmıştır. Keza Davacı No.(1) Davalıya 3000 Sterlin bir de çek vermişti. Bilâhare 3000 Ster-linlik çek tasfiye nedeniyle öden-memiştir. Bu gelişmeler yaşanırken İngiltere'deki kayıtlı Şirket President Holidays Ltd.'in temsilcileri Kıbrıs'a gelerek diğer alacaklılar gibi Davalı ile de temasa geçmişler ve borçlarına karşılık ileride yapacakları ko-naklamaya mahsup edilmek üzere Davalıya 3 adet toplam 7196 Sterlinlik çek vermişlerdir. Davalı ise bu parayı Davacı Şirket ile temas ederek ödememiştir. 3000 Sterlinlik çeki bu paradan tahsil etmiş ve geri kalan 4196 Sterlinlik miktar ise İngiltere'deki -Şirketin göndereceği turist-lere yapılacak masraflara mahsup etmek üzere yanında muhafaza etmeye başlamış, bu durumu öğrenen Davacı No.(1) ise Davalıya müracaat ederek İngiltere'de kayıtlı President Holidays Ltd.'e yaptığı ödemeler nedeniyle borçların öden-diğini, bu nedenle daha önce Limasol Türk Kooperatif Bankasının teminat mektuplarına karşılık tahsil ettikleri 3639.13 Sterlin ile 14.020.000TL'nin
iki kez tahsil edilmiş olması nedeniyle bankadan alınan tüm meblağların bankaya iadesini ve/veya tasfiye mem-urlarına derhal ödemelerini talep etmiş, Davalı ise verdiği cevapta çift tahsilât olmadığını, 3000 Sterlinlik borcun ödenmemiş çeke karşılık mahsup edildiğini, 4196 Sterlini ise President Holidays Ltd.'in gönde-receği yolculara harcamak üzere yanlarında mu-hafaza ettiklerini bildirmesi üzerine Davacılar işbu davayı dosyalamışlar ve yukarıda belirtilen taleplerde bulunmuşlardır.
Sunulan şahadet ve ibraz edilen emareler incelendiği zaman Davacı No.(1) ile Davalı arasında bir ilişki olduğu, Davacı No.(1)'-in Davalıya Limasol Türk Kooperatif Bankası nezdinde yukarıda tafsilâtı verilen 2 adet teminat mektubu verdiği ve
tüm işlerini İngiltere'de kayıtlı Şirket adına bir acente
olarak yaptığına dair herhangi bir ifade kullanmadığı, ilişki-lerinin Davacı No.(1)- ile Davalı arasında yürütüldüğü görül-mektedir. Davacı No.(1) ile Davacı No.(2) arasındaki ilişkinin ise Davacı No.(1)'in Davalıya verdiği teminat mektuplarına karşılık bankaya Davacı No.(2)'nin verdiği araçlarla ilgilidir. Ancak Davacı No.(2) ile Daval-ı arasında herhangi bir ilişki
mevcut değildir ve teminat mektuplarında da bu hususta herhangi bir ifade yer almamaktadır. Davacı No.(2)'nin Davalıdan herhangi bir talebi olmaması gerekmektedir. Bu durumda karara bağlanması gereken husus Davalının Davacı- No.(1)'in tasfiye kararından sonra teminat mektuplarına dayanarak ve yasal hakkını kullanmak suretiyle tahsil ettiği 3196.13 Sterlin ile 14.020.000TL'yi bilâhare İngiltere'de kayıtlı President Holidays Ltd.'in yaptığı ödemeler nedeniyle ki bu ödemeler top-lam 7196 Sterlin tutarın-dadır. Bu miktarlardan ödenmemiş çek olan 3000 Sterlin çek
tahsil edildikten sonra geriye kalan 4196 Sterlin'i bankaya
iade etmekle mükellef olup olmadığıdır.
Davacı avukatı yapmış olduğu hitabesinde Davalının Davacı No.(1-)'in tasfiye kararı almasından sonra Limasol Türk Kooperatif Bankasına müracaat ederek teminat mektuplarına karşılık 3196.13 Sterlin ile 14.020.000TL tahsil etmesine başlangıçta herhangi
bir itirazları olmadığını ve bunun en tabi hakkı olduğunu kabul etmek-tedir. Sadece İngiltere'deki Şirketin Kıbrıs'a temsilci gönderip aynı borcu iki kez ödemesi nedeniyle İngiltere'deki Şirketin ikinci kez yapmış olduğu 4196 Sterlinlik ödemenin kendilerine iade edilmesi gerektiği üzerinde durmaktadır. Bu soruya cevap arar-ken yukarıda belirtildiği gibi Davalı ile İngiltere'deki Şirket arasında hukuki bir ilişki mevcut değildi. Davacı No.(1) ile İngiltere'deki Şirket arasındaki ilişkinin ne olduğu hususunda Mahkeme huzurunda yeterli şahadet olmadığı gibi herhangi bir belge -de ibraz edilmiş değildir.
Davalı Tanığı Hüsnü Erdemci verdiği şahadetinde İngiltere'de kayıtlı President Holidays Ltd. Şirketinin kendileri ile yapmış olduğu temasta bundan sonra İngiltere'den göndereceği turistlerin otellerinde hizmet görmelerine- karşılık yapılacak masrafları mahsup etmek üzere kendilerine toplam 7196 Sterlin bıraktığını ancak bilâhare yapmış oldukları araştırmada Davacı No.(1)'in keşide etmiş olduğu 3000 Sterlinlik çekin Davacı No.(1) Şirke-
tin tasfiye kararı alması nedeniyle ta-hsil edilemeyen ve İngiltere'deki Şirket ile temasa geçtikten sonra 3000 Sterlinlik çekin bu paradan mahsup edildiğini ve geriye kalan 4196 Sterlinin ise yapılacak olan masraflara mahsup edilmek üzere yanlarında muhafaza etmek üzere mutabık kaldıklarını ve- dolayısıyle çift ödeme diye bir konunun söz konusu olmadığını açık ve sarih bir dille ifade etmiş bulunmaktadır. 4196 Sterlinin ikinci kez
Davalı No.(1) borcuna ödendiği hususunda Mahkeme huzurunda herhangi bir şahadet mevcut değildir. Sadece Davacı tar-afından varsayım olarak ileri sürülmektedir. Bu durumda Davacının iddia ettiği gibi 4196 Sterlinin ikinci kez Davalıya ödendiği ve dolayısıyle bu miktarın kendilerine iade edilmesi gerektiği hususundaki ispat külfeti Davacı No.(1) tarafından yerine getiri-lmemiş bulunmaktadır. Kaldı ki bir an için İngiltere'de kayıtlı Şirketin Davacıya fazladan ödeme yapmış olduğu miktarın Davacı No.(1) ile aralarındaki ilişkiye dayanarak yapmış olduğu kabul edilse de İngiltere'deki Şirketin bu davada taraf olmadığı dikkat-e alındığı zaman bu miktarın Davacı No.(1) tarafından
değil İngiltere'deki Şirket tarafından Davalıdan talep edilmesi gerekmektedir. Diğer bir deyişle Davacı kendi alacaklarına karşılık İngiltere'deki Şirket ile henüz hesaplaşmadığını dolayısıyle araların-da mevcut olan ilişki sona ermiş olmasına rağmen borç ve alacakların henüz tasfiye edilmediğini, bu nedenle yapılması muhtemel fazladan bir ödemenin de ancak Davacı ile İngiltere'deki Şirket arasındaki hesaplaşmada ortaya çıkabile-ceğini ve muhtemel bir fa-zladan ödemenin ise yukarıda arzedildiği gibi Davacı tarafından değil İngiltere'deki Şirket tarafından Davalıdan talep edilmesi gerekmektedir.
Bu söylenenler ışığında Davacı taraf Bidayet Mahkemesinin verdiği hükmün yanlış olduğu hususunda Mahkemey-i tatmin etmediği cihetle istinafın reddedilmesi gerekir kanaatindeyiz.
Netice itibarıyle istinaf ret ve iptal edilir.
Masraflar İstinaf Eden tarafından Aleyhine İstinaf Edilene ödenecektir. Masraflar Başmukayyit tarafından tespit edilecektir.-
Taner Erginel Mustafa H. Özkök Gönül Erönen
Yargıç Yargıç Yargıç
15 Haziran 1998
-
-8-
10
-
Full & Egal Universal Law Academy